INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Stanisławski  

 
 
1893-04-20 - 1973-08-04
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stanisławski Jan (1893–1973), anglista, leksykograf, pedagog.

Ur. 20 IV w Tomsku na Syberii, był wnukiem Oskara (zob.), najmłodszym synem Artura (zob.) i Emilii z Bujardów.

Dzięki staraniom matki, S. trafił do rodziny we Francji, gdzie w r. 1900 rozpoczął naukę. Kontynuował ją w St. Michael’s College w Hitchin (Hertfordshire) w Wielkiej Brytanii aż do ukończenia tej szkoły w r. 1910. T.r. powrócił do Francji i podjął pracę jako urzędnik w banku, rozpoczynając jednocześnie studia humanistyczne na Sorbonie. Studiów tych jednak nie ukończył. W r. 1914 został zmobilizowany do armii rosyjskiej i służył w niej w stopniu szeregowca co najmniej do wybuchu rewolucji lutowej 1917 r.

Pod koniec r. 1919 powrócił S. do niepodległej już Polski i wstąpił do WP. W r. 1921 ukończył Szkołę Podchorążych w Bydgoszczy i został mianowany podporucznikiem w 83 pp, wkrótce jednak zrezygnował ze służby zawodowej i przeszedł do rezerwy. Zamieszkał początkowo u krewnych w Krakowie. Na krótko podjął pracę w Banku Związku Spółek Zarobkowych. Gdy zaczęła działać polska organizacja Young Men’s Christian Association (YMCA) objął w niej w r. 1924 funkcję wicedyrektora ogniska w Krakowie; odszedł w r. 1928, kiedy został mianowany lektorem języka angielskiego na UJ. Od t.r. prowadził też na UJ ćwiczenia proseminaryjne dla anglistów. Wydał w tym czasie m.in. podręcznik języka angielskiego dla średniozaawansowanych A Pole’s Trip to London (W.–Kr. 1928–9, wznowiony później pt. A Pole in London, Kr. 1939) oraz popularny Słownik angielsko-polski i polsko-angielski (W. 1929, również wznawiany), prowadził też kurs języka angielskiego nadawany przez krakowską rozgłośnię Polskiego Radia. W l. 1929–39 wykładał język i handlową korespondencję angielską w Wyższym Studium Handlowym (od r. 1938 Akad. Handlowej) w Krakowie.

W r. 1939 wziął S. udział w kampanii wrześniowej w szeregach 20 pp i dostał się pod Zamościem do niewoli niemieckiej. Udało mu się jednak zbiec z transportu kolejowego i wrócić do Krakowa, gdzie 6 XI t.r. został wraz z innymi pracownikami UJ aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Zwolniony 8 II r.n., utrzymywał się odtąd z lekcji języków obcych i brał udział w tajnym nauczaniu studentów Akad. Handlowej. W l. 1943–4 prowadził z Marią Laskowską-Michalską ćwiczenia i wykłady z gramatyki opisowej oraz fonetyki dla studentów anglistyki tajnego UJ. Pod koniec wojny i tuż po niej podręcznik i słownik S-ego wznawiane były kilkakrotnie, głównie w Londynie, dla polskiego wychodźstwa wojennego.

Po wojnie, w r. 1945, objął S. z powrotem stanowisko lektora języka angielskiego na UJ, ucząc jednocześnie w Akad. Handlowej (do r. 1950) i na Akad. Medycznej. W l. 1945–6 redagował przeznaczony dla zagranicy miesięcznik „Polish Monthly Review” (ukazały się tylko trzy numery, w r. 1946 pt. „Polish Review”). Ogłosił też kolejne podręczniki, również wznawiane później w Polsce i za granicą: A New English Manual (Kr. 1945, London–Rome [1945]), English Correspondence and Commercial English (Kr. 1946, London 1947, wynik współpracy z Akad. Handlową), Nowy słownik angielsko-polski i polsko-angielski (Kr. 1945, wyd. 2, Kr. 1947) i w l. 1950–1 dwutomową Gramatykę angielską dla zaawansowanych (W.). We wrześniu 1958 przeszedł na emeryturę.

