INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Helena Józefa Krzemieniewska z Choynowskich  

 
 
1878-03-13 - 1966-05-28
Biogram został opublikowany w 1970 r. w XV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Krzemieniewska z Choynowskich Helena Józefa (1878–1966), botanik, mikrobiolog. Ur. 13 III w Lachowie w pow. Szczuczyn w woj. białostockim, była córką Ludwika Choynowskiego, właściciela wsi Lachowo i Ciemianki, oraz Zofii Ciemniewskiej. Po ukończeniu pensji J. Sikorskiej w Warszawie studiowała w l. 1894–6 na Wydziale Przyrodniczym Wyższych Kursów Naukowych dla Kobiet im. A. Baranieckiego w Krakowie, w l. 1896–8 matematykę na UJ jako wolny słuchacz, a w l. 1898–1900 nauki przyrodnicze, specjalizując się w fizjologii roślin u E. Godlewskiego (seniora). W r. 1899 wyszła za mąż za Seweryna Krzemieniewskiego (zob.) i współpracowała z nim naukowo, jako uczony prywatny. W l. 1914–20 pracowała ochotniczo jako pielęgniarka w szpitalu oraz w akcji szczepień przeciw ospie i tyfusowi. Pierwszą oficjalną funkcję pełniła w l. 1920–4 jako zastępca profesora botaniki na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwow., ale w l. 1924–41 powróciła do współpracy z mężem. W l. 1941–4 pracowała w Instytucie Przeciwtyfusowym R. Weigla we Lwowie. Po przebyciu powstania w Warszawie osiadłą wraz z mężem w Krakowie. Po jego śmierci w r. 1945 doktoryzowała się na UJ u prof. W. Szafera i pracowała jako kierownik działu mikrobiologii gleby Instytutu Badawczego Leśnictwa w Krakowie. W r. 1946 mianowana od razu profesorem zwycz., powołana została na katedrę fizjologii roślin Uniw. Wrocł. (którą zorganizowała). W Uniw. Wrocł. prowadziła wykłady także z mikrobiologii ogólnej, a botaniki w Wyższej Szkole Rolniczej we Wrocławiu. W r. 1955 zrezygnowała, ze względu na wiek, z katedry, pracowała jednak dalej w l. 1955–60 jako profesor zwycz. Instytutu Botaniki PAN. W r. 1960 przeszła w stan spoczynku.

K. opublikowała 48 prac (z czego 20 we współautorstwie z mężem) z różnych działów mikrobiologii gleby. Najcenniejszą była, wykonana częściowo z mężem, seria prac pt. Miksobakterie Polski („Acta Societatis Botanicorum Poloniae” T. 4 s. 1–54, T. 5 s. 1–20, 102–39) nad bakteriami. Krzemieniewscy weszli w ścisły kontakt naukowy z światowymi mikrobiologami, m. in. również laureatami Nobla: S. A. Waksmanem i biochemikiem A. I. Virtanenem oraz C. J. Alexopulosem ze Stanów Zjedn. A. P., J. Russelem z Anglii i A. Riplem z Niemiec. Na cześć K-iej nazwał R. Y. Stanier ze Stanów Zjedn. A. P. jeden z gatunków rodzaju: Cytophaga Krzemieniewskia, a Karol Zaleski gatunek grzyba: Penicilium Krzemieniewskii. Z badań nad miksobakteriami przeszła K. do cyklu prac nad śluzowcami (Śluzowce Karpat Wschodnich, „Kosmos” A LIX, Śluzowce Polski na tle flory śluzowców europejskich, W 1960), promieniowcami, bakteriami właściwymi i grzybami glebowymi, szczególnie gleb leśnych (Z badań nad mikroflorą lasu bukowego, „Acta Societatis Botanicorum Poloniae T. 23).

K. stworzyła we Wrocławiu własną szkołę fizjologów i mikrobiologów, z S. Gumińskim (następcą na katedrze), L. Badurą, J. Stabrowską, K. i W. Czerwińskimi na czele, a katedrę rozdzieliła przy przejściu na emeryturę na katedrę fizjologii roślin z S. Gumińskim i katedrę mikrobiologii z W. Goldfinger-Kunickim na czele. Odznaczona była Złotym Krzyżem Zasługi (1939) i Krzyżem Oficerskim Orderu Polski Odrodzonej (1955). W r. 1953 otrzymała nagrodę państwową II stopnia. Była członkiem honorowym Polskiego Tow. Botanicznego i Polskiego Tow. Mikrobiologicznego, członkiem czynnym Tow. Naukowego we Lwowie, Tow. Naukowego Warszawskiego, Tow. Naukowego Wrocławskiego. Zmarła 28 V 1966 r. we Wrocławiu i tam pochowana. Z małżeństwa z Sewerynem Krzemieniewskim miała córkę Zofię Josztową, inżyniera chemika.

 

Portret S. Pękalskiego w posiadaniu rodziny; Fot. w katedrze fizjologii roślin Uniw. Wrocł.; Tablica w krużgankach OO. Franciszkanów w Krakowie; – Rutkiewicz I., Archipelag nauki, Wr.–W.–Kr. 1966 s. 214; – Klemensiewiczowa J., Przebojem ku wiedzy, W. 1961; – „Acta Microbiologica Polonica” T. 16: 1967 nr 1 (W. Goldfinger-Kunicki, bibliogr., fot.); „Acta Societatis Botanicorum Poloniae” T. 36: 1967 nr 3(S. Gumiński, bibliogr., fot.); „Postępy Mikrobiologii” T. 5: 1966 (W. Goldfinger-Kunicki, fot.); „Roczn. Tow. Nauk. Warsz.” T. 43: 1950 s. 152–3; – Badura L., Naukowe dzieło Heleny i Seweryna Krzemieniewskich, (mszp., bibliogr.); – Informacje córki Z. Josztowej.

Stanisław M. Brzozowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Franciszek Żwirko

1895-09-16 - 1932-09-11
pilot sportowy
 

Marian Dąbrowski

1878-09-27 - 1958-09-27
przedsiębiorca prasowy
 

Ryszard Kapuściński

1932-03-04 - 2007-01-23
reportażysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Paczkowski

1852-01-26 - 1928-09-09
przemysłowiec
 

Zygmunt Rozwadowski

1870-01-25 - 1950-07-23
malarz
 

Tadeusz Pruszkowski

1888-04-05 - 1942
malarz
 

Józef Karbowski

1888-10-25 - 1956-05-07
aktor teatralny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.