INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Teofil Rybicki  

 
 
1843-04-16 - 1920-04-23
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rybicki Stanisław Teofil (1843–1920), lekarz, powstaniec r. 1863, działacz społeczny. Ur. 16 IV w Warszawie, był synem Teofila Klemensa (zob.) i Józefy z Szymańskich.

R. uczęszczał do Warszawskiego Gimnazjum Realnego, w r. 1860 po złożeniu egzaminu z języka łacińskiego wstąpił do warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej. Należał wówczas do Bratniej Pomocy, ale nie brał udziału w działalności konspiracyjnej. W jesieni 1861 z powodu zawieszenia wykładów studiował medycynę w l. 1861–2 na Uniwersytecie Karola w Pradze. Na wiosnę 1862 powrócił do Warszawy i kontynuował studia w Szkole Głównej Warszawskiej na Wydz. Lekarskim. Został wówczas wciągnięty do organizacji rewolucyjnej tzw. dziesiątki, lecz jej działalność wkrótce uległa zawieszeniu. Po wybuchu powstania styczniowego opuścił wraz z dwoma kolegami Warszawę udając się w Kutnowskie, a następnie w Łęczyckie. Z powodu choroby nie mógł przyłączyć się do działającego tam oddziału Józefa Dworzaczka. Przeniósł się do swoich kuzynów w Płockie i przebywał tam do wiosny 1864, wypełniając już tylko drobne polecenia władz powstańczych. W kwietniu 1864 R. wrócił do Warszawy, ponownie zapisał się na studia w Szkole Głównej i ukończył medycynę w r. 1865, uzyskując 28 VI 1866 dyplom lekarza. Zaraz po studiach pełnił obowiązki lekarza sanitarnego 15. rewiru w Warszawie oraz asystenta w klinice akuszeryjnej Instytutu Położniczego Władysława Tyrchowskiego; t. r. w czasie epidemii cholery był lekarzem sanitarnym w dwóch rewirach Warszawy. W r. 1866 złożył także egzamin na stopień lekarza powiatu.

Od maja 1867 do marca 1890 był R. lekarzem pow. skierniewickiego. W r. 1869 był czasowo lekarzem szpitalnym w osadzie Kapera pod Łyszkowicami. Jako lekarz powiatowy zwalczał R. choroby zakaźne, propagował szczepienia przeciwospowe, przeprowadzał sekcje sądowo-lekarskie. Z inicjatywy R-ego i w dużej mierze dzięki jego staraniom powstał w r. 1872 Szpital Św. Stanisława w Skierniewicach, którym R. zarządzał od początku jego istnienia do kwietnia 1892. Na tym stanowisku zadbał o zwiększenie liczby łóżek szpitalnych do 24. Z kierownictwa szpitalem został R. zwolniony na wniosek naczelnika powiatu.

Od marca 1890 był R. lekarzem Zarządu Ks. Łowickiego z miejscem pracy w Skierniewicach. Obowiązki te pełnił do przejścia na emeryturę we wrześniu 1911. W tym okresie wygłaszał dużo odczytów i rozwinął szeroką akcję popularyzatorską przeciw chorobom zakaźnym. Jednocześnie prowadził rozległą praktykę lekarską, zwłaszcza w zakresie położnictwa. Powołany na członka komitetu budowy szpitala w Skierniewicach gromadził fundusze na budowę nowego gmachu szpitalnego; w r. 1895 z architektem Józefem Piusem Dziekońskim R. opracował projekt urządzenia szpitala na zakupionym placu i w r. 1898 doprowadził do instalacji szpitala i domu starców w nowym gmachu. R. należał do głównych inicjatorów zaprowadzenia służby lekarskiej na Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i w l. 1867–81 pełnił tam obowiązki lekarza honorowego, a do r. 1904 lekarza etatowego. Dzięki jego staraniom założono łazienki wannowe i łaźnię parową oraz kuchnię i bufet kolejowy na stacji Skierniewice. Ponadto urządził ambulatorium i aptekę kolejową.

