INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Marcin ze Skotnik h. Bogoria  

 
 
ok. 1435 - 1514
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Marcin ze Skotnik (Skotnicki z Bogorii) h. Bogoria (ok. 1435–1514), sędzia ziemi sandomierskiej i kasztelan zawichojski. Był synem Pawła, bratankiem Dziersława i Jana Bogoriów ze Skotnik. W r. 1451 podjął studia na Uniw. Krak., które ukończył w r. 1455 ze stopniem bakałarza sztuk wyzwolonych. Jego braćmi byli: Stanisław, Paweł, Jakub i Dziersław (również student Akad. Krak. w r. 1469) ze Skotnik. O życiu i działalności M-a do lat osiemdziesiątych XV w. nie posiadamy żadnych wiadomości poza wzmianką, że w r. 1455 z braćmi odnowił fundację kościoła w Skotnikach. W l. 1482–4 stolnik, w l. 1486–1500 występuje jako podstoli, w r. 1485 jako podstarości sandomierski, a w l. 1487–1504 jako sędzia ziemi sandomierskiej. W r. 1503 dzierżył burgrabstwo zamku krakowskiego (które odstąpił w r. 1510, wraz z należącym doń domem, Mikołajowi Lanckorońskiemu z Brzezia). W r. 1488 M. ręczył wraz z innymi dostojnikami królestwa za króla, który pożyczył 3 000 fl. węgierskich od Jana Ossolińskiego. W r. 1493 był na sejmie piotrkowskim i świadczył wtedy na dokumentach królewskich dla Krakowa, Sanoka, Stradomia. W r. 1501 podpisał elekcję króla Aleksandra. Brał udział w rządach kardynała Fryderyka, gdy ów zastępował bawiącego na Litwie króla (w r. 1502); w r. 1503 M. uczestniczył w poselstwie do króla od sejmu piotrkowskiego i wtedy zapewne wyjednał sobie kasztelanię zawichojską (mianowany 5 V 1503 kasztelanem, ale jeszcze w pierwszej połowie 1504 r. sprawował urząd sędziego ziemskiego); zabiegał w przyszłości o ustalenie jej terytorium (dla pospolitego ruszenia). W l. 1485–1505 był poborcą podatków ze wsi i miast woj. sandomierskiego; w r. 1504 np. król pokwitował M-a ze ściągniętego przezeń szosu z Pińczowa, Pacanowa i Przecławia oraz czopowego z tychże i 10 innych miast woj. sandomierskiego. W r. 1505 brał udział w sejmie radomskim. Często występował jako świadek na dokumentach królewskich, np. w r. 1504 dla Kazimierza, w r. 1505 dla Krakowa i Stradomia.
Zasługi wobec Kazimierza Jagiellończyka i jego panujących synów nie pozostały bez nagrody w postaci urzędów ziemskich i grodzkich, burgrabstwa krakowskiego i kasztelanii zawichojskiej oraz zapisów na żupach krakowskich (w r. 1504 np. otrzymał M. 6 bałwanów soli w żupach krakowskich). Jako kasztelan zawichojski wystarał się M. u króla w r. 1504 o przywilej na jarmark roczny i targ tygodniowy dla miasta Zawichostu. Czynny był M. zwłaszcza jako długoletni sędzia ziemi sandomierskiej, występował często też jako arbiter w sprawach majątkowych i granicznych wśród szlachty i możnowładztwa (w r. 1503 między Mokrskimi a Konarskimi i między mieszczaństwem Łukowa a podstarościm łukowskim, w r. 1504 między Pileckimi a Zbąskimi i w sprawie granic m. Opoczna). Często bywał komisarzem królewskim dla spraw spornych; król widział w M-ie ewentualnego mediatora między ojcem Mikołajem, woj. lubelskim, a synem Adamem, Kurozwęckimi, bowiem z rodziną tą M. pozostawał w zażyłych stosunkach. W r. 1505 ręczył za Adama z Kurozwęk oraz jego żonę Ewę z Rytwian, a był też wybrany przez sejm radomski na sędziego do sprawy Łąckich ze Zbąskimi. O poręki zwracali się doń nierzadko przedstawiciele innych rodów szlacheckich (np. w r. 1503 Jan z Miechowa).
Nie można ustalić, jak M. tworzył swą fortunę majątkową. W l. 1483–4 występował, z braćmi Stanisławem i Jakubem, jako dziedzic części Łubna w pow. bieckim, władając także częściami rodowymi Skotnik, Bogorii i Podłęża. W r. 1508 w pow. sandomierskim posiadał połowę wsi Skotniki, Bogorię, Zajezierze, Śmiechowice, część Żórawic, część Świniar i Krowią Górę. W r. 1504 był opiekunem i plenipotentem Doroty, wdowy po zmarłym (przed r. 1496) bracie Jakubie, z którą niegdyś sam wiódł spór o pastwiska i nieużytki w Podłężu. Zmarł M. w połowie 1514 r. Z żoną Anną z Kochnowskich miał dwóch synów: Jarosława i Piotra, których z początkiem XVI w. spotykamy w rejestrze studentów Uniw. Krak.

Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; – Pałucki W., Studia nad uposażeniem urzędników ziemskich w Koronie do schyłku XVI w., W. 1962 s. 161; Semkowicz W., Wywody szlachectwa w Polsce XIV–XVI w., „Roczn. Pol. Tow. Herald.” T. 3: 1913 s. 47; Wdowiszewski Z., Ród Bogoriów w wiekach średnich, „Roczn. Pol. Tow. Herald.” (Kr.) T. 9: 1930 s. 44–5; Zeissberg H., Das älteste Matrikel-Buch der Universität Krakau, Innsbruck 1872 s. 69; – Akta Aleksandra; Akta grodz. i ziem., IV; Album stud. Univ. Crac., s. 130 195; Cod. epist. saec. XV; Kod. m. Krak.; Materiały archiwalne wyjęte głównie z Metryki Litewskiej od 1348 do 1607 roku, Wyd. A. Prochaska, Lw. 1890 nr 206; Materiały do historii miasta Biecza, Wyd. F. Bujak, Prace Kom. Hist. Sztuki, Kr. 1906 VII nr 108; Matricularum summ., I–IV; Rachunki królewskie; Starod. Prawa Pol. Pomn., II s. 932, VI nr 36; Statuta nec non liber promotionum, s. 46; Teki Pawińskiego, I (Liber quitantiarum regis Casimiri…), II (Liber quitantiarum Alexandri regis); Źródła Dziej., XV 457; – Arch. Państw. w Kr.: Terr. Biec. t. 3 s. 59, 62, 65, Terr. Crac. t. 153 s. 220, t. 203 s. 364, 392, t. 204 s. 487, t. 264 s. 148, Castr. Crac. t. 27 s. 879, 1291, t. 29 s. 526, 1247.
                                                                                                                                                                                                                                                Feliks Kiryk

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt I Stary

1467-01-01 - 1548-04-01
król Polski
 

Mikołaj Kopernik

1473-02-19 - 1543-05-21
astronom
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Piotr Dunin z Prawkowic

około 1415 - po 19.02.1484
dowódca wojskowy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.