INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Antoni Stefan Olszewski  

 
 
1897-05-20 - 1954-12-15
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Olszewski Antoni Stefan (1897–1954), inżynier architekt, dyrektor Wydziału Technicznego Zarządu Miejskiego w Warszawie. Ur. (po śmierci ojca) 20 V w Warszawie, był synem ziemianina Artura i Marii z Modelskich, 1. v. Bogusławskiej. Uczył się w Szkole Lubelskiej, warszawskiej Szkole Przemysłowo-Technicznej Jana Dal-Trozzo (oddział mechaniczny ukończył w r. 1914) i Szkole Handlowej Artura Jeżewskiego w Warszawie (1918). Należał do tajnego skautingu, Organizacji Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej, następnie do Polskiej Organizacji Wojskowej. Brał udział w walkach o Lwów. Później służył w WP (do r. 1921), brał udział w wojnie polsko-radzieckiej. Studia wyższe odbył na Wydziale Architektonicznym Politechniki Lwowskiej i uzyskał w r. 1926 stopień inżyniera architekta. W okresie studiów działał w Związku Studentów Architektury, projektował budowę koszar i domów mieszkalnych w Kielcach i kierował nią (1923). W l. 1926–32 pracował O. na Śląsku najpierw jako referent architektoniczny w Wydziale Komunikacji i Robót Publicznych Oddziału Budownictwa Naziemnego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, a od r. 1927 jako inżynier architekt miejski na stanowisku samodzielnego kierownika Oddziału Budownictwa Naziemnego w Chorzowie. W tym czasie wykonał samodzielnie, a także wspólnie z inż. Wojciechem Soboniem i inż. Karolem Schayerem, wiele projektów budowy różnych obiektów na Śląsku, zwłaszcza szkół i ratusza w Chorzowie. W l. 1932–4 był O. dyrektorem budownictwa m. Lwowa, pracował przy budowie stadionów, pływalni i hal sportowych, wygłaszał fachowe referaty i odczyty.

Wkrótce po nominacji Stefana Starzyńskiego na prezydenta Warszawy został O. zaangażowany przez niego 12 XI 1934 na dyrektora Wydziału Technicznego w Zarządzie Miejskim m. st. Warszawy. Na tym stanowisku współdziałał w realizacji szeroko zakrojonych planów rozbudowy stolicy, zainicjowanych przez nowego prezydenta miasta. Przyczynił się w dużym stopniu do sprawnego przebiegu nowych inwestycji, a szczególnie budowy wielu szkół, nabrzeża Wisły przy moście Kierbedzia (dziś most Śląsko-Dąbrowski) oraz rozbudowy i poszerzenia ulic wylotowych, m. in. Grójeckiej, Grochowskiej i Puławskiej. Nie mniej energicznie zajmował się sprawami naprawy i konserwacji traktów komunikacyjnych stolicy: ulic, mostów, wiaduktów i nabrzeży. Był wiceprezesem prezydium komitetu wystawy «Warszawa przyszłości» (1936). Współdziałał w opracowaniu kompleksowego programu inwestycyjnego modernizacji i rozwoju Warszawy na l. 1938–41. Był m. in. członkiem Komitetu Krajowego Badań Polityki Mieszkaniowej w Warszawie, członkiem zarządu Funduszu Kwaterunku Wojskowego i od r. 1935 prezesem Oddziału Stołecznego Związku Rezerwistów.

We wrześniu 1939, podczas obrony Warszawy, został O. wyznaczony jako jeden z zastępców komisarza cywilnego przy Dowództwie Obrony Warszawy S. Starzyńskiego na kierownika Pogotowia Technicznego, które zajmowało się ochroną dróg i mostów oraz całością akcji ratowniczej zbombardowanych domów i obiektów, m. in. Zamku Królewskiego, oraz ludzi zasypanych przez walące się gruzy; wykazał wówczas dużą inicjatywę i odwagę. Podczas okupacji niemieckiej O. pracował na dawnym stanowisku w zarządzie miejskim. Był prawdopodobnie związany z konspiracyjną komórką biura wojskowego Departamentu Technicznego Delegatury Rządu RP na Kraj. Aresztowany przez gestapo 18 II 1943, był więziony (razem z Janem Starczewskim) na Pawiaku, a potem w obozach koncentracyjnych w Oświęcimiu (od 13 V 1943 m. in. w kompanii karnej bloku 11), w Neuengamme (od września 1943), Drütte koło Braunschweigu (od 9 XI 1943) przy ciężkich pracach w kuźni zakładów zbrojeniowych i w Bergen-Belsen (od 7 IV 1945). Uwolniony 15 IV 1945, przebywał potem na leczeniu w Szwecji.

