INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Roman Zygmunt Rieger     

Roman Zygmunt Rieger  

 
 
1870-11-22 - 1947-10-27  
Biogram został opublikowany w latach 1988-1989 r. w XXXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rieger Roman Zygmunt (1870–1947), inżynier górniczy, profesor Akademii Górniczej, wynalazca. Ur. 22 XI we Lwowie, był synem Zygmunta, lekarza, i Marii Ludwiki ze Steinkellerów.

Gimnazjum ukończył R. we Lwowie, potem odbył roczną służbę wojskową w szkole podchorążych piechoty. W l. 1891–5 studiował w Akademii Górniczej w Leoben górnictwo i hutnictwo, ukończył oba te wydziały z dyplomem inżyniera. W l. 1895–1918 pracował w największym w Austrii przedsiębiorstwie górniczym Witkowickim Gwarectwie Węglowym jako inżynier ruchu w Dąbrowie koło Karwiny, w l. 1901–16 jako kierownik kopalni «Ludwik» w Witkowicach koło Morawskiej Ostrawy, w l. 1916–48 jako inspektor oraz wicedyrektor całego witkowickiego kombinatu. Od 1 III 1918 do 30 X 1920 był z ramienia Wydziału Krajowego dyrektorem krajowych kopalń węgla z siedzibą w Krakowie, potem do 30 IX 1922 wicedyrektorem Dyrekcji Generalnej Państwowych Zakładów Górniczych i Hutniczych przy Min. Przemysłu i Handlu w Warszawie. Po przejęciu przez Polskę części Górnego Śląska pracował jako dyrektor kopalni «Knurów» do r. 1923 a w l. 1923–30 kopalni «Prezydent» (przedtem «Król») w Chorzowie, należących do Polskich Kopalń Skarbowych tzw. Skarbofermu. Zarazem był przysięgłym sądowym górniczym przy sądach apelacyjnych w Krakowie i Katowicach.

Karierze zawodowej R-a towarzyszyła działalność naukowa i społeczna. W l. 1897–1902 redagował pierwszy polski na Śląsku „Kalendarz Górniczy” w Cieszynie dla nadzoru technicznego i górników dołowych, w l. 1902–16 wygłaszał w Morawskiej Ostrawie (od r. 1905 głównie w Związku Polskich Górników i Hutników w Austrii) wiele specjalistycznych referatów, m. in. o rezultatach osiągniętych wrębówką Jeffrey („Zeitschr. für Berg – und Hüttenwesen” 1906 nr 17), na Zjazdach Polskich Inżynierów Górniczych (O maszynowej odbudowie cienkich pokładów węgla, w: Pamiętnik I Zjazdu Polskich Górników w roku 1906, Lw. 1907 s. 89 i n., Ekonomia ruchu w kopalni, w: Pamiętnik II Zjazdu Polskich Górników i Hutników we Lwowie w roku 1910, Lw. 1912 s. 328–9). W r. 1907 skonstruował rynny potrząsalne, zwane później przenośnikami wstrząsalnymi, do transportu węgla w kopalniach, pierwsze tego typu urządzenie w mechanizacji prac górniczych, co opatentował w wielu krajach Europy i Ameryki Północnej, ich produkcję i dalsze ulepszenia podjęły zaraz wielkie firmy jak Flottmanna, Eichhoffa, Hinzelmanna, Stephana i Frölicha. Stał się w ten sposób pionierem mechanizacji wewnątrzkopalnianej. Powszechnie wzywano go jako rzeczoznawcę i taksatora do kopalń węgla (m. in. Tenczynek, Jaworzno, Szczakowa, Łuka) czy wosku (Borysław), wchodził w skład komisji rządowej dla kopalń Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego i Morawskiego w Brnie. W r. 1907 współinicjował i współorganizował polską szkołę górniczą w Dąbrowie koło Karwiny, później wraz z Leopoldem Szeferem złożył projekt statutu i programu naukowego postulowanej Akademii Górniczej w Krakowie. W r. 1919 wydelegował go rząd polski na konferencję pokojową do Paryża jako rzeczoznawcę spraw węglowych Śląska Górnego i Cieszyńskiego. W r. 1924 stanął jako prezes na czele Koła Naukowej Organizacji Pracy dla Górnego Śląska, wygłaszał liczne referaty w Katowicach, Chorzowie, Rybniku, a także odczyty nadawane przez Radiostację Katowicką. Pisał m. in. o Naukowej organizacji pracy w górnictwie („Przegl. Górn.-Hutn.” 1925 nr 13, 14, 15) oraz o Pierwszych próbach stosowania maszyn wrębowych (Kat. 1927); w r. 1927 powołano go do Instytutu Naukowej Organizacji Pracy w Warszawie, w r. 1929 reprezentował Polskę na IV Międzynarodowym Kongresie Naukowej Organizacji Pracy w Paryżu. W r. 1928 założył w Katowicach Instytut Psychotechniczny Porady Zawodowej i następnie nim kierował.

