INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tekla Teresa Łubieńska z Bielińskich     

Tekla Teresa Łubieńska z Bielińskich  

 
 
1767-06-06 - 1810-08-15
Biogram został opublikowany w 1973 r. w XVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Łubieńska z Bielińskich Tekla Teresa (1767–1810), dramatopisarka, poetka. Ur. 6 VI w Warszawie, córka Franciszka Bielińskiego, pisarza w. kor. (zob.), i Krystyny Sanguszkówny, marszałkówny w. lit. (zm. 1778). Wychowywała się pod opieką babki Barbary z Duninów Sanguszkowej, jednej z najbardziej światłych dam swego czasu, w warszawskim Pałacu Bielińskich, w wiejskich rezydencjach księżny w Poddębicach koło Sieradza i Szymanowie koło Warszawy, bądź też w głównej rodowej siedzibie Sanguszków w Lubartowie. Przyszłego męża, Feliksa Łubieńskiego (zob.), poznała Ł. w r. 1780 w Poddębicach; ślub odbył się 6 XI 1782. Po ślubie zamieszkała w Szczytnikach, majątku męża w ziemi sieradzkiej. W okresie Sejmu Czteroletniego Łubieńscy mieszkali w Warszawie; dom ich w Pałacu Bielińskich stał się jednym z ośrodków ruchu politycznego. Ł. pisała wiersze okolicznościowe, przysłuchiwała się z galerii obradom sejmowym. W r. 1791 została damą austriackiego Krzyża Gwiaździstego. W r. 1793, w obliczu groźby wojny z Prusami, wyjechała wraz z dziećmi do Pragi, skąd wróciła do Szczytnik we wrześniu t. r. W końcu 1794 r. Łubieńscy przenieśli swą rezydencję do Zagości w Krakowskiem. Było to ulubione miejsce pobytu pisarki, poświęciła mu «niejedną sielankę» oraz wiersz pożegnalny napisany w czasie przenosin do Guzowa koło Sochaczewa, gdzie osiedlili się Łubieńscy w r. 1797, powracali jednak często do Zagości.

W okresie guzowskim Ł. rozwinęła swą działalność literacką, do czego przyczyniły się zadzierzgnięte wówczas sąsiedzkie kontakty z Tańskimi z Wyczułek, Krasińskimi z Radziejowic, Szymanowskimi z Izdebny i Łuszczewskimi ze Strugi. Na organizowane wspólnie zjazdy towarzyskie program literacko-teatralny przygotowywała także Ł. Pisała komedie (prozą i wierszem) lub ich konspekty, odgrywane lub improwizowane przez młodzież w teatrze guzowskim, wiersze okolicznościowe, religijne i moralne, często przekłady z francuskiego, oraz prozaiczne bądź rymowane rozprawki. W Guzowie podjęła także poważniejsze próby dramatyczne: wierszowane przekłady tragedii F. J. Bertucha („Elfryda”), J. Racine’a („Andromaka”), sztuk P. Metastasia („Siroe”) i Voltaire’a („Szczebiotliwy”). Tam też powstała pierwsza redakcja Wandy, tragedii oryginalnej o tematyce narodowej i klasycystycznym schemacie budowy. Utwór ten został w marcu 1806 przedłożony bezimiennie i bez wiedzy autorki warszawskiemu Tow. Przyjaciół Nauk, w związku z ogłoszonym przez Towarzystwo już w r. 1803 konkursem na tego rodzaju sztukę. Wanda, oceniona pozytywnie przez krytyka tegoż Towarzystwa Ludwika Osińskiego i cenzora Józefa Lipińskiego, uzyskała 17 IV 1807 realizację teatralną na warszawskiej scenie narodowej, przyjętą przez publiczność na premierze i dalszych przedstawieniach (19 i 29 IV) z entuzjazmem. Był to pierwszy polski utwór dramatyczny o Wandzie, który wywołał wiele reminiscencji literackich, choć ukazał się drukiem dopiero w r. 1927 (wyd. przez Józefa Ujejskiego), a nadto – pierwsza tragedia narodowa wystawiona w teatrze warszawskim.

