INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Wacław Jan Przeździecki     
Biogram został opublikowany w 1986 r. w XXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Przeździecki Wacław Jan (1883–1964), generał brygady WP. Ur. 15 VII w Leśmierzu, pow. Łęczyca, był synem Jana i Matyldy z domu Kleinszmit-Zarzyckiej. Ojciec P-ego, po śmierci swego ojca i zarekwirowaniu przez władze rosyjskie majątku ziemskiego, pracował w cukrowni w Leśmierzu.

P. ukończył Wyższą Szkołę Rzemieślniczą z egzaminem dojrzałości w Łodzi w r. 1903. Przez rok studiował w Instytucie Technologicznym w Charkowie, skąd został wydalony za działalność w młodzieżowej organizacji niepodległościowej. W sierpniu 1904 wstąpił do szkoły wojskowej w Kazaniu. Po jej ukończeniu w kwietniu 1906 został mianowany podporucznikiem zawodowym piechoty w wojsku rosyjskim i przydzielony do 260 p. piechoty w Batumie, gdzie pełnił obowiązki I oficera, a następnie adiutanta batalionu szkoły podoficerskiej. W maju 1909 został dowódcą oddziału zwiadowczego, a w październiku 1913 dowódcą oddziału łączności. Do stopnia porucznika awansował w r. 1909, a podkapitana w r. 1913. W sierpniu 1914 wraz z pułkiem wyruszył na wojnę światową i dowodził kompanią, a potem batalionem. W następstwie ciężkiej kontuzji odniesionej na froncie w Prusach Wschodnich został uznany przez komisję lekarską za niezdolnego do służby frontowej i w maju 1915 z niej zwolniony oraz przydzielony do pracy w komisji wojskowej w Warszawie. Do stopnia kapitana awansował w r. 1917. W marcu t. r. zorganizował Związek Wojskowych Polaków w Niżnym Nowogrodzie. Na Zjeździe Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie (7–22 VI 1917) wybrany został na wiceprezesa Polskiego Wojskowego Komitetu Wykonawczego. Brał czynny udział w organizowaniu polskich formacji wojskowych w Rosji. Od dn. 1 X 1917 działał w I Korpusie Polskim. Aresztowany w styczniu 1918 w Mińsku Lit., uciekł po tygodniu więzienia i przedostał się do dowództwa I Korpusu Polskiego. W dn. 4 II 1918 został szefem sztabu twierdzy Bobrujsk, pełniąc jednocześnie od 1 III t.r. funkcję szefa sztabu 2 dyw. strzelców polskich. Do stopnia podpułkownika i pułkownika awansował w I Korpusie w r. 1918. Po demobilizacji I Korpusu Polskiego wrócił do kraju i przebywał w Warszawie.

W dn. 23 X 1918 P. został powołany przez gen. Tadeusza Rozwadowskiego do pracy w Sztabie Generalnym jako szef Oddziału I, a od 18 XII t.r. – Oddziału VII. Przeniesiony z dn. 14 I 1919 do wojsk wielkopolskich był kolejno: oficerem do specjalnych zleceń przy naczelnym dowódcy wojsk wielkopolskich, a następnie dowódcą 5 p. strzelców wielkopolskich (późniejszy 59 p. piechoty). W dn. 23 III t.r. został inspektorem piechoty 2 dyw. strzelców wielkopolskich, późniejszej 15 dyw. piechoty, a 9 VII t.r. dowódcą I brygady tej dywizji (przemianowanej na XXIX brygadę piechoty), którą dowodził na Froncie Wielkopolskim i w akcji zajęcia Prus Zachodnich. Od marca 1920 z brygadą tą walczył na froncie radziecko-polskim. W dn. 15 IX objął dowództwo XXIV brygady piechoty, wchodzącej w skład 12 dyw. piechoty, którą dowodził do końca wojny. Po ukończeniu w l. 1921–2 rocznego Kursu w Wyższej Szkole Wojennej zajmował stanowisko I oficera w Inspektoracie Armii nr 2 w Warszawie. Dowództwo 21 dyw. piechoty górskiej w Bielsku-Białej objął w dn. 21 VIII 1926. Na tym stanowisku awansował do stopnia generała brygady w r. 1927. Dywizją dowodził do 12 X 1935. Po przejściu w stan spoczynku z dn. 30 VI 1936 zamieszkał na stałe w Natalinie w pow. wołkowyskim. P. był autorem Wspomnień z I Polskiego Korpusu (1919), Wspomnień z więzienia w Mińsku (1929), a także artykułu opisującego wydarzenia związane z walkami o Bobrujsk pt. Działania Korpusu (przytoczonego przez Józefa Dowbora-Muśnickiego w książce „Moje wspomnienia”, W. 1935 załącznik 29).

