INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Paweł Siefert     

Paweł Siefert  

 
 
1586 - 1666  
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Siefert (Siewert, Sivert, Syfert, Syfertus) Paweł (1586–1666), organista i kompozytor. Ur. w Gdańsku (chrzest 23 V), był synem Pawła, prokuratora (pełnomocnika prawnego), i Zuzanny.

Naukę muzyki zaczął S. zapewne w Gdańsku. Od r. 1607, prawdopodobnie przez dwa lub trzy lata, równocześnie z Samuelem Scheidtem i Heinrichem Scheidemannem, studiował organy i kompozycję w Amsterdamie u J. Pieterszoona Sweelincka korzystając ze stypendium gdańskiej Rady Miejskiej. W r. 1611 zabiegał o wakujące stanowisko organisty kościoła Najśw. Marii Panny w Gdańsku. Przegrawszy konkurs wyjechał do Królewca (H. Rauschning). Nieprawdopodobne, by wpis w r. 1613 do księgi uczniów Gdańskiego Gimnazjum Akademickiego dotyczył S-a, odnosi się on raczej do innej, młodszej osoby o tym samym imieniu i nazwisku (P. Szafran, Z. Nowak, D. Popinigis). S. przebywał w Królewcu zapewne do r. 1616 i pełnił tam funkcję organisty w kościele staromiejskim. W l. 1616–23, lub krócej, mieszkał w Warszawie, gdzie był organistą w polskiej kapeli królewskiej za kapelmistrzostwa Asprilia Pacellego. Dn. 23 IX 1623 S. otrzymał nominację na stanowisko organisty kościoła Najśw. Marii Panny w Gdańsku. W r. 1627 ubiegał się o kapelmistrzostwo w tym kościele, lecz przegrał konkurs z Kasprem Försterem starszym. Do końca życia pełnił funkcję organisty. S. pozostawał w stałym konflikcie z kapelmistrzem i wieloma muzykami z kapeli. W sporze tym, dotyczącym przede wszystkim podziału kompetencji i spraw finansowych, kilkakrotnie interweniowała Rada Miejska, która w r. 1640 zagroziła S-owi zwolnieniem ze stanowiska (H. Rauschning). S. zmarł w r. 1666 w Gdańsku, został pochowany w kościele Najśw. Marii Panny.

Z zawartego w r. 1613 małżeństwa z Marią Schwiris (jedyną swą żoną) miał S. kilkoro dzieci, m.in. syna Benedykta i córki: Dorotę i Concordię.

Szersze znaczenie miał spór teoretyczny pomiędzy S-em i kapelmistrzem królewskim Markiem Scacchim, który w „Cribrum musicum ad triticum Siferticum…” (Wenecja 1643) poddał analizie pierwszy tom Psalmen Davids, nach francösischer Melodey oder Weise in Musie componiert (Gd. 1640) gdańskiego organisty. Utwory, należące zgodnie z systematyką muzyki Scacchiego do prima pratica i rozpatrywane z tego punktu widzenia, zawierały wiele usterek w zakresie kontrapunktu i prowadzenia melodii. W „Lettera per maggiore informatione” (W. 1644) Scacchi ujął w punktach zasady, których jego zdaniem S. nie opanował w sposób wystarczający, stosował bowiem w psalmach na terenie prima pratica środki dozwolone jedynie w seconda pratica. S. próbował bronić swojego stanowiska w traktacie Anticribatio muska ad avenam Schacchianam (Gd. 1645), nie znalazł jednak zrozumienia w ówczesnych kręgach muzycznych Północnej Europy. W „Iudicium Cribri musici” (W. [1649]) Scacchi zamieścił kilkanaście listów, otrzymanych od muzyków z różnych ośrodków tej części Europy, a popierających jego stanowisko, i tym samym opowiadających się przeciw S-owi. Dzisiejsza ocena psalmów S-a nie jest tak jednoznaczna. Rozpatrywane pod kątem muzycznej interpretacji tekstu słownego, są one niekiedy uważane za charakterystyczne dla muzyki niemieckiej XVII w. z typowym dla niej mieszaniem gatunków, ze stylistyczną różnorodnością w ramach jednego utworu przeciwstawianą włoskiej opozycji prima i seconda pratica (V. Nitschke).

