INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Lanckoroński h. Zadora  

 
 
XV w. - 1489
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lanckoroński Stanisław h. Zadora, zwany Marszałkowic z Brzezia, Lanckorony i Włodzisławia (zm. 1489), marszałek nadworny królewski. Był synem Mikołaja marszałka Królestwa Polskiego (zob.) i Felicji z rodu Lisów. Należał do stronnictwa królewskiego w okresie panowania Kazimierza Jagiellończyka i odegrał rolę jako dyplomata w dynastycznej polityce Jagiellonów w stosunku do Czech i Węgier. W maju 1468 r. został powołany przez króla w skład delegacji polskiej na dwór Jerzego z Podiebradów, którą odbył późną wiosną i latem n. r., razem z Jerzym Lubrańskim, w celu nakłonienia króla czeskiego (po ołomunieckiej elekcji Macieja Korwina), aby przeznaczył tron czeski Władysławowi Jagiellończykowi. Poselstwo będące jednym z ogniw w kolejnych pertraktacjach przyniosło pozytywny rezultat; L. był świadkiem okrzyknięcia królem przez szlachtę i możnowładców czeskich najstarszego syna polskiego władcy. Po objęciu tronu czeskiego przez Władysława Jagiellończyka (1471) brał L. czynny udział w militarnych zmaganiach o Morawy i Śląsk z Maciejem Korwinem (1474), werbował licznych zaciężnych. W r. 1475, jako kuchmistrz królewski, odprowadzał wraz z innymi do Bawarii królewnę Jadwigę, poślubioną przez Jerzego Bogatego Wittelsbacha, a w r. 1478 razem z Janem Długoszem, odbył poselstwo do Budy i Wyszegradu, gdzie doprowadzili do rozejmu z Korwinem. Od r. 1480 był marszałkiem nadwornym. W r. 1486 miała prawdopodobnie miejsce kolejna legacja L-ego. Znajdować się miał z Kallimachem i Rafałem Leszczyńskim (J. Garbacik) na dworze Habsburgów w poselstwie Kazimierza Jagiellończyka z okazji wyboru na króla rzymskiego Maksymiliana.
L. należał do najbogatszych możnowładców małopolskich, odziedziczywszy, wraz z bratem Janem, bogate królewszczyzny: Lanckoronę z zamkiem i 15 wsiami oraz Dobczyce z zamkiem i 11 wsiami; władali nadto rodowym dworzyszczem w Brzeziu i należącymi doń wsiami niedaleko Bochni. Posiadał L. bliżej nieokreślone sumy pieniężne zapisane przez króla na Oświęcimiu oraz prawo patronatu w oparciu o dawne rodowe fundacje kościelne nad tamtejszymi dwu parafiami, które za zgodą L-ego i jego brata Jana przekształcono w r. 1470 w jedną prepozyturę i mansjonarię. Służba na dworze i dalsze udzielanie pożyczek królowi zwielokrotniły zapisy królewskie na dobrach dobczyckich i lanckorońskich, przekształcając te królewszczyzny w wielkie jakby latyfundium Lanckorońskich. Włościami zarządzał L. razem z «niedzielnym» bratem Janem; prowadzili spory i zajazdy o dobra ziemskie z Kurozwęckimi w l. 1466–8, wspólnie potwierdzili w r. 1472 statut cechu szewców w Dobczycach oraz w r. 1482 dawny zapis 16 grzywien czynszu na wsi Prokocimiu dla polskiego kaznodziei przy kościele Św. Barbary w Krakowie, razem wreszcie zastawili w r. 1486 kilka wsi, m. in. Poniatowice i Wiśniową.
L. żył jeszcze 18 III 1489 r., ale zmarł wkrótce; tegoż marca wdowa po nim, Anna z Kurozwęk, córka Krzesława, kasztelana lubelskiego (zob.), pozwała Jana, brata zmarłego męża, o zwrot pożyczonych obrazów z relikwiami. L. pozostawił po sobie trzech synów: Mikołaja (zob.), Stanisława (zob.) i Przecława (zob.), oraz córki: Annę, żonę Feliksa Podlodowskiego z Zakrzewia, i Zofię, żonę Stanisława Konarskiego.

Boniecki; Dworzaczek, Genealogia; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; – Bobrzyński M., Smolka S., Jan Długosz, jego życie i stanowisko w piśmiennictwie, Kr. 1893 s. 145; Garbacik J., Kallimach jako dyplomata i polityk, Kr. 1948 s. 88; Papée F., Studia i szkice z czasów Kazimierza Jagiellończyka, W. 1907 s. 101–2, 137; Rozbiór krytyczny Annalium Poloniae Jana Długosza, Wr.–W.–Kr. 1965 II s. XLII; Zarewicz L., Lanckorona. Monografia historyczna, Kr. 1885 s. 18–9; – Cod. epist. saec. XV, III; Długosz, Historia, V; tenże, Liber benef., I, II; Kod. tyniecki; Liber quitantiarum regis Casimiri ab a. 1484 ad a. 1488, W. 1897, Teki Pawińskiego, II; Matricularum summ., I; Mon. Pol. Hist., V; Rachunki królewskie z l. 1471–2 i 1476–8; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 2683, 3653, 3913, 3927, 4055, 4171, 4289; – Arch. Państw. w Kr. (Oddz. na Wawelu): Dok. depoz. nr 64, Castr. Crac. 17 s. 889, 18 s. 1003, 19 s. 22, Terr. Crac. 152 s. 30.
Feliks Kiryk

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Jagiellończyk

1458-10-03 - 1484-03-04
święty
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Piotr Dunin z Prawkowic

około 1415 - po 19.02.1484
dowódca wojskowy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.