INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jerzy Karol Kurnatowski     

Jerzy Karol Kurnatowski  

 
 
1874-07-01 - 1934-05-22
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kurnatowski Jerzy Karol, pseud. Karol Bytyń, N. Prokop (1874–1934), prawnik, ekonomista, publicysta. Ur. 1 VII w Woli Krokockiej (pow. Sieradz), w kalwińskiej rodzinie ziemiańskiej. Był synem Witolda i Eleonory z Klimaszewskich 1. v. Karczewskiej. Do jedenastego roku życia uczył się w domu, a później w szkole w Sieradzu i gimnazjum klasycznym w Łodzi. Należał do kółek samokształceniowych. Następnie studiował prawo na Uniw. Warsz. W r. 1896 K. uzyskał tytuł kandydata praw. W l. 1896–9 pracował w kancelarii adwokackiej, w r. 1901 otworzył własną w Łodzi, a następnie do r. 1903 gospodarował w Krokockiej Woli. Od r. 1905 przebywał przeważnie w Paryżu, gdzie studiował w Collège Libre des Sciences Sociales, uzyskując dyplom na podstawie rozprawy Esquisse d’une évolution solidariste (Paris 1907). Był uczniem Ch. Gide’a i pod jego wpływem stał się zwolennikiem doktryny solidarystycznej.

K. był wyznawcą tzw. kierunku federalistycznego, dążącego do uspołecznienia środków produkcji i zupełnej eliminacji pośrednictwa we wszystkich jego formach, a to poprzez rozwój spółdzielczości spożywców obejmującej zarówno handel, jak i wytwórczość. Przetłumaczył i wydał pracę Gide’a „Solidaryzm” (Lw. 1908). W kraju K. prowadził szeroką działalność publicystyczną i polityczną, przebywając częściowo w Warszawie, częściowo w Woli Krokockiej. Związał się ze Stronnictwem Postępowej Demokracji, a następnie z Polską Partią Postępową i był członkiem jej zarządu. W czasie pierwszej wojny światowej przebywał w Moskwie, a od r. 1915 w Petersburgu, gdzie był szefem biura prasy zagranicznej Rady Międzypartyjnej. Do kraju wrócił w lipcu 1918 r. W l. 1919–20 działał w akcji plebiscytowej na Mazurach. Zorganizował kurs i prowadził wykłady dla działaczy plebiscytowych, a także założył Zrzeszenie Plebiscytowe Ewangelików Polskich i był jego prezesem. Położył duże zasługi w zakresie popularyzacji sprawy mazurskiej w Polsce i umocnienia polskości na Mazurach. Był też inicjatorem założenia Tow. Przyjaciół Mazur w Działdowie.

W l. 1919–23 K. pracował kolejno w Min. Komunikacji, gdzie był współredaktorem pisma „Bandera Polska”, w Min. Robót Publicznych na stanowisku naczelnika wydziału statystycznego oraz do początku 1923 r. jako referent do spraw statystyki zatrudnienia w Głównym Urzędzie Statystycznym. Następnie całkowicie poświęcił się pracy na wyższych uczelniach, publicystyce i działalności politycznej. Mianowany 11 VI 1919 r. docentem Wolnej Wszechnicy Polskiej, prowadził do r. 1930/1 wykłady z zakresu spółdzielczości. W l. 1919/20–1933/4 był profesorem Szkoły Nauk Politycznych, kierując katedrą historii społeczno-gospodarczej i historii doktryn ekonomicznych, a w l. 1929/30–1933/4 profesorem Instytutu Studiów Handlowych i Orientalistycznych, gdzie wykładał politykę gospodarczą i historię przemysłu i handlu. Należał do Polskiego Stronnictwa Mieszczańskiego i był członkiem Prezydium Rady Naczelnej tegoż stronnictwa. W r. 1922 kandydował do Sejmu RP z listy Centrum Mieszczańskiego, lecz mandatu nie uzyskał. Był przez pewien czas prezesem Tow. Kooperatystów; działał w Lidze Wolnej Myśli. Był także przez 3 kadencje (9 lat) radcą Konsystorza Ewangelicko-Reformowanego, jak również prezesem, a następnie członkiem zarządu Zrzeszenia Ewangelików Polaków. Występował jako rzecznik zbliżenia polsko-czeskiego, był współzałożycielem i członkiem zarządu Tow. Polsko-Czechosłowackiego, został członkiem honorowym towarzystwa «Kostnická Jednota» oraz Tow. Czesko-Polskiego w Pradze. Pełnił również funkcje prezesa Słowiańskiego Tow. Sztuki i Kultury, którego był założycielem. Brał także czynny udział w zawiązaniu się Stowarzyszenia Polsko-Francuskiego i pełnił w nim funkcję sekretarza generalnego.

