INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Franciszek Antoni h. Śreniawa Kwilecki  

 
 
1725-10-15 - 1794-02-03
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kwilecki Franciszek Antoni h. Śreniawa (1725–1794), konfederat barski, poseł pełnomocny Rzpltej w Berlinie, kasztelan kaliski. Ur. 15 X w Kwilczu, był synem Łukasza, kasztelana lędzkiego (zm. 1743), i Barbary Lipskiej, kasztelanki rogozińskiej, przyrodnim bratem Konstantego (zob.). Posiadał m. in. Wróblewo w pow. poznańskim i Powiercie w konińskim. Dn. 17 IV 1758 r. otrzymał urząd starosty grodowego wschowskiego, który piastował przez 32 lata. W r. 1761 był posłem z Wielkopolski na sejm nadzwycz. W styczniu 1763 r. z ramienia woj. poznańskiego i kaliskiego pertraktował z płkiem D. F. Lossowem w sprawie ustalenia wysokości wymuszanych dostaw zboża do magazynów pruskich. O wynagrodzenie za dostawy zabiegał najpierw u Fryderyka II, następnie u ministra śląskiego we Wrocławiu E. W. Schlabrendorfa; uzyskał jedynie zmniejszenie kontyngentu zboża do 36 000 ćwiertni.
W r. 1764 posłował K. z woj. poznańskiego na sejm koronacyjny, a w 1766 pełnił funkcję marszałka Trybunału kor. T. r. otrzymał Order Św. Stanisława. Od konfederacji radomskiej trzymał się z daleka. Sejm 1767–8 powołał go do odnowionej komisji do rozmów z dworem berlińskim w sprawach traktatu handlowego i ustalenia nowej taryfy celnej. Jesienią 1768 r. przystąpił do konfederacji barskiej. Prowadził agitację w zachodniej części woj. poznańskiego; kierował akcją ściągania podatków i przeprowadzania rekrutacji na obszarach szczególnie trudnych ze względu na licznie zamieszkałą tu ludność niemiecko-luterską, odwołującą się często do protekcji króla pruskiego (Międzyrzeckie, Skwierzyńskie, Międzychodzkie). Aresztowany 25 I 1769 r. przez Rosjan, został na interwencję Warszawy zwolniony 3 II. Odtąd działał ostrożniej, ale mimo złożenia latem 1770 r. w Kargowie na ręce ambasadora M. Wołkońskiego rewersu o swej lojalności nadal udzielał konfederatom rad, pomocy materialnej i utrzymywał bliskie kontakty z ich przywódcami. W połowie listopada 1771 r. grono dygnitarzy wielkopolskich przeciwnych konfederacji delegowało K-ego do Warszawy celem przedstawienia królowi i posłom cudzoziemskim ciężkiego położenia ludności terenów okupowanych przez wojska pruskie. K., jako wciąż lojalny konfederat, wyjeżdżał do stolicy w ścisłym porozumieniu z Józefem Zarembą, któremu 7 XII 1771 r. dopomógł do zorganizowania zjazdu wschowskiego. Został wówczas wybrany komisarzem do przeprowadzenia kontroli czynności Ignacego Malczewskiego i Izby Konsyliarskiej. Na Radzie Senatu 25 XII król zdecydował wysłać K-ego do Berlina. Jakkolwiek K. złożył królowi 3 I 1772 r. pisemne oświadczenie, że nie miesza się do spraw konfederacji, to jednak jego nominacja spotkała się z dużą dezaprobatą kół stojących blisko ambasady rosyjskiej i pruskiej, posądzających go o sprzyjanie w dalszym ciągu barzanom. Po zebraniu materiału dowodowego, rozszerzonego na pograniczne obszary Żmudzi i woj. trockiego, 23 I opuścił K. Warszawę, konwojowany do Kłodawy przez oddział 100 kozaków.