Po powrocie ze Szwecji w październiku 1945, na apel Michała Kaczorowskiego, włączył się O. do powojennych prac nad odbudową kraju. Mianowany dyrektorem Gdańskiej Dyrekcji Odbudowy, zajmował się odbudową obiektów użyteczności publicznej oraz dróg i ulic w Gdańsku, Gdyni, Elblągu i Sopocie. Po przeniesieniu się w maju 1947 do Warszawy pracował w Min. Odbudowy, Naczelnej Radzie Odbudowy Warszawy i Banku Gospodarstwa Krajowego. W l. 1948–9 był pełnomocnikiem ministra odbudowy do Spraw Odbudowy Elbląga i Regionu Elbląskiego, zaś w l. 1949–50 kierownikiem Urzędu Pełnomocnika Akcji Rozbiórkowych i kierownikiem biura budownictwa indywidualnego w Zakładzie Osiedli Robotniczych w Warszawie. Od r. 1950 został zaangażowany do Biura Robót Konserwatorskich Architektury Monumentalnej (KAM); był organizatorem i kierownikiem naukowym I kursu architektury zabytkowej dla kierowników robót KAM. W r. 1954 został kierownikiem wystaw stałej odbudowy Warszawy i konsultantem przy Naczelnej Radzie Odbudowy Warszawy. O. zmarł po dłuższej chorobie na zawał serca 15 XII 1954 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu na Bródnie (kwatera 21-F-5-17). Był odznaczony m. in. Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta. Nazwisko O-ego zostało umieszczone na (zachowanej do dziś) tablicy pamiątkowej rozpoczęcia w r. 1935 budowy bulwarów i wybrzeży nad Wisłą w pobliżu Zamku Królewskiego w Warszawie.

Małżeństwo O-ego z Janiną Łuszczewską było bezdzietne.

 

Fot. w Materiałach Red. PSB; – Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (Uzupełnienia); Warszawa przyszłości (Katalog wystawy), W. 1936; – Bartoszewski W., 1859 dni Warszawy, Kr. 1974; tenże, Warszawski pierścień śmierci 1939–1944, W. 1970; Drozdowski M., Alarm dla Warszawy, W. 1964; tenże, Stefan Starzyński prezydent Warszawy, W. 1976 s. 57, 87, 174, 201; Gajewski M., Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny, W. 1979; Kulski J., Stefan Starzyński w mojej pamięci, Paryż 1968; tenże, Zarząd Miejski Warszawy 1939–1944, W. 1964; Pawłowicz H., Okupacyjne dzieje samorządu Warszawy, W. 1974; – Cywilna obrona Warszawy we wrześniu 1939 r., W. 1964; Fundusz Kwaterunku Wojskowego 1927–1937, W. 1938 s. XXVI; Ivánka A., Wspomnienia skarbowca 1927–1945, W. 1964; Kalendarz informacyjno-encyklopedyczny, W. 1936 s. 228, 1939 s. 216; Ostrowska-Grabska H., Bric a brac 1848–1939, W. 1978; Program Politechniki Lwowskiej, 1926/7 s. 212; Sprawozdanie z działalności Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie, 1934–5 s. 3, 1935–6 s. 3; Starzyński S., Rozwój stolicy, W. 1938 s. 5, 91 (przemówienie O-ego w imieniu Okręgu Stołecznego Związku Rezerwistów z okazji odczytu prezydenta miasta); – „Architektura” 1951 nr 3–4 s. 130 (A. S. Olszewski); „Architektura i Budownictwo” 1930 nr 1–2 s. XIV, 18, 19, 50, 1932 nr 6 s. 192, 193 (fot. obiektów projektowanych przez O-ego); „Dzien. Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy” 1935–9 passim (liczne ogłoszenia przetargowe sygnowane przez O-ego); „Kron. Warsz.” 1937 nr 4 s. 241; „Muzea Walki” 1969 s. 111; „Najnowsze Dzieje Polski 1939–1945” T. 5: 1961 s. 173; „Rezerwista” 1938 nr 1 s. 15, 1939 nr 2 (dod.) s. 1, nr 6 s. 12, nr 10 s. 12; „Życie Warsz.” 1954 nr 299 (nekrolog); – Arch. m. Warszawy: rkp. 80, 280, 417; Arch. Uniw. Warsz.: sygn. 3 149 (praca magisterska K. Małyszczuka, „Urząd prezydenta m. st. Warszawy (1934–1939)”, W. 1965 (mszp.); Arch. Urzędu Woj. w Kat.: Akta osobowe O-ego z l. 1926–32; – Dokumenty, fotografie i informacje żony Janiny Olszewskiej oraz dodatkowe informacje Stanisława Różańskiego, Władysława Skoczka, Haliny Święckiej-Skoczkowej i Jana Starczewskiego.

Jerzy Kubiatowski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.