„Samotność, cóż po ludziach…” – kolejną część audycji o darze wieszczym Adama Mickiewicza zaczyna fragment Wielkiej Improwizacji w wykonaniu Daniela Olbrychskiego ze słuchowiska Dziady w reżyserii i adaptacji Zdzisława Nardellego (1974). Znawcy literatury romantycznej Eligiusz Szymanis i Andrzej Fabianowski mówią o dwóch rodzajach improwizacji – okolicznościowej, błahej oraz wieszczej, poważnej. Mowa będzie też o balladach Mickiewicza i przepajającej je wierze w obecność ducha w naszej zwykłej rzeczywistości – „nie znasz prawd żywych? Nie obaczysz cudu”.

Adam Mickiewicz (ur. 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu albo Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 roku w Konstantynopolu) – jeden z najwybitniejszych polskich poetów romantycznych, publicysta i działacz polityczny. W 1815 roku wstąpił na Uniwersytet Wileński, w 1819 roku uzyskał stopień magistra. Wydanie jego debiutanckiego tomu Poezyj (1822), w którym znalazł się m.in. słynny cykl Ballady i romanse, zapoczątkowało przełom romantyczny w Polsce. Rok później Mickiewicz wydał drugi tom Poezyj, w którego skład weszły Grażyna oraz II i IV cz. Dziadów. W nocy z 4 na 5 listopada 1823 roku został aresztowany, a następnie skazany za „szerzenie nierozsądnego polskiego nacjonalizmu przy pomocy nauczania” na pracę nauczyciela w „oddalonych od Polski guberniach”. Lata 1824-1829 spędził w Rosji. W 1826 roku ukazały się Sonety, a w 1828 roku – Konrad Wallenrod. Po pobycie w Rosji podróżował po Europie. W 1832 roku wyjechał do Drezna, gdzie powstała III cz. Dziadów. W tym samym roku dotarł też do Paryża, w którym z niewielkimi przerwami spędził resztę życia. W 1832 roku wydał Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego, w których zawarł swoje przemyślenia na temat misji Polski i zadań emigracji. W 1834 roku ukazał się Pan Tadeusz. W 1855 roku udał się do Turcji, by wesprzeć akcję organizowania legionu polskiego do walki z Rosją. Jeszcze tego samego roku zmarł w Konstantynopolu (dzisiejszym Stambule), prawdopodobnie na cholerę.

Finezje literackie to cykl audycji Polskiego Radia poświęcony znanym przedstawicielom świata literatury oraz zjawiskom literackim. W poszczególnych odcinkach poznajemy znakomitych twórców słuchając fragmentów utworów, niekiedy w ich własnym wykonaniu, oraz przez wypowiedzi bliskich im osób, komentarze krytyków i historyków. Przepowiednie, prognozy i objawienia to audycja o improwizacji i darze wieszczenia Adama Mickiewicza.

ilustracja: Adam Mickiewicz, Wikimedia Commons, PD