Fryderyk II pod pretekstem choroby kazał mu czekać na posłuchanie 6 tygodni. W przedłożonej petycji K. domagał się: wypuszczenia zakładników, zaprzestania wywożenia kolonistów, zaniechania rekwizycji zboża, wymuszania pieniędzy, narzucania fałszywej monety. Odpowiedź Fryderyka z 12 III nic nie zmieniła na terenach okupowanych. W czerwcu 1772 r. K. opuścił Berlin pozostawiając na placówce sekretarza Kauffmanna. K. był przeciwnikiem zorganizowanej w końcu 1772 r. przez Augusta Sułkowskiego Rady Województw Wielkopolskich. W drugiej połowie 1773 r. przybył do Warszawy na wezwanie króla, któremu złożył dokładne sprawozdanie ze swych czynności. Z ramienia sejmu rozbiorowego zasiadał w kilkunastu komisjach do rozsądzenia spornych spraw majątkowych. Wskutek nowej inwazji pruskiej i przesuwania granic zaboru, delegacja sejmu rozbiorowego w końcu marca 1774 r. poleciła K-emu powrót do Berlina. Powitalną audiencję miał K. u Fryderyka II 6 V 1774 r., pożegnalną 17 IX t. r. Dn. 6 IV 1775 r. złożył sejmowi relację z przebiegu swej misji. Wg „Gazety Lejdejskiej” K. na sejmiku poselskim wschowskim w r. 1776 udaremnił wybór dysydenta na posła. W październiku 1776 r. zapytywał Radę Nieustającą, czy ma dalej prowadzić placówkę berlińską, na utrzymanie której w ciągu pięciu lat wyłożył z własnych funduszów 10 000 czerwonych zł. W r. 1786 posłował na sejm z woj. poznańskiego.
W r. 1788 posłował z woj. poznańskiego na sejm, który 6 X zagaił w zastępstwie nieobecnego marszałka starej laski. Został deputowanym do konstytucji. Występował jako stronnik królewski broniąc Departamentu Wojskowego (październik) i prerogatywy monarszej w zakresie mianowania posłów za granicą (grudzień). Wielokrotnie zabierał głos w sprawach zwiększenia podatków, aukcji wojska do 60 000 i in. W r. 1789 otrzymał Order Orła Białego, a 15 XII 1790 r. godność kasztelana kaliskiego. W dalszym ciągu, już jako przedstawiciel senatu, zasiadał w Deputacji Konstytucyjnej. Był zwolennikiem Konstytucji 3 maja. W lipcu 1791 r. objeżdżał z ramienia króla ziemian woj. kaliskiego, wśród których prowadził agitację za przyjęciem konstytucji, a w lutym 1792 r. doprowadził do pomyślnego końca sejmik kaliski. Przez wiele lat zasiadał jako komisarz królewski we wschowskiej Komisji Dobrego Porządku.
W r. 1782 wystawił K. z braćmi kościół murowany w Kwilczu. We Wschowie wyremontował okazałą kamienicę na archiwum, kancelarię i izbę sądową. W r. 1790 został współwłaścicielem założonej w Poznaniu wielkiej fabryki do wyrobu skór krajowych. Popierał wschowskiego fabrykanta skór Rohrmanna w jego sporze z miejscowym cechem. Zmarł K. 3 II 1794 r. w Hasenfeld w pow. wystruckim, pochowany 10 II w podziemiach kościoła w Kwilczu.
Z pierwszej żony Józefy Koźmińskiej potomstwa nie zostawił, z drugą, Teresą Sczaniecką, kasztelanką kamieńską, miał córkę Mariannę 1 v. Gliszczyńską, 2 v. Janową Kwilecką, oraz syna Antoniego, od r. 1789 starostę wschowskiego.

