INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Witold Klemens Ignacy Paulus     

Witold Klemens Ignacy Paulus  

 
 
1892-06-14 - 1973-09-24
Biogram został opublikowany w 1980 r. w XXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Paulus Witold Klemens Ignacy (1892–1973), ksiądz, powstaniec wielkopolski, duszpasterz polonijny. Ur. 14 VI w Poznaniu, był synem Ignacego, kupca, i Melanii z domu Korzbok-Tuchołka. Uczył się w Gimnazjum Św. Marii Magdaleny, gdzie należał do tajnego Tow. Tomasza Zana (TTZ). Dn. 20 IX 1911 uzyskał świadectwo dojrzałości. W l. 1911–16 odbył studia teologiczne w Poznaniu i Gnieźnie. Dn. 13 II 1916 otrzymał święcenia kapłańskie. Pracę duszpasterską rozpoczął 1 IV t. r. jako wikary w Czarnkowie. Założył wówczas w Czarnkowie drużynę skautową im. Jana Kilińskiego i koło TTZ. W listopadzie i grudniu 1918 rozwinął działalność mającą na celu opanowanie Czarnkowa przez Polaków. Przyczynił się do zwołania wiecu polskiego 12 XI t. r., na którym Polacy otrzymali w tworzącej się lokalnej Radzie Robotników i Żołnierzy połowę mandatów. Zajmował się też szkoleniem paramilitarnym skautów i gromadzeniem broni. Dn. 30 XII 1918 brał udział w zjeździe działaczy polskich okręgu nadnoteckiego w Pile, wszedł w skład delegacji, wyłonionej na zjeździe, która udała się do Poznania na rozmowy z Komisariatem Naczelnej Rady Ludowej. W rozgorzałych w dn. 7 I 1919 walkach o Czarnków spieszył powstańcom z posługą duszpasterską oraz organizował pomoc dla rannych i służbę łączności.

W l. 1919–20 P. pełnił funkcje prefekta gimnazjum w Czarnkowie. W l. 1920–6 odbył studia w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie i 9 XI 1926 uzyskał licencjat z biblistyki. W dn. 14 VI 1927 doktoryzował się z teologii na Uniw. Warsz. na podstawie rozprawy Bóg Marduk, która w rozszerzonej wersji wydana została po niemiecku pt. Marduk, Urtyp Christi? (Roma 1928). Zwalczał w niej modne wówczas w biblistyce niemieckiej tendencje panbabilońskie. Następnie przejściowo współpracował z rzymskim Instytutem Biblijnym nad przygotowaniem słownika geograficznego Babilonii. Starał się, bezskutecznie, o profesurę w polskim seminarium duchownym w Orchard Lake (Stany Zjednoczone). W l. 1927–9 odbył podróż dookoła świata, podczas której był m. in. palaczem okrętowym. Wówczas też uczestniczył w Kongresie Eucharystycznym w Sydney oraz kierował polonijną parafią w Phaenix-Harvey koło Chicago. Po powrocie do Polski objął 1 IX 1929 stanowisko prefekta w Gimnazjum Św. Jana Kantego w Poznaniu. Dn. 1 IX 1930 został administratorem, a w r. 1933 proboszczem niedawno utworzonej parafii Św. Trójcy w Poznaniu na Dębcu. Był kapelanem Chorągwi Wielkopolskiej Związku Harcerstwa Polskiego. Od 1 II 1934 pracował jako rektor Polskiej Misji Katolickiej we Francji. Redagował wówczas w Paryżu pismo „Jestem Polakiem”. Rychło jednak znalazł się w konflikcie z niektórymi duszpasterzami i działaczami polonijnymi. Zarzucano mu m. in. brak należytej troski o los materialny duchownych polonijnych i emigrantów. Dn. 17 VI 1937 został odwołany do Polski, w związku ze skandalem, jaki wyniknął na skutek nielegalnego sprowadzania Polaków do Francji przez prowadzącego w Amiens biuro pośrednictwa pracy ks. Filipa Dachowskiego. W dn. 1 X 1938 został administratorem parafii Św. Jana Kantego w Poznaniu.

