INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Wincenty Leopold Sleńdziński  

 
 
1837-01-01 - 1909-08-06
Biogram został opublikowany w latach 1997-1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sleńdziński (Slendziński, Śleńdziński) Wincenty Leopold (1837–1909), malarz, konserwator malarstwa. Ur. 1 I w rodzinnym majątku Skrebiny (obecnie Skriabinai) w pow. wiłkomierskim. Był synem Aleksandra (zob.), i Karoliny z Korgowdów.

Dzieciństwo S. spędził w Borcianach i Bojaryszkach w Kowieńskiem. Mieszkał w Wilnie (u swego ojca), w domu przy ul. Wielkiej 203 (obecnie ul. Didžioji 15). Naukę rysunku i malarstwa pobierał u ojca oraz w pracowni Kanutego Rusieckiego w Wilnie. Uczył się też muzyki u Stanisława Moniuszki; w zamian jego ojciec Aleksander udzielał lekcji rysunku córce kompozytora Elżbiecie (późniejszej Nawroczyńskiej, drzeworytniczce). S. upamiętnił te kontakty rysunkiem Wieczory u Moniuszki (1856) (w Lietuvos dailės muziejus <LDM> w Wilnie, szkic w Galerii im. Sleńdzińskich <GSL> w Białymstoku). Wspierany przez Benedykta Tyszkiewicza, wyjechał w r. 1856 (wraz z M. E. Andriollim) do Moskwy, gdzie kształcił się w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury pod kierunkiem S. Zaranki i W. Pierowa. W l. 1859–61 wystawiał swe prace na wystawach ASP w Petersburgu; otrzymał medal brązowy za obrazy Samson i Dalila (1860) oraz Daniel w lwiej jamie (1859, szkic malarski w GSL), a także medal srebrny I i II st. W czasie wakacji i świąt przyjeżdżał do Wilna, bywał też w Czerwonym Dworze Tyszkiewiczów. W r. 1860 namalował w Wilnie obraz rodzajowy Żebraczka spod Ostrej Bramy nawlekająca igłę (był własnością marszałka gubernialnego Adama Platera, obecnie w Muzeum «Alka» w Telšiai; były trzy kopie tego płótna, wykonane przez Henryka Kozłowskiego). W tym okresie malował wiele obrazów religijnych, m. in.: Św. Maria Magdalena, Św. Sebastian, Św. Stefan (wszystkie dla kościołów katolickich w Moskwie), Wniebowstąpienie Najświętszej Marii Panny (do kościoła w Nowogrodzie) oraz Św. Kazimierz (1862, dla katedry w Wilnie), Św. Jakub i Filip (dla kościoła na Łukiszkach), pracował też dla kościoła św. Rafała i kaplicy Raduszkiewiczów na cmentarzu na Rossie. Malował także portrety, jak: Portret Adama Honorego Kirkora (1860. wł. Muz. Narodowe w Krakowie), Portret Orłowskiego (Moskwa 1861, w GSL, a także Autoportret (Moskwa 1862, wł. LDM).

W r. 1863 S. przyjechał do Wilna (zamieszkał i miał wtedy pracownię w domu Koziełły). Za udział w powstaniu styczniowym został aresztowany i wyrokiem sądu wojskowego z 19 XI 1863 skazany na zesłanie do gub. niżnonowgorodzkiej. W styczniu 1864 wyjechał na mejsce zesłania do Kniaginina (Kniagin, wg W. Śliwowskiej); tam namalował Portret Faustyny Suszczyńskiej (1865, wł. prywatna), Portret Antoniego Makowieckiego i Portret Zofii Makowieckiej (1866, oba wł. LDM). Zajmował się nadto pracą literacką, wówczas zapewne powstały aforyzmy i rozważania filozoficzno-moralne (wyd. pt. Maxymy, Białystok 1998). Tam też w celu zdobycia środków na podróż do Charkowa zorganizował aukcję swoich obrazów. Dn. 9 V 1867 przeniesiono go do Charkowa; znany jest jego obraz Pożar teatru w Charkowie (1869, olej. na tekturze, w GSL). Na mocy manifestu z 13–17 V 1871 S. został zwolniony z dozoru policyjnego. W r. 1872 uzyskał zgodę na studia za granicą. Mieszkał jakiś czas u swego brata Aleksandra w Krakowie, gdzie poznał Jana Matejkę, który zachęcał go do uprawiania malarstwa historycznego. W r. 1873 wyjechał do Drezna; mieszkał u Józefa I. Kraszewskiego. Malował portrety jego rodziny i samego pisarza (często reprod. w drzeworytach). Z Drezna przyjeżdżał w Poznańskie, restaurował obrazy w zbiorach kórnickich, bywał w Krakowie. W r. 1875 za przypadkowe przejście podczas wycieczki górskiej granicy austro-węgierskiej z Rosją został deportowany do Charkowa; z tego okresu znany jest Portret Cezarego Morawskiego (sygn. «Charków 1882», LDM); później mieszkał w Sumach na Ukrainie.