Portret K-ego w kościele paraf. w Sierakowie; Pomnik K-ego i jego żony Teresy w kościele w Kwilczu; – Estreicher; Finkel, Bibliografia; Słow. Geogr., V 33; Boniecki; Uruski; Żychliński, I, VI, VII; Repertorium der diplomatischen Vertreter aller Länder, (Wien) III; – Bańkowski P., Archiwum Stanisława Augusta, W. 1958; Deresiewicz J., Z badań nad początkami układu kapitalistycznego w przemyśle poznańskim w drugiej połowie XVIII wieku, „Przegl. Zach.” R. 7: 1951 t. 3 s. 60, 64, 71; Kalinka W., Sejm Czteroletni, Kr. 1895 I 169, 229, 330; Konopczyński W., Fryderyk Wielki a Polska, P. 1947; tenże, Konfederacja barska; tenże, Mrok i świt, W. 1911; tenże, Polska w dobie wojny siedmioletniej 1759–1763, Kr.–W. 1911 II; Korzon, Wewnętrzne dzieje; Machalski E., Stanisław Małachowski, P. 1936; Smoleński W., Ostatni rok Sejmu Wielkiego, Kr. 1897; Szczygielski W., Konfederacja barska w Wielkopolsce 1768–1770, W. 1970; Zimmermann K., Fryderyk Wielki i jego kolonizacja rolna na ziemiach polskich, P. 1915; – Diariusz sejmu…, W. 1776 s. 308; Diariusz sejmu… 1782, Wyd. P. Kiciński, W. 1782 s. 276; Geret, Relacje, „Przew. Nauk. i Liter.” (Lw.) R. 2: 1874 s. 4–6; Kwilecki F., Zbiór dokumentów odnoszących się do rodziny Kwileckich i ich dóbr, P.; Liber mortuorum monasterii Coronoviensis o. cist., Wyd. A. Mańkowski, Tor. 1931 s. 110, „Fontes”, XXV; List Prokopa Mielżyńskiego, marszałka koła rycerskiego, do JW Kwileckiego z roku 1790, „Przyjaciel Ludu” (Leszno) R. 13: 1846 s. 127–8; Lubomirski S., Pamiętniki, Lw. 1925; Materiały do dziejów bezkrólewia po śmierci Augusta III i pierwszych lat dziesięciu panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, Wyd. H. Schmitt, Lw. 1857 II 35, 229–34; Mémoires du roi Stanislas Auguste Poniatowski, Pet.–Leningrad 1914–24 I–II; Płata wojska…, 1771 s. 42; Vol. leg., VII 136, 286, 364, 366, VIII 86, 140, 193, 216, 223, 242, 285, 294, 323, 325–6, 337, 340, 359, 362, 371, 373, 376, 381, 385, IX 5, 37, 48, 51–341; – AGAD: Arch. Roskie XI 40, Zbiór Branickich z Suchej, rkp. 64/81, Zbiór Popielów rkp. 12, Tzw. Metryka Litewska XI, Zbiory Komierowskich rkp. 67/87; Arch. Państw. w P.: Konin Grodz. 78 (80) k. 180, Poznań Grodz. 559 k. 75, 112, Skwierzyna Dep. C I C 52, Wschowa Grodz. 188 k. 262–9; B. Czart.: rkp. nr 3838, nr 1170, nr 3842, nr 703, nr 940/2 s. 273; B. Jag.: rkp 3050 s. 10, 109, 117, 192–4, 292–4; B. Kórn.: Arch. Zaremby II 117, 179, 188, IV 305; B. Krasińskich w W.: rkp. 3259 s. 123 (oryginały zniszczone, odpisy autora); B. Narod.: BOZ rkp. nr 964 s. 1107, nr 1322 s. 292–8; B. Ossol.: rkp. nr 589, 3702/II; B. Poz. Tow. Przyj. Nauk: Kronika bernardynów poznańskich s. 557, rkp. IX 4a, Arch. Sułkowskich, korespondencja Augusta Sułkowskiego z bratem Antonim, Projekt do punktów instrukcji dla delegata do Warszawy (oryginały zniszczone, odpisy autora); Zakł. Dok. IH PAN w Kr.: rkp. 331, Lauda ziemi warszawskiej; Księgi chrztów i zgonów parafii kwileckiej; – Informacje ks. Jana Kasiewicza z Kwilcza.
                                                                                                                                                                                                                                Wacław Szczygielski

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Księstwo Warszawskie

Po pokonaniu – w grudniu 1805 roku – armii austriacko-rosyjskiej pod Austerlitz (Sławkowo na Morawach) cesarz Napoleon I zawarł pośpiesznie pokój z Austrią, rezygnując z kontynuowania......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Wojniakowski

1771 lub 1772 - 20.01 lub 20.12.1812
malarz
 

Antoni Brodowski

przed 26 grudnia 1784 - 1832-03-31
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Rustem

1762 - 1835-06-21
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.