INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Lubrański h. Godziemba  

 
 
ok. 1460 - 1524-02-21
 
Biogram został opublikowany w 1973 r. w XVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lubrański Mikołaj, o przydomku Gardzina, h. Godziemba (ok. 1460–1524), wojewoda poznański. Był synem Lamberta vel Ruperta z Lubrańca i matki z rodu Boleściców, bratem Jana (zob.). Wzrost znaczenia Lubrańskich wiązał się z osobą stryja L-ego Grzegorza, podkanclerzego kor. (zob.). Wprowadził on swych bratanków na dwór królewski, co stało się początkiem ich szybkiej kariery. L. występuje w r. 1486 jako chorąży hufca nadwornego. Wkrótce zasłużył się w bojach z Tatarami na Podolu, w l. 1490–1 towarzyszył królewiczowi Janowi Olbrachtowi w wyprawie węgierskiej. Jan Olbracht zostawszy królem, zaraz po objęciu rządów (1492) wyniósł L-ego na kasztelanię spicymierską, następnie (1494) na lędzką, a wreszcie (1501) na gnieźnieńską. Z godnością kasztelańską kumulował L. urząd wojskiego łęczyckiego, którego zrzekł się po śmierci Jana Olbrachta. Równocześnie rosła pozycja L-ego w sprawach państwowych; świadczył na akcie Jana Olbrachta dla Prus Królewskich (1494), na dokumentach statutów piotrkowskich (1496). Podczas wyprawy mołdawskiej (1497) dostał się do niewoli, z której wrócił przed upływem roku. Uczestniczył w toruńskich rokowaniach króla z wielkim mistrzem krzyżackim Fryderykiem saskim (1501). Podczas bezkrólewia wszedł L. w skład ścisłej rady, skupionej przy interrexie kard. Fryderyku Jagiellończyku; wynika to z jego pieczęci na liście kardynała i rady do rotmistrzów działających na Rusi. Na akcie unii mielnickiej, zawartej przez radę kor. z posłami lit. (3 X 1501), L. wystąpił już jako wojewoda kaliski. Król Aleksander obdarzył go na krótko (1501–2) starostwem brzeskim kujawskim. Jako wojewoda kaliski L. popadł rychło w konflikt ze szlachtą wielkopolską, którą usiłował zmusić do płacenia niezwykłych podatków, zwoławszy w tym celu (wbrew zwyczajowi odbywania wspólnych zgromadzeń obu woj. wielkopolskich) partykularny sejmik ziemi kaliskiej w Gnieźnie (1503). Opór szlachty wyraził się zorganizowaniem wspólnego sejmiku wielkopolskiego w Kostrzyniu, skąd wysłano skargę na L-ego do króla. Sprawa ta nie osłabiła pozycji L-ego na dworze, w którego interesie działał. Za panowania Aleksandra świadczył L. często na ważnych dokumentach królewskich oraz występował jako komisarz królewski w sprawach majątkowych. W końcu 1503 r. przewodniczył trójosobowemu poselstwu do wielkiego mistrza, wzywającemu tegoż do zaprzysiężenia pokoju toruńskiego. Obecność L-ego notują źródła na każdym z kolejnych sejmów: piotrkowskim (1504), radomskim (1505), lubelskim (1506).

W r. 1506 przywiesił L. pieczęć na akcie elekcji Zygmunta I; sejm elekcyjny wyznaczył go jednym z posłów, którzy mieli zawiadomić króla o wyborze. Nowe panowanie bardziej jeszcze umocniło stanowisko L-ego; otrzymał on starostwo łęczyckie (1507) i przedeckie (1509), w r. 1511 przeniesiony został z woj. kaliskiego na poznańskie. Komasacja w rękach dwóch braci biskupstwa poznańskiego i najwyższej godności świeckiej w Wielkopolsce zapewniła nowej na tym terenie rodzinie Lubrańskich wyjątkową pozycję polityczną. W otoczeniu króla L. przebywał często; wykonywał rozliczne funkcje urzędowe; określił np. sposób pobierania cła kaliskiego, był komisarzem królewskim w sporze między m. Poznaniem a tamtejszą kapitułą oraz w wielu sprawach o limitację dóbr. W r. 1510 należał do składu poselstwa na poznański zjazd z przedstawicielami zakonu krzyżackiego. Trzy lata później wraz z bratem biskupem oraz kaszt. pozn. Łukaszem Górką odbył z ramienia króla rokowania z posłami brandenburskimi. W r. 1517 znów wspólnie z bratem biskupem popierał staranie prymasa Jana Łaskiego o nawiązanie ściślejszego porozumienia z Bogusławem X, ks. szczecińskim. W r. 1522 wobec groźby najazdu tatarskiego, otrzymał wraz z woj. sandomierskim Andrzejem z Tęczyna naczelne dowództwo w zastępstwie chorego hetmana Mikołaja Firleja. Zażyłość L-ego z królem sięgnęła także do rodzinnych spraw dynastii. L. wraz z żoną trzymał do chrztu najstarszą królewnę Jadwigę (1513); w czasie uroczystości weselnych Zygmunta z Boną siedział najbliżej osoby monarchy spośród świeckich senatorów Korony.