K. bardzo wiele publikował w codziennej i periodycznej prasie polskiej, rosyjskiej, francuskiej, czeskiej i słowackiej oraz w formie osobno wydawanych większych prac. Tematyka jego zainteresowań była szeroka. Zajmował się etyką (np. Dobro i zło. Studia etyczne, Lw. 1907, Zasady moralne, W. 1909, Moralność i życie, W. 1909), ekonomią (m. in. Doktryny ekonomiczne, W. 1909, O solidaryzmie, W. 1908), kwestiami ustrojowymi i socjalnymi (m. in. Robotnicze związki zawodowe, W. 1911, Współczesne idee społeczne, W. 1933), spółdzielczością (m. in. Kooperatywa spożywcza, W. 1912, 2. wyd. W. 1913), problemami mniejszości narodowych, stosunków Polski z Czechosłowacją, Francją, Niemcami, kwestiami etnograficznymi (m. in. Czesi i Słowacy, W. 1933, Kaszubi, ich rozwój kulturalny i gospodarczy, W. 1929) oraz historią. Dokonywał też tłumaczeń (np. z Ch. Gide’a, F. Nitschego). Niektóre z jego prac, a szczególnie postulat zbliżenia polsko-czechosłowackiego spowodowały ostre ataki na autora. K. był odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Legią Honorową i czechosłowackim Orderem Białego Lwa. Ożeniony od r. 1902 z Jadwigą z Boetticherów, malarką, potomstwa nie pozostawił. Zmarł 22 V 1934 r. w Woli Krokockiej. Pochowany został na cmentarzu w Szadku (pow. Sieradz).

 

Fot.: Album ekonomistów i statystyków polskich, nr 34; – Enc. Nauk Politycznych, (W. 1938); W. Enc. Ilustr.; W. Enc. Powsz., (PWN); W. Ilustr. Enc. Gutenberga; Ottův slovník naučný nové doby. Dil 3 sv. 2, Praha 1935; Oracki, Słownik Warmii; Peretiatkowicz A., Sobeski M., Współczesna kultura polska, P. 1932; Boniecki; „Dzien. personalny Min. Spraw Wojsk.” 1922 nr 21 s. 534 (nadanie Krzyża Walecznych); – Bełcikowska A., Stronnictwa i związki polityczne w Polsce, W. 1925 s. 774; Dąbrowski F., Historia Towarzystwa Kooperatystów, W. 1931 s. 35; Hass L., Działalność wolnomularstwa polskiego w latach 1908–1915, „Kwart. Hist.” R. 74: 1967 s. 1050, 1051, 1054, 1056, 1060; Instytut Studiów Handlowych i Orientalistycznych. Rocznik, W. 1935 s. 42; Spustek I., Polacy w Piotrogrodzie 1914–1917, W. 1936; Ślisz A., Prasa polska w Rosji w dobie wojny i rewolucji (1915–1919), W. 1968; – Szkoła Nauk Politycznych w Warszawie. Rocznik z programem wykładów na… rok akademicki, 1919/20–1933/4; Wolna Wszechnica Polska. Skład osobowy i spis wykładów na rok akademicki…, 1921/2–1930/1; Wolna Wszechnica Polska. Sprawozdanie z działalności w roku akademickim 1921/22, W. 1922 s. 24; – „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1959 nr 1 s. 78–80 (tekst memoriału K-ego z r. 1920); „Monitor Pol.” 1922 nr 227; Nekrologi: Frinta A., Dr J. K., „Slovanský Přehled” R. 26: 1934 s. 182–4 (fot.); Kłapkowski T., Śp. J. K., „Ruch Prawniczy, Ekon. i Socjol.” T. 14: 1934 s. 841 (fot.); S., Śp. radca J. K., „Jednota” R. 9: 1934 nr 5 s. 80; Śp. J. K., „Kur. Warsz.” R. 114: 1934 nr 140 wyd. por. s. 5, wyd. wiecz. s. 7, nr 141 wyd. wiecz. s. 8, nr 142 wyd. wiecz. s. 9; Śp. profesor J. K., „Tyg. Ilustr.” R. 75: 1934 nr 25 s. 507; – Notatka autobiograficzna K-ego w posiadaniu Red. PSB.

Stanisław Konarski

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.