W r. 1883 S. powrócił do Wilna, gdzie pozostał do końca życia. Od r. 1888 (po ślubie) mieszkał w drewnianym domu położonym w parku zwanym Cielętnikiem, otaczającym Górę Zamkową; dom ten został przeniesiony na Śnipiszki na ul. Chocimską (obecnie Giedraičių 10). S. uprawiał malarstwo portretowe, m. in. Portret Petroneli Stankiewiczowej (1887, wł. LDM), Portret Karola Wiszniewskiego (1894, był w Zybortanach, pow. poniewieski), dwa portrety Olgierda Wagnera i jego żony Henrietty (dawniej w pałacu w Solecznikach Wielkich, w pow. wileńskim), Autoportret (1896). Tworzył obrazy o tematyce rodzajowej, przedstawiające scenki z życia wileńskich Żydów i chłopów, a także charakterystyczne typy, np.: Sprzedawczyni serów, Sierotka (LDM), Dziewczyna tkająca płótno (reprod. w „Tyg. Ilustr.” 1874 s. 193), Dzieci litewskie karmiące węża (1873, obecnie Państwowy Szpital Kliniczny nr 3 w W.). W jego dorobku znalazły się także pejzaże i widoki Wilna: Popławy (1884, w Muz. Narodowym w W.), Ogród Bernardyński w Wilnie (1886, w LDM), Okolice Wilna (zbiory Lietuvos Mokslų Akadmijos), Widok Góry Zamkowej w Wilnie (1891), Pejzaż z czerwonymi dachami (oba w GSL), Kaplica z Matką Boską Ostrobramską. Malował rozbudowane, wielofigurowe, nieco teatralne obrazy historyczne, np.: Porwanie Biruty przez Kiejstuta (1887), Sen Giedymina (1894), Święto Ragutisa (1895 – wszystkie zaginione, znane z reprodukcji), a także Wizytę cara Aleksandra w Wilnie (zaginiony). Był też autorem wielu obrazów treści religijnej, wykonywanych najczęściej na zamówienie dla różnych kościołów: Ubiczowany Chrystus (1885, obecnie kościół w Daugai), Św. Hilary (1895, kościół św. Jana w Wilnie), Św. Rodzina (1896, dla kościoła w Pińsku), obrazy dla kościołów w Druskiennikach, Janowie, św. Rafała w Wilnie. U kolekcjonera obrazów religijnych, proboszcza ostrobramskiego ks. Kazimierza Zaleskiego były obrazy Św. Józef, Św. Kazimierz, które zapisał testamentem katedrze wileńskiej. Namalował także obraz Święci i prorocy Pańscy (omawiany przez Lucjana Uziębłę w „Biesiadzie Liter.” 1898 nr 45). Pokazywał swoje prace na wystawach wileńskich w l. 1894, 1897, 1899. Niektóre z jego prac zostały spopularyzowane w drzeworytniczych reprodukcjach w czasopismach. S. trudnił się też konserwacją obrazów, np. odnowił w r. 1899 obrazy: „Chrystus w Emmaus”, przypisywany Tycjanowi, i „Św. Piotr i Paweł” J. Głowackiego. Zmarł 6 VIII 1909 w Wilnie; pochowany został na tamtejszym cmentarzu Bernardyńskim.

Poza wymienionymi muzeami i galeriami obrazy S-ego znajdują się w Lietuvos nacionalinis muziejus, Muz. «Aušra» w Šiauliai, w Muz. Narodowych w Warszawie i w Poznaniu, w zbiorach muzealnych St. Petersburga, Moskwy i Kijowa, a także w zbiorach prywatnych.

Żoną S-ego (ślub 1888) była Anna z Bolcewiczów (1845–1923), 1.v. żona de Rottego (z którym miała córkę Reginę i syna Maurycego), 2.v. Józefa Czechowicza (zob.) (z którym miała synów Juliana i Antoniego). S. miał z nią córkę Johannę, zamężną za Wiktorem Zubkowiczem, i syna Ludomira (zob.).

