INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Baltazar Olszański  

 
 
2 poł. XVII w. - 1731
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Olszański Mikołaj Baltazar (zm. 1731), chorąży, potem kasztelan wołyński. Pochodzenie rodziny nie jest znane, nawet herb niepewny. Niesiecki daje h. Jastrzębiec, a bp Józef Olszański, syn tegoż Mikołaja, instalując się w kapitule gnieźnieńskiej podał, że jest h. Ślepowron (Korytkowski, Prałaci gnieźn., III 155). Jeżeli nie jest to pomyłka, w takim razie wołyńscy Olszańscy pochodziliby od Olszańskich z Olszanicy na Podlasiu w ziemi bielskiej. Był synem Łukasza, podstolego nowogródzkiego, i Leonardy z Hołubów. Od 1 II 1687 miał w kompucie koronnym chorągiew pancerną po Dymitrze Jełowieckim. W r. 1693 był łowczym, a następnie chorążym wołyńskim. Przypuszczalnie brał udział wraz ze swą chorągwią pancerną, wchodzącą w skład pułku Stanisława Jabłonowskiego, hetmana w. kor., w kampanii podhajeckiej 1698 r. Wg Niesieckiego był w r. 1701 deputatem na Trybunał Kor. W marcu 1703 występował jako komisarz woj. wołyńskiego do sądów skarbowych. Sejmik łucki wyrażał wtedy zaniepokojenie z powodu braku informacji od O-ego w sprawie nie wniesionych przez woj. wołyńskie podatków do skarbu, zalecając jednocześnie, aby w przyszłości informowano województwo o sumach należnych niepłatnemu żołnierzowi. Dn. 16 VI 1703 sejmik łucki przedsejmowy zalecał posłom wołyńskim podjęcie starań u króla w celu wynagrodzenia szkód O-ego, na którego gospodę napadli Sasi w czasie koronacji Augusta II, zabierając «moderunki wojenne i należyte towarzyskie ochędóstwa». W sierpniu 1706 znalazł się wraz z rodziną w niewoli szwedzkiej w Lublinie; wtedy to również uległy zniszczeniu jego dobra. Walna Rada Lwowska 1707 r. powołała go do komisji mającej odebrać twierdze prawobrzeżnej Ukrainy. Wybór ten ponowiono na walnej Radzie Warszawskiej 1710 r. W l. 1708–12 był O. starostą owruckim. Dn. 16 VI 1710 podpisał akt wyboru Cyryla Szumlańskiego na unickie biskupstwo łuckie i ostrogskie. Z początkiem 1711 r., jako komisarz woj. wołyńskiego, wydawał uniwersały w sprawie dyslokacji regimentów w woj. wołyńskim. Szlachta wołyńska prosiła ponadto O-ego, aby jako poseł sejmiku łuckiego do Augusta II oświadczył w jej imieniu, iż «jako my dosyć czynim woli J. K. M. tak ojcowskie serce nad nami zrujnowanymi mając kompassyją auxiliaribus nos copiis liberet». Dn. 9 XI 1714 sejmik łucki, deklarując pospolite ruszenie, zalecał O-emu wyłożenie pewnej kwoty pieniędzy na zapłatę wojsku, zapewniając zwrot całej sumy z najbliższych wpływów podatkowych. W styczniu 1715 miał O. wyjaśnić sprawę trudności w wybieraniu podatków z niektórych wsi pow. łuckiego.

