INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Pawłowski     

Jan Pawłowski  

 
 
1879-07-29 - 1936-05-07
 
Biogram został opublikowany w 1980 r. w XXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pawłowski Jan (1879–1936), aktor, reżyser, dyrektor teatru. Ur. 29 VII w Radomiu, był synem Romana, urzędnika magistrackiego, i Jadwigi z Aratwińskich (?). Od r. 1896 P. występował w Dąbrowie Górniczej (zespół Czesława Janowskiego), Łodzi, Kaliszu (zespół Romana Romanowicza, 1897), Poznaniu (Teatr Polski, sezon 1898/9), Ciechocinku, Sosnowcu (zespół Felicjana Felińskiego, l. 1899–1900), a wreszcie w Krakowie (Teatr Miejski, sezon 1900/1), gdzie m. in. wystąpił w roli Poety w prapremierze „Wesela” S. Wyspiańskiego. W sezonie letnim 1901 grał w warszawskim teatrzyku ogródkowym «Fantazja», w l. 1901–2 z zespołem Bolesława Bolesławskiego w Odessie i Moskwie, w sezonie 1902/3 ponownie w Krakowie, a 1903/4 w Poznaniu, gdzie zapoczątkował pracę reżyserską. W sezonie letnim 1906 grał i reżyserował w zespole Felińskiego w Ciechocinku, w sezonie 1906/7 w Teatrze Miejskim w Wilnie. W czerwcu 1907 wystąpił gościnnie w Teatrze Małym w Warszawie, w czerwcu 1908 ponownie grał w Ciechocinku, następnie uczestniczył w objeździe zorganizowanym przez Karola Adwentowicza, jesienią t. r. grał w Teatrze Nowym w Warszawie. W grudniu został zaangażowany do warszawskiego teatrzyku «Momus», w marcu 1910 przejął jego dyrekcję (po Arnoldzie Szyfmanie). Wkrótce zorganizował objazd zespołu, z którym odwiedził m. in. Łódź, Kalisz, Petersburg, Moskwę, Rygę, Kijów, Lwów, Kraków, Pragę, Wiedeń, Paryż. W r. 1911 zespół P-ego dawał przedstawienia we Włocławku (kwiecień), Kaliszu (maj), od sezonu 1911/12 wspólnie z Julianem Strycharskim kierował P. «działówką aktorską» w Teatrze Polskim w Wilnie. W lutym i sierpniu t. r. występował w Teatrze Popularnym w Łodzi, zaś z zespołem wileńskim wyjeżdżał m. in. do Mińska i Petersburga (marzec), Kalisza (wrzesień), Kowna (listopad), ponownie do Petersburga (kwiecień 1913) i Mińska (maj 1913). W l. 1913–16 związany był jako aktor i reżyser głównie z Teatrem Małym w Warszawie, ponadto gościnnie występował m. in. w Teatrze Polskim w Kijowie (listopad–grudzień 1913), w Łodzi (1914), w Teatrze Rozmaitości w Warszawie (jesień 1915). Dn. 1 VII 1916 został zaangażowany do Teatru Letniego w Warszawie, w sezonie 1922/3 reżyserował w warszawskim teatrzyku «Qui-Pro-Quo» i w Teatrze Praskim, w sezonie 1923/4 jako główny reżyser teatrów łódzkich obchodził jubileusz dwudziestopięciolecia pracy artystycznej (22 II 1924).