 

Autoportret (Moskwa 1862, wł. LDM, reprod. w: Lietuvos dailė XVI–XIX a. Tapyba. Skulptura. Katalogas, Vilnius 1969); Autoportret (ok. 1896, w GSL, reprod. w folderze Galerii. Kolekcja Rodu Artystów z Wilna); Śladami Szkicownika. Księga szkiców Wincentego Sleńdzińskiego z lat 1852–1896, GSL, maj–wrzesień 1998 [autorzy wystawy: Katarzyna Hryszko, Eugeniusz Szulborski]; – Grajewski, Bibliogr. ilustracji; Pol. Bibliogr. Sztuki; Kołoszyńska I., Wincenty Sleńdziński. Ludomir Sleńdzinski. Pamiętnik wystawy, W. 1977; Kształcenie artystyczne w Wilnie i jego tradycje. Vilniaus meno mokykla ir jos tradicijos. Katalog wystawy, Tor. 1996; Lietuvos tapyba XVI–XIX a. Katalogas (Sudarė P. Juodelis), Vil. 1970; – Drėma V., Dingęs Vilnius, Vil. 1991 s. 48, 69–71, 338, 339, 346, 347, 358, 359, 364, 365; Girinkienė V., Paulauskas A., Vilniaus Bernardinų kapinės, Vil. 1994 s. 41–2; Gistoryja belaruskaga mastactva, Minsk 1989 III 205–22; Kałamajska-Saeed M., Ostra Brama w Wilnie, W. 1990 s. 199, 248; Kołoszyńska I., Wincenty Sleńdziński, „Roczn. Muz. Narod. w W.” 1960 nr 5; Kurczewski J., Kościół zamkowy…, Wil. 1908 I 348; Lietuvos TSR istorijos ir kultūros paminklų sąvadas, Vil. 1988 I; Rouba N., Wystawa malarstwa w Wilnie w maju 1897 r., „Tyg. Ilustr.” 1897 nr 2 s. 425–6; Svičiulienė P., Vincas Slendzinskis. Dailėtyra, Vil. 1981 s. 189–96; Širkatė J., Dailės mecenatystė Lietuvoje XIX a. antroje pusėje – XX a. pradžioje, w: Lietuvos kultūros tyrinėjimai, Vil. 1995 I 217–69; Uziębło L., Wincenty Sleńdziński, artysta malarz wileński, „Tyg. Pol.” 1899 nr 10, 11; Wystawa Ostrobramska, „Przegl. Bibliot.” 1927 s. 177–9; Z., Prace ś.p. Wincentego Sleńdzińskiego. Szczegóły biograficzne, „Goniec Wil.” 1909 nr z 3 IX; – Lorentz S., Album wileńskie, W. 1986; Sbornik materjalov dla istorii Imp. akad. chudožestv. III Spt., 1866, z r. 1859 poz. 321, 322, 331, 345, z r. 1860 poz. 358, 366, 367; Wiercińska J., Andriolli świadek swoich czasów. Listy i wspomnienia, Wr. 1976; – „Echo Muzycz. Teatr. i Artyst.” 1896 nr 41 s. 491 (Vilniana. Malarstwo Wincentego Slendzińskiego); „Kraj” 1889 nr 42, 1893 nr 31, 1896 nr 12 (dod. liter.); „Kur. Wil.” 1860 nr 4 s. 30, 1880 nr 55 s. 542; „Rola” 1909 nr 35 s. 543; „Świat” 1909 nr 42 s. 7–8; „Tyg. Ilustr.” 1873 nr 34, 305, 306, 1874 nr 325, 328, 1899 nr 15, 1909 nr 35 s. 720; „Tyg. Pol.” 1899 nr 10 s. 183–4, nr 11 s. 207–8; „Życie Ilustr.” 1909 nr 38 (nekrolog S-ego przez L. Uziębłę); – Gosudarstvennyj archiv rossijskoj federacii, III Oddz. w Moskwie: Fond 109, I ekspedycja, 1863 nr 23 cz. 416 k. 122v., 1871 vol. 62 k. 76 (z kartoteki W. Śliwowskiej); IS PAN: rkp. inw. nr 52 Batowski Z., Malarstwo wileńskie, s. 51–52, 100; – Mater. Red. PSB: Śnieżko A., Cmentarze wileńskie, Cmentarz Bernardyński (mszp.).

Ruta Janonienė

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Ludomir Sleńdziński

1889-10-29 - 1980-11-26 malarz
 
więcej  
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Fabrycy

1888-03-07 - 1958-07-18
generał dywizji WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Władysław Michejda

1876-03-17 - 1937-04-01
adwokat
 

Juliusz Herman

1858 - 1933-04-01
kolekcjoner
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.