We wrześniu 1939 ochotniczo rozpoczął w Wołkowysku organizowanie formacji rezerwowej, a po kilku dniach na mocy rozkazu gen. Józefa Olszyny-Wilczyńskiego objął P. dowództwo ośrodków zapasowych Suwalskiej i Podlaskiej Brygady Kawalerii w Wołkowysku, a następnie dowodził obroną rejonu Wołkowysk. Internowany na Litwie przebywał w obozach: Birsztany, Kalwaria i VI fort w Kownie, sprawując funkcje starszego obozu; stworzył tam tajną organizację zrzeszającą przebywających w obozach na Litwie żołnierzy polskich. W lipcu 1940 został wraz z innymi internowanymi wywieziony do Kozielska w Związku Radzieckim. W październiku t. r. został przewieziony z obozu w Kozielsku do Moskwy, gdzie – wg jego własnej relacji ogłoszonej 7 III 1948 na łamach londyńskich „Wiadomości” (nr 10 s. 1) – wezwali go na rozmowy ówczesny komisarz ludowy Ł. Beria i jego I zastępca W. Merkułow. Odbyły się one 10 i 12 X, a w ich trakcie P-emu zaproponowano utworzenie polskiej dywizji (początkowo jednej z perspektywą sformowania dalszych) u boku Armii Czerwonej, która w wypadku wojny radziecko-niemieckiej wzięłaby udział w walkach. P. postawił jako warunek wydanie mu odpowiedniego rozkazu przez rząd polski na emigracji. W wyniku tego stanowiska P-ego dalsze rozmowy zostały przerwane. Z więzienia w Moskwie przewieziono go po 9 miesiącach do obozu w Griazowcu. W sierpniu 1941 został dowódcą Bazy Armii Polskiej w Związku Radzieckim. Wobec jednak wyrażonego przez władze radzieckie votum nieufności zwolniono go wkrótce z tej funkcji i otrzymał rozkaz wyjazdu do Wielkiej Brytanii. Od maja 1942 przebywał w Palestynie do końca lipca 1947. Kilkakrotnie zwracał się z prośbą o umożliwienie mu służby czynnej, deklarując przy tym gotowość rezygnacji z posiadanego stopnia wojskowego, lecz bez rezultatu. W tym okresie opublikował swój odczyt pt. Prusy Zachodnie, bastion germańskiej ekspansji na Wschód (Tel-Aviv listopad 1943). W sierpniu 1947 przyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie zamieszkał na stałe. Pracował początkowo jako stolarz, potem monter-radiotechnik. Zmarł 29 VI 1964 w Penley, pochowany został na cmentarzu Pwllheli. P. był odznaczony m. in.: Krzyżem Orderu Virtuti Militari 5 kl., Krzyżem Orderu Polonia Restituta 3 kl., Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych trzykrotnie.

Żonaty z Marią Wandą z Lesiszów P. miał dwóch synów: Janusza (zob.) i Jerzego (ur. 26 X 1914), ekonomistę, pracownika – do września 1939 – Min. Spraw Zagranicznych, w czasie drugiej wojny światowej oficera Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej, uczestnika powstania warszawskiego 1944 r. (pod pseud. Rymwid w batalionie «Ruczaj»).

 

Fot. w Materiałach Red. PSB; Fot. wspólna, w: Czubiński A., Powstanie wielkopolskie 1918–1919, P. 1978; – Enc. Wojsk., VII; Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski Niepodległej, Londyn 1976 (fot.): Łoza, Czy wiesz, kto to jest?, Uzupełnienia i sprostowania; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; – Bagiński H., Wojsko polskie na Wschodzie 1914–1920, W. 1921 s. 117, 123, 137, 234; Kosztyła Z., Wrzesień 1939 roku na Białostocczyźnie, W. 1976; Łossowski P., Litwa a sprawy polskie 1939–1940, W. 1982 (fot.); W 50-lecie powstania Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, Zebrał i oprac. W. Chocianowicz, Londyn 1969; Wrzosek M., Polskie formacje wojskowe podczas I wojny światowej, Białystok 1977 s. 340; tenże, Polskie korpusy wojskowe w Rosji w latach 1917–1918, W. 1969; Zatorski A., Dzieje pułku biełgorodzkiego, W. 1960 s. 59, 144; Życka L., Łęska M., Działalność popowstaniowa Polaków na ziemi mińskiej, W. 1939; – Dowbor-Muśnicki J., Moje wspomnienia, W. 1935; Kot S., Listy z Rosji do gen. Sikorskiego, Londyn 1955; Pol. Siły Zbrojne, II cz. 2 s. 229, 235; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1967 I; – „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” 1964 nr z 4 VII, 1965 nr z 6 VIII; – CAW: Akta personalne P-7579; – Informacje syna, Jerzego Przeździeckiego z Otrębusów pod W.

Mieczysław Cieplewicz

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 

Postaci powiązane

 

Janusz Franciszek Przeździecki

1912-04-02 - 1943-06-26 oficer
 
więcej  
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Karol Maciej Szymanowski

1882-10-03 - 1937-03-29
kompozytor
 

Józef Lejtes

1901-11-22 - 1983-05-23
reżyser filmowy
 
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Jan Strzałecki

1844-01-10 - 1934-04-25
malarz
 

Zygmunt Przybylski

1856-05-02 - 1909-02-13
komediopisarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.