I tom Psalmen Davids S-a stanowi opracowanie wybranych 12 psalmów z kalwińskiego psałterza Goudimela, w niemieckim tłumaczeniu A. Lobwassera z Królewca, w realizacjach na 4 lub 5 głosów i bassus generalis: zawiera ponadto jeden koncert religijny na 3 głosy i bassus generalis z tekstem niemieckim oraz jeden koncert na 4 głosy i bassus generalis z tekstem łacińskim. Są to w istocie tradycyjne polifoniczne motety chorałowe z dodanym niejako, nie mającym większego znaczenia basem instrumentalnym (najczęściej bassus generalis ma charakter basso sequente) oraz ewentualnie innymi instrumentami dublującymi lub zastępującymi glosy wokalne. Zbiór Psalmorum Davidicorum, ad Gallicam melodiam […] pars II, wydany w Gdańsku w r. 1651, dedykowany Janowi Kazimierzowi Wazie, został opatrzony miedziorytem Wilhelma Hondiusza z r. 1649, przedstawiającym S-a trzymającego w dłoniach zapis kanonu Vivat rex Casimir. W r. 1659 S. usunął z wydania swój portret, zmienił datę publikacji oraz tekst dedykacji, którą skierował teraz do grafa Magnusa de La Gardie, stojącego na czele szwedzkiej delegacji paktującej z Polakami w sprawie pokoju oliwskiego. Zbiór obejmuje 15 psalmów na 4–8 głosów, bassus generalis i instrumenty, czterogłosowy koncert religijny oraz ośmiogłosową canzonę instrumentalną. Kompozycje te można określić jako koncertujące motety chorałowe. Ze względu na wyraźnie wydzielane wewnętrzne ustępy miały one istotne znaczenie w procesie kształtowania się kantaty chorałowej. Inne utwory wokalne S-a to: Canticum seu Symbolum divi Ambrosii et Augustini Te Deum laudamus (Gd. 1642), Epithalamium solemnitati nuptiali Augustiis […] ac 6 choris (Gd. 1646), zaginiony później monumentalny utwór poświęcony Ludwice Marii Gonzaga i wykonany najprawdopodobniej podczas królewskich uroczystości weselnych w Gdańsku w r. 1646, oraz Melisma harmonicum (Gd. 1647).

Utwory instrumentalne S-a, poza wymienioną zespołową canzoną wydaną w Psalmorum […] pars II, przeznaczone na organy, zachowały się w niewielkiej liczbie, w formie rękopisów. Są to, stylistycznie pokrewne z twórczością Sweelincka oraz innych twórców tzw. północnoniemieckiej szkoły organowej, wariacje chorałowe, m.in. Puer natus in Bethlehem, opracowania motetów, np. Benedicam Dominum Orlanda di Lasso, pawana i 13 fantazji, z których jedna tylko jest na pewno autorstwa S-a. Kompozycje S-a zostały opublikowane w: „13 Fantasien a 3.” (wyd. M. Seiffert, Leipzig 1942), „Choralbearbeitungen und freie Orgelstücke der deutschen Seelinck-Schule” (wyd. H. J. Moser i T. Fedtke, Kassel–Basel 1954), „46 Choräle für Orgel von J. P. Sweelinck und seinen deutschen Schülern” (wyd. G. Gerdes, Mainz 1957), „Danziger Kirchen-Musik, Vokalwerke des 16. bis 18. Jahrhunderts” (wyd. F. Kessler, Neuhausen–Stuttgart 1973), „Danziger Instrumental-Musik des 17. und 18. Jahrhunderts” (wyd. tenże, Neuhausen–Stuttgart 1979), „Danziger Orgel-Musik des 16. bis 18. Jahrhunderts” (wyd. tenże, Neuhausen–Stuttgart 1988).

 

Portret (miedzioryt) W. Hondiusza z r. 1649, w B. PAN w Gd., reprod. w m.in.: Historia Gdańska, Gd. 1982 II ilustr. 186; – Estreicher; Eitner R., Biographisch-Bibliographisches Quellen-Lexikon, Leipzig 1899–1904 IX; Die Musik in Gesch. u. Gegenwart, XII; The New Grove Dictionary of Music and Musicians, London 1980 XVII; Riemann, Musik-Lexikon, II; Göhler A., Verzeichnis der in der Frankfurter und Leipziger Messkatalogen der Jahre 1564 bis 1759 angezeigten Musikalien, Leipzig 1902 (reprint 1969); – Dahlhaus C., Cribrum musicum. Der Streit zwischen Scacchi und Siefert, w: Norddeutsche und nordeuropäische Musik, Kassel 1965 s. 108–12; Erdman J., Fantazje organowe Paula Sieferta, w: Muzyka w Gdańsku wczoraj i dziś, T. 1: Kultura muzyczna północnych ziem Polski, 3, Gd. 1988 s. 73–81; Frotscher G., Geschichte des Orgel-Spiels und der Orgel-Komposition, Berlin 1935 I; Nitschke V., Skizze zum Wort-Ton-Verhältnis in der Kompositionstechnik Paul Sieferts (1586–1666) am Beispil seiner „Psalmen Davids”, w: Muzyka w Gdańsku wczoraj i dziś, T. 2: Kultura muzyczna północnych ziem Polski, 6, Gd. 1992 s. 107–34; Palisca C. V., Marco Scacchi’s Defense of Modern Music (1649), w: Words and Music: the Scholar’s View… in Honor of A. Tillmann Merritt, Cambridge, Mass. 1972 s. 189 235; Popinigis D., Sylwetka Pawła Sieferta w świetle źródeł, w: Muzyka w Gdańsku wczoraj i dziś, T. 1: Kultura muzyczna północnych ziem Polski, 3, Gd. 1988 s. 57–71; Rauschning H., Geschichte der Musik und Musikpflege in Danzig, Danzig 1931; Seiffert M., Paul Siefert, Biographische Skizze, „Vierteljahrschrift für Musikwissenschaft” Jg. 7: 1891 s. 397–428; Szafran P., Nowak Z., [Wstęp do:] Księga wpisów uczniów Gimnazjum Gdańskiego 1580–1814, W.–P. 1974; Szweykowski Z. M., Musica moderna w ujęciu Marka Scacchiego, Kr. 1977; – AP w Gd.: rkp. 354/314 k. 154, rkp. 354/315 k. 85, 141, rkp. 354/349 k. 51, rkp. 354/351 k. 189.

Barbara Przybyszewska-Jarmińska

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.