Latem 1939 P. zaangażowany był w akcję Sztabu Głównego WP, zmierzającą do przygotowania zakonspirowanych ognisk ruchu oporu w Wielkopolsce na wypadek zajęcia jej przez Niemców. W początku września t. r. był P. poszukiwany w Poznaniu przez gestapo; w tym czasie opuścił Polskę i przez Rumunię oraz Francję dotarł do Stanów Zjednoczonych. Jesienią 1940 przybył przez Chiny na Bliski Wschód, gdzie wstąpił do służby duszpasterskiej Armii Polskiej na Wschodzie. Z kolei znalazł się w II Korpusie i odbył kampanię włoską jako kapelan 1 batalionu saperów kolejowych. We wrześniu 1945 otrzymał godność honorowego kanonika-infułata kapituły metropolitalnej w Otranto, w podzięce za zorganizowanie pomocy materialnej dla ludności tego regionu w okresie walk. Po wojnie wrócił P. do Stanów Zjednoczonych i pracował w tamtejszym duszpasterstwie polonijnym. W r. 1951 na wezwanie arcbpa Józefa Gawliny przyjechał do Rzymu i rozpoczął pracę w Papieskiej Komisji Pomocy (Pontificio Opera di Assistenza), troszcząc się zwłaszcza o polskich emigrantów. W r. 1955 powrócił do Stanów Zjednoczonych. Dszpasterzował w Texasie, przeważnie w miejscowościach zamieszkanych przez potomków emigrantów z Wielkopolski i Śląska: Chappel Hill, Frelsburg, Backholts, Marak (od r. 1962), Brenham (od r. 1966), Bastrop (od r. 1967). Dn. 30 VI 1972 przeszedł na emeryturę i osiadł w Brenham.

P. próbował swych sił w kompozycjach muzycznych, malarstwie, poezji i opowiadaniach. Namalował m. in. obrazy: Matki Boskiej Częstochowskiej (znajdujący się w głównym ołtarzu w kościele w Brenham), Wizję Św. Jana od Krzyża, portret kard. Augusta Hlonda (znajdujący się w Domu Prowincjalnym XX Chrystusowców w Kurytybie), portret ks. Tomasza Reginka (wikariusza generalnego, bpa polowego WP). P. ufundował główny ołtarz w kaplicy Sióstr Nazaretanek w Jerozolimie. Pośmiertnie ogłoszone zostały dwa jego opowiadania: Pływać jak święty Piotr („Kierunki” 1975 nr 13) i Na Morzu Galilejskim (tamże 1975 nr 25). Wiele podróżował, często bywał w Ziemi Świętej, odwiedzał również Polskę. Zmarł 24 IX 1973 w Londynie, w trakcie kolejnej swej podróży, i tu pochowany został na cmentarzu w Layton. Był odznaczony m. in. Krzyżem Niepodległości.

 

Adler A., Jego parafią był cały świat, „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” (Londyn) 1973 nr 276 (fot. wspólna); Banaszak M., Ks. Witold Paulus, „Mies. Kośc. Archidiec. Pozn.” 1974 nr 7 s. 165–7; Gomolec L., Powstanie Wielkopolskie 1918–1919, P. 1957 s. 51; Kącki F., Ks. Infułat dr Witold Paulus, „Za i Przeciw” 1973 nr 50 s. 11 (fot.); tenże, Udział duchowieństwa katolickiego w Powstaniu Wielkopolskim 1918–1919, „Novum” 1971 nr 12; Klawek A., Zarys dziejów teologii katolickiej w Polsce, Kr. 1948 s. 50; Pietrzak J., Duchowieństwo w powstaniu [Wielkopolskim], „Kierunki” 1979 nr 3; Słodowy A., Powiat czarnkowski w okresie rewolucji niemieckiej, w: Szkice i fragmenty z powstania wielkopolskiego 1918/19, P. 1933 s. 83; – „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” 1973 nr z 27, 28 IX i 2 X; „Gaz. Niedzielna” 1973 nr z 14 i 28 X; „Mies. Kośc. Archidiec. Pozn.” 1974 nr 1 (fot.); „Przew. Katol.” 1934 nr 5, s. 74; „Tyg. Powsz.” 1973 nr 50 s. 7; – Arch. Archidiec. w Gnieźnie: Acta Hlondiana (Materiały do życia i działalności kard. Hlonda. Zebrał ks. S. Kosiński), t. IV cz. XX; CAW: Akta odznaczeniowe; – W posiadaniu J. Pietrzaka: Listy P-a do bpa Andrzeja Wronki (1962–73), Henke A., Narodziny Harcerstwa i Polski w Czarnkowie, (mszp. powielany); Januszczak M., Wikary i Proboszcz, (mszp.); – Informacje bpa Andrzeja Wronki, ks. Ignacego Posadzego, ks. Stanisława Kosińskiego, ks. Władysława Staniszewskiego.

Jerzy Pietrzak

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Brandt

1841-02-11 - 1915-06-12
malarz
 

Edward Dziewoński

1916-12-16 - 2002-08-17
aktor teatralny
 

Antoni Krauze

1940-01-04 - 2018-02-14
reżyser filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stanisław Sopuch

1869-04-22 - 1941-02-26
jezuita
 

Aleksander Kuropatwiński

1871-03-21 - 1941-06-21
lekarz
 

Stanisław Koszutski

1872 - 1930-08-05
prawnik
 

Ignacy Szczeniowski

1853-06-14 - 1932-10-29
działacz gospodarczy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.