Korzystając jako lekarz kolejowy z ulgowych przejazdów, odbył wiele podróży, w czasie których dokształcał się w medycynie. Był m. in. w Paryżu, Wiedniu, Pradze, Wiesbaden, Baden-Baden, Davos i w Konstantynopolu. Uczestniczył w zjazdach lekarzy kolejowych w Petersburgu (1898), Warszawie (1899), Odessie (1902), na którym przedstawił projekt właściwego urządzenia przedziału dla drużyn prowadzących pociąg.

R. rozwinął także działalność kulturalną i społeczną. W r. 1880 był jednym z współorganizatorów, a potem trzykrotnie naczelnikiem ochotniczej Straży Ogniowej, członkiem założycielem Resursy Obywatelskiej z biblioteką i czytelnią i przez wiele lat przewodniczył Zarządowi Resursy; założył też kasę pożyczkowo-oszczędnościową. Był członkiem honorowym Warszawskiego Tow. Ogrodniczego, z jego inicjatywy powstały w Skierniewicach i powiecie liczne sady. Zorganizował Tow. Muzyczno-Dramatyczne, współorganizował handlową spółkę «Pożytek» (1904) i Tow. Pomocy Ubogim w Skierniewicach (1905). Był inicjatorem utworzenia tzw. Czytelni Latającej w Skierniewicach; myśl R-ego zrealizowała w r. 1906 Helena Weyher. Swój bogaty księgozbiór ofiarował R. bibliotece skierniewickiej, a gromadzone przez kilkadziesiąt lat zbiory monet i medali (ponad tysiąc okazów) – warszawskiemu tow. Zachęta. Również zbiory swego ojca (dzieła przyrodnicze, laboratorium chemiczne, zbiór mineralogiczny, bogaty zielnik) przekazał na cele społeczne. Gdy w r. 1904 jedna z gazet petersburskich poruszyła sprawę polską, R. pod pseud. Stanisław Milewski napisał 20 XII t. r. list do redakcji tego pisma, w którym domagał się, by Rosja wprowadziła swobodę wyznań oraz zrównała w całym państwie Polaków z Rosjanami. W r. 1905 wstąpił R. do Związku Pracy Narodowej, aby – jak sam utrzymywał – wraz z nim przyczynić się do «złagodzenia możliwych starć klasowych zwłaszcza po wsiach».

Po przejściu na emeryturę w r. 1911 R. przeniósł się do Warszawy. Przed wyjazdem mieszkańcy Skierniewic ofiarowali mu tytuł honorowego obywatela. W Warszawie został pomocnikiem Franciszka Neugebauera na oddziale ginekologicznym Szpitala Ewangelickiego. W r. 1912 zobowiązał się leczyć dziewczęta piątej szwalni będącej pod opieką Tow. Dobroczynności, przyjął obowiązki lekarza w ambulatorium chorób wewnętrznych i opiekę nad 6 salami chorych starców i kalek tegoż Towarzystwa. Od r. 1914 leczył w pogotowiu opiekuńczym dla dzieci Tow. «Samarytanin». Po ewakuacji Warszawy przez Rosjan w r. 1915 R. był przez pewien czas lekarzem Opieki Sanitarnej IX Okręgu i zajął się rozbitkami skierniewickimi w Warszawie. Obowiązki te wykonywał bezinteresownie. Był członkiem Tow. Lekarskiego Warszawskiego (od r. 1872 członkiem korespondentem, od r. 1917 honorowym). Działał w Tow. Ogrodniczym w Warszawie, wchodził w skład Komitetu Organizacyjnego «Ogrodu Zoologicznego» i objął opiekę nad plantacjami miejskimi.