Już od r. 1926 związał się R. z Akad. Górniczą (AG) w Krakowie jako kontraktowy profesor zwycz. i kierownik katedry organizacji przedsiębiorstw przemysłowych, opublikował kilkanaście artykułów z tego zakresu w l. 1929–33 w „Techniku” m. in. Naukowa organizacja pracy. Straty w produkcji i zapobieganie im (1929 nr 16), Higiena pracy i życia (1932 nr 11, 14, 16, 17). Gdy w r. 1930 zakazano pracownikom państwowym zajmowania dwóch etatów, przeszedł na emeryturę w «Skarbofermie» i przeniósł się do Krakowa, przy czym firma w dowód wdzięczności ufundowała dodatkowo dla niego i rodziny coroczne stypendium, które po śmierci R-a i żony miało przejść na AG. Tymczasem losy R-a na AG poczęły się komplikować w okresie urzędowania Janusza Jędrzejewicza jako ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego. W r. 1931 ustalono go w uczelni jako zastępcę profesora i domagano się habilitacji. Nie pomogło przedłożenie w tym celu pracy Czynnik ludzki w produkcji i przemyśle („Technik” 1932 odb., Kat. 1932), gdyż R. nie miał dobrej opinii politycznej, szczególnie po podpisaniu protestu w sprawie brzeskiej. Dn. 27 IX 1933 katedra R-a została zlikwidowana, pozwolono mu tylko do r. 1934 wykładać i egzaminować. Jako emeryt przebywał w Krakowie. Na AG wrócił R. po drugiej wojnie, miał tam w l. 1945–7 jako profesor kontraktowy katedrę górnictwa ogólnego oraz wykłady z encyklopedii górnictwa. W r. 1947 nadała mu uczelnia tytuł doktora honoris causa. R. zmarł 27 X 1947 w Krakowie, pochowany został na cmentarzu Rakowickim. Odznaczony był Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta, Medalem 10-lecia Niepodległości.

W małżeństwie z Wandą z Michejdów (zm. 1975), córką Franciszka (zob.), miał R. córkę Jadwigę Maszewską, przyrodniczkę, i synów: Zygmunta, agrotechnika, pracownika naukowego Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Andrzeja, prawnika, Adama, muzyka, docenta Akademii Muzycznej w Krakowie, Jerzego, kierownika biura turystycznego w Londynie.

W Muzeum Górnośląskim w Bytomiu poświęcono w r. 1965 R-owi stałą wystawę.

 

Fot. w Mater. Red. PSB; – Bibliografia publikacji pracowników AGH z lat 1919–1958, Kr. 1960 (częściowa bibliogr.); W. Enc. Powsz. (PWN); Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Peretiatkowicz, Sobeski, Współcz. kultura pol.; Słown. pionierów techniki, (fot.); – Jaros J., Dzieje polskiej kadry technicznej w górnictwie (1136–1976), W. 1978 (fot. s. 128, fot. zbiorowa s. 125 i 170); Schimitzek A., Zniesienie nauki organizacji przedsiębiorstw, kierownictwa i pracy w Akademii Górniczej w Krakowie, „Przegl. Górniczo-Hutniczy” 1934 s. 211–14; Z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w latach 1919–1967, Kr. 1969 s. 79–83; Życiorysy profesorów i asystentów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Kr. 1965 (fot.); – „Dzien. Pol.” 1975 nr 39 (nekrolog Wandy Riegerowej); „Radio” 1928 nr 20 s. 5 (fot.); – Arch. AGH w Kr.: Akta personalne nr 829 (fot.).

Stanisław Marian Brzozowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
Ten biogram został opublikowany dzięki PGE - Mecenasowi projektu iPSB. pge-logo-pion-size2.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

Henryk Marconi

1842-06-27 - 1920-11-22
przemysłowiec
 

Bernard Goldman

1841-02-20 - 1901
polityk
 

Henryk Hipolit Rodakowski

1823-07-09 - 1894-12-28
malarz
 

Zdzisław Maklakiewicz

1927-07-09 - 1977-10-09
aktor filmowy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.