INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Ferdynand Jastrzębski  

 
 
1814 - po 1883
Biogram został opublikowany w latach 1964-1965 w XI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Jastrzębski Jan Ferdynand (1814 – po 1883), członek kółka pietraszewców. Pochodził z zubożałej szlachty polskiej zamieszkałej w pow. rzeczyckim w gub. mińskiej. Uczył się u bazylianów w Owruczu, a następnie w gimnazjum w Wilnie, studia wyższe rozpoczął na Uniw. Wil. i kontynuował je w Kijowie, ukończył zaś w Charkowie w r. 1841. Istnieją przypuszczenia, iż brał udział w powstaniu listopadowym, następnie zaś pośredniczył w nawiązaniu kontaktów pomiędzy środowiskiem radykałów petersburskich, wśród których posiadał szerokie znajomości, a Szymonem Konarskim. Od r. 1843 mieszkał w Petersburgu i pracował jako inspektor w Instytucie Technologicznym. Udzielał także lekcji statystyki i podstaw ekonomii politycznej w Pułku Szlacheckim i Instytucie Korpusu Inżynierów Łączności. Pracę nauczycielską traktował, podobnie jak inni pietraszewcy, jako misję społeczną, starając się propagować wśród młodzieży postępowe idee społeczne. «Był to oryginał, a nawet ekscentryk – wspomina M. Wieniukow – który potrafił posiać w głowach młodych ludzi ideały najszlachetniejszego humanitaryzmu… W naszym małym kółku odgrywał on taką samą rolę, jak na forum bardziej szerokim Hercen». Od maja 1848 r. był J. członkiem kółka Michała Butaszewicza-Pietraszewskiego, w którym dyskutowano problemy socjalizmu utopijnego i walki z reżymem mikołajowskim. Na zebraniach tych J. wygłosił cykl wykładów z zakresu ekonomii politycznej. J. uważał się za furierystę, pozostawał pod dużym wpływem teorii ekonomicznych Augusta Cieszkowskiego. Krytykował carski system biurokratyczny i miał negatywny stosunek do religii. Podkreślając swą polskość, J. podzielał jednocześnie w kwestii narodowej stanowisko pietraszewców; uznając konieczność zapewnienia wszystkim narodom prawa do samoistnienia, stwierdzał, że interesy narodowe winny być podporządkowane interesom społecznym, dobru całej ludzkości.

Aresztowany nocą z 22 na 23 IV 1849 r. razem z 34 uczestnikami koła pietraszewców, J. nie załamał się w czasie śledztwa i składał bardzo powściągliwe zeznania. Wyrokiem sądu wojskowego skazany został na karę śmierci przez rozstrzelanie, którą zamieniono mu na 6 lat ciężkich robót. Wysłany został do Tobolska, a stamtąd do jekatierińskiej gorzelni w okręgu tarskim. Od r. 1856 przebywał na osiedleniu. W r. 1857 przywrócono mu prawa szlacheckie i zezwolono na powrót do Rosji europejskiej. W r. 1872 zdjęto zeń nadzór policyjny. Zamieszkał u rodziny w pow. rzeczyckim, gdzie zmarł w drugiej połowie lat 80-ch. Opublikował wspomnienia o swym udziale w kółkach pietraszewców i pobycie w twierdzy Pietropawłowskiej (Memuar Petraševca, „Minuvšije Gody” nr 1, 20–37).

 

Janik M., Dzieje Polaków na Syberii, Kr. 1928 s. 137; Lejkina V., Petraševcy, Moskva 1924; Mościcki H., Szymon Konarski, W. 1949 s. 79–80; Nifontow A. S., Rosja w 1848 r., W. 1953 s. 166–222; Semevskij V. I., Propaganda petraševcev v učebnych zavedenijach, „Golos Minuvšego” 1917 nr 2; – Delo Petraševcev, Moskva–Leningrad 1937– 51 I–III izd. An. SSSR; Iz Vospominanij M. I. Venjukova, Amsterdam 1919 I 103–5; M. V. Butašević-Petraševskij i petraševcy. Sočinenija, Moskva 1922 I; Petraševcy, Sbornik materialov, Pod red. P E. Ščegoleva, Moskva–Leningrad 1926–8 I–III; – Centr. Państw. Arch. Rewolucji Październikowej w Moskwie: zesp. 109 I eksp. 1849 vol. 214 cz. 16; Centr. Państw. Arch. Wojsk.-Hist, w Moskwie: zesp. 9 vol. 55 cz. 23; Centr. Państw. Arch. Hist, w Leningradzie: zesp. 1286 inw. 34 vol. 1284.

Wiktoria Śliwowska

 

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Józef Ignacy Łukasiewicz

1822-03-08 - 1882-01-07
farmaceuta
 

Henryk Jordan

1842-07-23 - 1907-05-18
działacz społeczny
 

Józef Neumann

1857-01-25 - 1932-12-30
drukarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Aleksander Kuropatwiński

1871-03-21 - 1941-06-21
lekarz
 

Ludwik Kulczycki

1866-07-22 - 1941-08-03
działacz polityczny
 

Michał Mycielski

1796 - 1849-09-27
generał
 

Józef Smoliński

1809? - 17 lub 21 grudnia 1886
powstaniec listopadowy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.