R. ogłosił kilkadziesiąt prac dotyczących głównie położnictwa, policji lekarskiej i kazuistyki sądowo-lekarskiej. Do ważniejszych należały rozprawki: Drgawki właściwe ciężarnym, rodzącym i położnicom (Dod. do „Kliniki” 1870 t. 6 i odb. 1870), Krytyczny przegląd ostatnich pojęć o istocie i leczeniu drgawek porodowych („Medycyna” 1887 i odb. W. 1887). W Korespondencji ze Skierniewic (tamże 1889 nr 47) omówił szczepienia ochronne przeciw wściekliźnie metodą Pasteura dowodząc niesłuszności jego poglądów (R. opowiadał się za leczeniem wścieklizny przez przyżeganie ran); polemizował z Odo Bujwidem w artykule: W sprawie szczepienia wścieklizny metodą Pasteura. Odpowiedź dr. O. Bujwidowi („Medycyna” 1890 nr 1, 2, 3), a następnie w rozprawach drukowanych w „Przeglądzie Weterynaryjnym” (1891 nr 8), „Pamiętniku Tow. Lekarskiego Warszawskiego” (1891 nr 2, 1893 nr 2, 4), w osobnej pracy pt. O zapobiegawczym leczeniu wścieklizny u człowieka („Pam. Tow. Lek. Warsz.” 1893 i odb. W. 1893) oraz w referacie wygłoszonym na posiedzeniu Tow. Lekarskiego Warszawskiego (26 V 1891). Był również autorem popularyzatorskich prac o chorobach zakaźnych. Opublikował szkic Szpital św. Stanisława przy domu starców w m. Skierniewicach („Gaz. Lek.” 1872 nr 43) oraz relację z jego dwudziestoletniej działalności (Szpital św. Stanisława w Skierniewicach od 1 X 1872 do 1 IV 1892, „Medycyna” 1892 nr 38, 41, 43). Zamieszczał także sprawozdania z medycyny sądowej w „Roczniku Medycyny Krajowej”. W rękopisie pozostawił: Myśli i pseudoaforyzmy lekarskie.

Ponadto R. ogłosił trzy prace historyczne: Kosa. Epizod z życia Pawła Landowskiego („Tyg. Ilustr.” 1909 nr 32–5), Zygmunt Chmieleński i działalność jego w powstaniu 1863 roku (W. 1916), Jan Gadomski nieznany poeta – powstaniec poległy w 1863 r. (W. 1917). Opracował także dla „Wielkiej Encyklopedii Ilustrowanej” cztery życiorysy członków swojej rodziny. Nie były one publikowane, gdyż wydawnictwo zostało zawieszone. Przechowane w zbiorach specjalnych Gł. B. Lek. ogłoszone zostały drukiem przez Stanisława Konopkę (Rybicki S., Trzy pokolenia lekarzy, „Arch. Hist. Med.” T. 23: 1960). W r. 1886 zaczął R. pisać pamiętnik, który doprowadził od młodości do r. 1869. Potem niektóre części pamiętnika przerobił, skrócił sprawy nie związane z powstaniem, dodał natomiast wiadomości o ogólnej sytuacji politycznej w r. 1863, o bitwie pod Dobrą i in. W tym samym czasie rozpoczął zbieranie wspomnień uczestników powstania, kilka spisał na podstawie opowiadań, całość uporządkował i ułożył w r. 1902. Relacje te i własne wspomnienia R-ego zostały ogłoszone drukiem jako III część zbioru pt. „Spiskowcy i partyzanci 1863 roku” (W. 1967). Napisał też krotochwilę Marudziński przyjechał (nie druk.). Jesienią 1919 uległ R. prawostronnemu porażeniu z poważnymi zaburzeniami w mowie. Zmarł 23 IV 1920 w Warszawie, został pochowany na Powązkach (kwatera 156 rząd 4). Był odznaczony Orderem Św. Anny (1880). Jego imię nosi szpital i ulica w Skierniewicach.