W r. 1806, w związku z podjęciem przez Łubieńskiego działalności w rządzie organizującego się Ks. Warszawskiego, przenieśli się Łubieńscy do dawnego Pałacu Bielińskich (od 1799 Łubieńskich) w Warszawie. Ł. prowadziła wówczas dom otwarty, zarządzała majątkami, działała też jako eforka Izby Edukacyjnej warszawskich pensjonatów i szkół żeńskich oraz zajmowała się wychowywaniem powierzanych jej opiece sierot. Uczestniczyła w życiu literacko-politycznym stolicy, czego wyrazem był następny utwór dramatyczny pisarki – Karol Wielki i Witykind, drama historyczne … z muzyką J. Elsnera… Była to wystawiona z operowym przepychem (premiera w Teatrze Narodowym 5 XII 1807) sztuka okolicznościowa, przedstawiająca pod alegorią bohaterów tytułowych traktat przyjaźni zawarty między Napoleonem a królem saskim. Utwór, wydany dwukrotnie (bezimiennie) w r. 1808, góruje nad Wandą starannością wiersza, ale nie znaczeniem historycznoliterackim. I w tym okresie pisała Ł. wiersze okolicznościowe oraz piosenki. Z całego jej poetyckiego dorobku przetrwały jednak tylko fragmenty paru wierszyków, cytowane w artykułach Hipolita Skimborowicza w „Zorzy” (1843 t. 4) i Seweryny Pruszakowej w „Tygodniku Illustrowanym” (1863 nr 191–2), wiersz do L. Osińskiego ogłoszony w „Dziełach” tego autora (W. 1861 1 410) oraz Pieśń żołnierza w sztambuchu wnuczki. Wiersze – modlitwy Ł-iej miały być ogłaszane w licznych modlitewnikach aż do poł. XIX w., lecz zawsze bez nazwiska, co nie pozwoliło na ich wyodrębnienie.

W sierpniu 1810 udała się Ł. wraz z mężem do Krakowa na uroczystości zaprowadzenia w Galicji Kodeksu Napoleona. W drodze zachorowała na zapalenie opon mózgowych. Dowieziona do Krakowa zmarła w trzy dni później 15 VIII 1810. Pochowana została w grobie rodzinnym w Wiskitkach w dobrach guzowskich, serce złożono w kościele młodzawskim. Zostawiła 7 synów: Franciszka, Tomasza (zob.), Piotra (zob.), Jana (zob.), Henryka (zob.), Tadeusza (zob.) i Józefa (zob.), oraz 3 córki: Marię Maksymilianową Skarżyńską, Paulę Józefową Morawską i Różę Ludwikową Sobańską.

 

Portret Ł-iej z synem Franciszkiem z ok. 1790 r. pędzla J. Faworskiego (olej.) w Muz. Narod. w W., Pałac Wilanowski, ze zbiorów R. Łubieńskiego (reprod. w: Portrety osobistości polskich znajdujące się w Pałacu w Wilanowie. Katalog, W. 1967); Portret Ł-iej z synem Tomaszem, pędzla G. B. Lampiego? (olej.), ze zbiorów M. Łubieńskiej, eksponowany był w r. 1898 na Wystawie retrospektywnej nieżyjących malarzy polskich (informacja wg katalogu wystawy: Ryszkiewicz A., Polski portret zbiorowy, Wr. 1961 s. 88); Rysunek, wg sztychu J. Polkowskiego z portretu Faworskiego, reprod. w: „Tyg. Illustr.” 1863 nr 191; – Estreicher; Nowy Korbut (Oświecenie), V, VI cz. 2 (bibliogr.); W. Enc. Ilustr.; Boniecki; Uruski; – Kraushar, Tow. Warsz. Przyj. Nauk., I 310; – B. Narod.: rkp. I 5769 (sztambuch M. Łubieńskiej z odpisami wierszy), rkp. II 8792 t. 1 (fragmenty korespondencji z l. 1809–10); B. Uniw. w Pradze: rkp. b. sygn. (Księga pamiątkowa gości Clementinum, k. 17 v.).

Elżbieta Aleksandrowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Tomasz Andrzej Adam Łubieński

1784-12-24 - 1870-08-27 ziemianin
 

Piotr Łubieński

1786-01-31 - 1867-10-17 senator
 
więcej  
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Andrzej Tomasz Towiański

1799-01-01 - 1878-05-13
filozof
 

Kazimierz Wojniakowski

1771 lub 1772 - 20.01 lub 20.12.1812
malarz
 

Antoni Brodowski

przed 26 grudnia 1784 - 1832-03-31
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Wojciech Pampuch

1800-04-15 - 1866-06-29
botanik
 

Antoni Popliński (nazwisko rodowe Popłomyk)

1796-06-01 - 1868-03-18 lub 1868-03-19
pedagog
 

Jan Rudzki-Wężyk

1792-03-11 - 1874-01-31
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.