O. odegrał pewną rolę w czasie konfederacji tarnogrodzkiej. Dn. 22 I 1716 występował jako pułkownik pospolitego ruszenia woj. wołyńskiego. Jako delegat Małopolski uczestniczył w rokowaniach lubelskich w r. 1716. Po wznowieniu rokowań z Augustem II we wrześniu uczestniczył w obradach w Kazimierzu, a następnie w Warszawie, podpisując jako komisarz traktat warszawski. Na sejmie «niemym» powołano go w skład komisji granicznej pomiędzy pow. krzemienieckim, ziemią lwowską a dziedzicznymi posiadłościami Wiśniowieckich. Podpisał uchwały sejmowe. W r. 1718 występował jako komisarz woj. wołyńskiego w Trybunale Skarbowym Radomskim. Posłował na sejm grodzieński 1718 r. Dn. 16 IX 1719 sejmik gospodarski łucki, poinformowany przez O-ego o długach województwa, deklarował wynagrodzenie jego «zasług». Reprezentował O. woj. wołyńskie na sejmie 1722 r. Dn. 23 VIII 1724 sejmik przedsejmowy żytomierski zalecał posłom, aby starali się o wynagrodzenie O-ego za «zasługi i znaczne straty circa bonum publicum podczas traktatu i odprzysiężenia się in futurum łaski pańskiej», a sejmik łucki 22 IX 1724 jeszcze goręcej za nim orędował, prosząc o nadanie mu kasztelanii wołyńskiej. Otrzymał ją O. 17 XI 1724. W r. 1717 utrzymywał w kompucie swą chorągiew pancerną, którą miał później zapewne jego syn Michał.

O. był człowiekiem zamożnym, jakkolwiek wiadomości dotyczące jego fortuny są ułamkowe. Po r. 1690 wszedł w posiadanie Brusiłowa w Żytomierskiem, należały do niego zapewne również dobra Tartaków i Mielnica. W r. 1720 procesował się bezskutecznie z Michałem Serwacym Wiśniowieckim, woj. wileńskim, hetmanem w. lit., o wsie Śnirówkę i Peredymirkę (Peremirkę) pod Krzemieńcem. Zmarł O. w r. 1731.

Żoną O-ego była Teresa z Wielhorskich, kasztelanówna wołyńska. Wg „Słownika Geograficznego” (Brusiłów) miał O. trzech synów: Jerzego (zob.), Józefa, sufragana chełmskiego, i Michała, cześnika kijowskiego, posła na sejmy w l. 1718, 1720, 1724. Uruski wymienia jeszcze Kazimierza i Franciszka (?). Córka O-ego Helena poślubiła Wacława Małyńskiego, regenta kijowskiego.

 

Słown. Geogr., (Brusiłów, Owrucz); Boniecki, VII 320; Niesiecki; Uruski; Żychliński, IV 169; Błeszczyński J., Spis senatorów i dygnitarzy koronnych, w: Kossakowski S. K., Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich, W. 1872 III 54; – Kamiński A., Konfederacja sandomierska wobec Rosji w okresie poaltransztadzkim 1706–1709, Kr. 1969; Stecki T. J., Wołyń, Lw. 1871 II 333; Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej, W. 1956; Wojtasik J., Materiały do dziejów kampanii podhajeckiej 1698 r., Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1969 XV cz. 2 s. 272; – Arch. Jugo-Zap. Rossii, Cz. 3 t. II 116, 130, 215–18, 338, 360, 431, 592, 625, 649, 721–2, 801, 826–7, Cz. 4 t. I; Teka Podoskiego, II 205, VI 92; Vol. leg., VI 169, 233, 271, 273, 275, 276, 298, 299, 305, 331, 340; Wimmer, Materiały do zagadnienia organizacji armii, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1962–3 VIII cz. 1 s. 264, IX cz. 1 s. 258; B. Czart.: rkp. nr 483 s. 240, nr 450 s. 193; – Bibliogr. dotycząca Michała Olszańskiego: Arch. Jugo-Zap. Rossii, Cz. 3 t. II, 568, 606, 609–11, 616, 798; Teka Podoskiego, II 107, VI 91; Vol. leg., VI 415.

Andrzej Link-Lenczowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jerzy Olszański

XVII w. - po 1756-02-28 poseł na sejmy
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan III Sobieski

1629-08-17 - 1696-06-17
król Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.