Ożeniony (październik 1866) z Józefą Świrską, córką ziemianina z Hrubieszowskiego, miał R. syna Jana (1886–1934), inżyniera architekta (budował m.in. dworce kolejowe na drodze żelaznej Herby–Kielce, projektował budynki Państwowego Monopolu Spirytusowego w Warszawie i budową kierował), w l. 1930–1 pracownika Dep. Budownictwa Min. Spraw Wojsk. Miał R. także 6 córek, wśród nich Marię (1871–1958), nauczycielkę, działaczkę społeczną.

 

Estreicher w. XIX i dopełnienie; Konopka, Pol. bibliogr. lek. XIX w., IX; Kozłowski, Bibliogr. powstania; Ilustr. Enc. Trzaski; Kośmiński, Słown. lekarzów; Łoza, Architekci (dotyczy syna, Jana); Słown. Pracowników Książki Pol., s. 946; Lewak-Więckowska, Zbiory B. Rap. Katalog; – Bandurka M., Z dziejów szpitala im. Stanisława Rybickiego w Skierniewicach (1872–1914), „Roczn. Łódz.” T. 22: 1977 s. 137–49; Demel M., Mogiły lekarskie na cmentarzach warszawskich, „Arch. Hist. Med.” T. 29: 1966 nr 4 s. 452; Dziadek J., Działalność chirurgiczna lekarza Stanisława Teofila Rybickiego w Skierniewicach, „Annales Academiae Medicae Lodzensis” T. 2: 1962 s. 193–210 (fot.); tenże, Działalność lekarska i społeczna Stanisława Teofila Rybickiego (1843–1920), „Roczn. Łódz.” T. 23: 1978 s. 321–33; tenże, Działalność Stanisława Teofila Rybickiego jako lekarza powiatowego w Skierniewicach, „Annales Academiae Medicae Lodzensis” T. 6: 1965 s. 275–86; tenże, Krotochwila „Marudziński przyjechał” napisana przez lekarza Stanisława Teofila Rybickiego, w: XVIII Congrès International d’Histoire de la Médecine. Résumé des Communications, Varsovie 1962 s. 186–7; Fudała A., Z dziejów Biblioteki Miejskiej w Skierniewicach, „Roczn. Łódz.” T. 7 (10): 1963 s. 35–6; Księga pamiątkowa zjazdu b. wychowańców b. Szkoły Głównej warszawskiej, W. 1905 s. 149, W. 1914 s. 140; – Samborski Ostoja H., Wspomnienia z powstania 1863 r. i pobytu na Syberii, W. 1917 s. 117; Szkoła Gł. Warsz. Mater., II 533–4; – „Gaz. Lek.” R. 54: 1920 nr 18 s. 182, nr 23–4 s. 203–6 (fot., spis prac, J. Pawiński); Kalendarz lekarski pod red. J. Polaka, W. 1897 s. VIII; „Lekarz Wojsk.” R. 3: 1922 nr 1 s. 45; „Pam. Tow. Lek. Warsz.” T. 59: 1868 z. 3 s. 167, T. 113: 1917 s. 110–13; „Roczn. Lek.” 1888 s. 104; – AP w Skierniewicach: Dokumenty, pamiętnik, rkp. prac; Gł. B. Lek.: Zbiory specjalne, D I/533, 1/238/1; – Szarejko P., Słownik lekarzy polskich XIX wieku (mszp. w posiadaniu autorki); – Informacje Józefa Dziadka z Ł. i mszp. jego referatów o R-m w jego posiadaniu.

Teresa Ostrowska

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Teofil Józef Rybicki

1805-11-02 - 1859-01-21 chemik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Grażyna Bacewicz

1909-02-05 - 1969-01-17
kompozytor
 

Julian Bartoszewicz

1821-01-17 - 1870-11-05
historyk
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stefan Przanowski

1874-04-12 - 1938-02-17
inżynier mechanik
 

Kazimierz Smoroński

1889-02-18 - 1942-05-22
redemptorysta
 

Julian Fałat

1853-07-30 - 1929-07-09
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.