W sezonie 1924/5 P. kierował Teatrem im. A. Fredry w Warszawie, w którym m. in. reżyserował prapremierę „Jana Macieja Karola Wścieklicy” S. I. Witkiewicza (25 II 1925) i odniósł sukces jako wykonawca roli tytułowej. Przedstawienie cieszyło się powodzeniem zarówno w Warszawie, jak i w czasie miesięcznego objazdu po prowincji (19 miejscowości od 12 IV do 12 V t. r.), m. in. w Kaliszu, Łodzi, Lublinie, Wilnie, Poznaniu. Spektakl ten uzyskał nagrodę Związku Artystów Scen Polskich (ZASP) «za wysoki poziom artystyczny». W sezonie 1925/6 P. grał w Teatrze Letnim w Warszawie, zaproszony wiosną 1926 do Lwowa, wystawił tu 8 V 1926 „Wśeieklicę” w Teatrze Małym, grając również rolę tytułową. W sezonie 1926/7 należał do zespołu warszawskiego Teatru Ćwiklińskiej i Fertnera, w lipcu 1927 z lwowskim zespołem Teatru Małego występował w Krynicy. We wrześniu t. r objął kierownictwo artystyczne nowo utworzonego teatrzyku rewiowego «Karuzela» w Warszawie, który istniał do końca roku. W l. n. był m. in. członkiem zarządu Zrzeszenia Teatrów Łódzkich jako przedstawiciel zarządu głównego ZASP (sezon 1930/1), reżyserem warszawskich teatrów: «Nowości» i «Qui-Pro-Quo» (1931–2), dyrektorem i kierownikiem artystycznym Teatru Artystów (wrzesień 1932 – styczeń 1933).

P. odznaczał się korzystnymi warunkami scenicznymi, grał m. in. tytułową rolę w „Mazepie” J. Słowackiego, Zbyszka w „Moralności pani Dulskiej” G. Zapolskiej, Relskiego w „Karykaturach” J. A. Kisielewskiego, Kochanka w „Ich czworo” G. Zapolskiej, Julka w „Grze serc” S. Kiedrzyńskiego. Reżyserował m. in. „Śnieg” S. Przybyszewskiego, „Orlę” E. Rostanda, „Samsona i Dalilę” S. Langego, „Losy Europy” B. Winawera. Występował także w pierwszych filmach polskich, od „Mętów Warszawy” poczynając; w r. 1914 wszedł na ekrany Warszawy film „Niewolnica zmysłów” w reżyserii P-ego. Był działaczem ZASP; od r. 1925 wchodził w skład Zarządu Głównego, od r. 1929 był członkiem zasłużonym i dyrektorem ZASP z dużymi uprawnieniami. W kwietniu 1933, po upadku Teatru Artystów, na walnym zjeździe ZASP postawiono mu poważne zarzuty natury finansowej i skreślono z grona członków Związku. Zmarł 7 V 1936 w Świdrze koło Warszawy, został pochowany w Warszawie na cmentarzu Powązkowskim.

P. był dwukrotnie żonaty: od r. 1902 z aktorką Heleną Łącką (ok. 1884–1964), potem z aktorką Aldoną Pancerzyńską, pseud. Herburt (1892–1974).

 

Słown. Teatru Pol., (bibliogr., ikonogr.); – Banaszkiewicz W., Witczak W., Historia filmu polskiego, W. 1966 I; Degler J., Witkacy w teatrze międzywojennym, W. 1973 (fot.); Krasiński E., Warszawskie sceny 1918–1938, W. 1976; Wysiński K. A., Związek Artystów Scen Polskich 1918–1950, Wr. 1979; – Kaszyński S., Teatralia kaliskie. Materiały do dziejów sceny kaliskiej (1800–1970), Ł. 1972; Kotarbińscy L. i J., Listy, W. 1978; Witkiewicz S. I., Bez kompromisu, W. 1976; – „Kur. Warsz.” 1936 nr 128 s. 21; – Arch. Paraf. Rzymskokatol. Św. Jana w Radomiu: Liber baptisatorum z r. 1879, akt 514 (wyciąg w Mater. Red. PSB); – Mika M., Materiały do życiorysów aktorów przebywających w Poznaniu w XIX i XX wieku, mszp. w IS PAN.

Barbara Berger

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Franciszek Żwirko

1895-09-16 - 1932-09-11
pilot sportowy
 

Ignacy Jan Paderewski

1860-11-06 - 1941-06-29
kompozytor
 

Konrad Brandel

1838-11-25 - 1920-10-28
fotograf
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Wacław Piotr Ludwik Nałkowski

1851-11-19 - 1911-01-29
geograf
 

Jerzy Mycielski

1856-05-30 - 1928-09-26
historyk
 

Wiktor Feliks Szokalski

1811-12-15 - 1891-01-06
powstaniec 1830
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.