Politycznym osiągnięciom L-ego towarzyszyły jego starania o pomnożenie podstawy majątkowej. Nabywał liczne dobra ziemskie, otrzymywał nadania królewskie, a także skupywał królewszczyzny z rąk dotychczasowych posiadaczy. Spośród stałych nabytków największą wagę miały miasto Kazimierz pod Koninem z kluczem okolicznych wsi, kupione w r. 1504 od biskupa lubuskiego, oraz zaokrąglenie posiadłości lubrańskich poprzez zakup połowy m. Lubrańca z licznymi wsiami od stryjecznego bratanka. Użytkowane przez L-ego królewszczyzny objęły, prócz starostw łęczyckiego i przedeckiego, również odkupiony od Lasockich klucz śremski w Wielkopolsce oraz wiele pojedynczych wsi. W r. 1516 zawarł L. kontrakt z muratorem Bartłomiejem z Czerska na budowę ceglanego pałacu w Lubrańcu; ufundował ołtarze w kościołach parafialnych w Lubrańcu i Kazimierzu. W r. 1518 założył, wraz z bratem bpem Janem, ordynację obejmującą miasto Lubraniec, 13 całych wsi i 6 działów wiejskich na Kujawach i w Łęczyckiem; poza jej obrębem pozostały wielkopolskie (Kazimierz) i małopolskie dobra L-ego. Dwa lata później odziedziczył po zgonie brata część jego ruchomości w szatach, srebrze i pieniądzach; drugą część przejęła kapituła poznańska. W sporach wynikłych z tego tytułu wojewoda korzystał z silnego poparcia szlachty. Po zawarciu ugody L. monitował następnego bpa poznańskiego, Piotra Tomickiego, o budowę nagrobka dla brata. Krótko przed śmiercią L. zrzekł się starostw łęczyckiego i przedeckiego, które król nadał jednemu z jego zięciów Mikołajowi Russockiemu. L. zmarł 21 II 1524. Żonaty z Jadwigą z Zagórzyna Żychlińską h. Szeliga, córką starosty konińskiego Jana, miał jednego syna, Grzegorza Gardzinę, za życia ojca jeszcze niepełnoletniego, oraz pięć córek: Dorotę (za kaszt. gnieźnieńskim Wincentym Szamotulskim), Barbarę (za Janem Opalińskim), Annę (za kaszt. biechowskim Mikołajem Russockim), Zofię (za Mikołajem Niewieskim) i Jadwigę (za Maciejem Opalińskim). Ordynacja Lubrańskich przeszła na syna Grzegorza, a po jego bezpotomnej śmierci (1533) na bocznych krewnych wojewody, niebawem zaś rozpadła się całkowicie.

 

Boniecki; Dworzaczek, Genealogia; Paprocki; Żychliński, VI, XIII; Gąsiorowski A., Urzędnicy wielkopolscy 1385–1500, P. 1968 nr A 81, 199, B 71; – Bobrzyński M., Sejmy polskie za Olbrachta i Aleksandra, w: tenże, Szkice i studia historyczne, Kr. 1922 I 194, 232–3; Dzieje Wielkopolski, P. 1969 I; Finkel L., Elekcja Zygmunta I, Kr. 1910; Mitkowski J., Pomorze zachodnie w stosunku do Polski, P. 1946; Muznerowski S., Lubraniec, Włocławek 1910 s. 9–17, 20–8, 39–47, 68; Nowacki J., Dzieje archidiecezji poznańskiej, P. 1959–64 I–II; Papée F., Aleksander Jagiellończyk, Kr. 1949; tenże, Jan Olbracht, Kr. 1936; Pociecha W., Królowa Bona (1494–1557), P. 1949 I–II; Wojciechowski Z., Zygmunt Stary, W. 1946; – Acta capitulorum, I–III; Acta Tom., I–VI; Akta Aleksandra; Akta Stanów Prus Król., IV cz. 1; Akta Unii, nr 79; Album stud. Univ. Crac., I 90, 207, 215; Bielski, Kronika, II 914, 956–7; Chodyński S., Wikariusze katedry włocławskiej, Włocławek 1912 dok. 13, 18; Cod. Pol., I–II; Cod. Univ. Crac., III; Corpus Iuris Pol., III, IV nr 2, 8; Decius, De Sigismundi temporibus, 1521, s. 44; Listy i akta Piotra Myszkowskiego generalnego starosty ziem ruskich króla Jana Olbrachta, Wyd. A. Lewicki, Arch. Kom. Hist. AU, Kr. 1898 VIII nr 75 (pieczęć 9); Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1564–1565, Bydgoszcz 1961; Matricularum summ., I–IV; Mon. Pol. Hist., III, V; Teki Pawińskiego, I–II; Urk.-buch d. Bisthums Culm, II; Vol. leg., Wyd. 2., I 111, 128, 134, 140, 162, 173, 180.

Janusz Bieniak

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt I Stary

1467-01-01 - 1548-04-01
król Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Mikołaj Radziwiłł h. Trąby

brak danych - 1529/30
biskup
 

Aleksander Jagiellończyk

1461-08-05 - 1506-08-19
król Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.