W r. 1955 rozpoczął S. pracę nad najobszerniejszym dotychczas w Polsce słownikiem angielsko-polskim i polsko-angielskim, który stał się dziełem jego życia. Część pierwsza, zatytułowana Wielki słownik angielsko-polski, obejmująca ponad 100 tys. haseł, ukazała się w r. 1964 (W.) i do r. 1998 doczekała się dziewiętnastu wydań; znacznie obszerniejsza (ok. 180 tys. haseł) część druga, pt. Wielki słownik polsko-angielski, wydana w r. 1969 (W., obie części pod red. W. Jassema), miała do r. 1999 dziewiętnaście wydań. Dzieło przyjęto jako owoc «renesansowego porywu» (W. Sadkowski) i nawet bardziej krytyczni recenzenci określali je jako «imponujące i niezastąpione» (R. Stiller). Po opublikowaniu Wielkiego słownika… został S. uhonorowany odznaką Zasłużonego Działacza Kultury. Od początku l. siedemdziesiątych zaczęły się ukazywać w dużych nakładach: Podręczny słownik angielsko-polski (W. 1971, wyd. 19, W. 1998) S-ego przygotowany wraz z Katarzyną Billip i Zofią Chociłowską, Podręczny słownik polsko-angielski (W. 1973, wyd. 19, W. 1998) – wraz z Małgorzatą Szerchą, oraz Kieszonkowy słownik angielsko-polski, polsko-angielski (W. 1972, wyd. 17, W. 1999) – wraz z Janiną Jaślarz. Wszystkie te słowniki nadal są wznawiane. W pamięci uczniów pozostał S. jako wybitny pedagog, prekursor «mody» na angielską kulturę i styl życia. Oprócz angielskiego znał dobrze także język francuski i rosyjski. S. zmarł w Krakowie 4 VIII 1973 i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

W małżeństwie zawartym w r. 1922 z Marią Pizło (1890–1958), nauczycielką szkoły powszechnej, miał S. córkę Małgorzatę (ur. 1923), zamężną Szercha, polonistkę, tłumaczkę literatury angielskiej, pomocnicę w pracy nad Wielkim słownikiem angielsko-polskim i polsko-angielskim.

 

Fot.: Arch. Dok. Mechan. w W., sygn. IKC N-550, CAF XIII-S; – Bibliografia anglistyki polskiej 1945–1975. Językoznawstwo-Literaturoznawstwo, Red. J. Fisiak, W. 1977; Grzegorczyk P., Index lexicorum Poloniae, W. 1967; Bibliography of Books in Polish or Relating to Poland Published outside Poland since September 1 st, 1939, Compiled by J. Zabielska, London 1954–66 I–III; toż, Compiled by Z. Jagodziński, London 1985 IV; Brzoza C., Kraków między wojnami. Kalendarium, Kr. 1998; – Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Księga pracowników, Kr. 2000; Akademia Ekonomiczna w Krakowie w l. 1925–2000, Red. J. Małecki, Kr. 2000; Fisiak J., English Studies in Poland, P. 1983; Gawęda S., Uniwersytet Jagielloński w okresie II wojny światowej, Kr. 1986; Grece-Dąbrowska C., English Literaturę in the Secret University of Cracow, w: Ne cedat Academia, Kr. 1975; Kydryński J., Budzę się ze snu, „Dzien. Pol.” 1960 nr 109; Sadkowski W., Znamię osobowości, „Współczesność” 1969 nr 14 s. 10; Stiller R., Refleksje nad słownikami, tamże 1969 nr 20 s. 7–9; Szumowski M., Moim zdaniem. Nie umierajcie w wakacje, „Gaz. Krak.” 1973 nr 215; Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kr. 1964; Wyrok na Uniwersytet Jagielloński 6 listopada 1939, Kr. 1989 (W. Baczkowska, fot.); – Czem jest? Co robi? Gniazdo krakowskie polskiej Y.M.C.A., [Kr. 1925] s. 2; Księga adresowa miasta Krakowa i województwa krakowskiego, Kr. 1932; Roczn. oficerski, W. 1923; Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej, W. 1930; – Rose W.-J., The Polish Memoirs, Ed. D. Stone, Toronto–Buffalo 1975; – „Dzien. Pol.” 1973 nr 186; „Ilustr. Kur. Pol.” 1964 nr 259 (fot); „Tyg. Powsz.” 1973 nr 33, 40; – Arch. UJ: sygn. S III Ct (teczka osobowa S-ego); B. Jag.: Zbiór klepsydr krak. (klepsydry S-ego i jego żony); Zbiory Tomasza Niewodniczańskiego w Bitburgu: Arch. Spółki Wydawniczej „Rój”; – Informacje córki S-ego, Małgorzaty Szerchy z Kr.

Joanna Podhorodecka

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Oskar Stanisławski

1814 - 1893-01-29 urzędnik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

  więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Roch Raum

1854-08-16 - 1918-10-22
lekarz
 
 

Henryk Stifelman

1871-10-15 - 1938-06-10
budowniczy
 

Jan Włodzimierz Szembek

1881-07-11 - 1945-08-09
dyplomata
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.