Wypowiedź historyka Jarosława Czubatego na temat Józefa Lompy (1797-1863), poety i pisarza, tłumacza, publicysty, prekursora polskiego odrodzenia narodowego na Górnym Śląsku, autora polskich podręczników szkolnych. Poruszane wątki: biogram Józefa Lompy, edukacja przyszłego działacza, twórczość literacka i publicystyczna, praca w charakterze nauczyciela, działalność na rzecz równouprawnienia języka polskiego i poprawy oświaty ludowej na Górnym Śląsku, działalność etnograficzna i publikacje, formułowanie postulatów polskiego ruchu narodowego podczas Wiosny Ludów w Europie, represje za działalność polityczną.

Audycja Polskiego Radia z 2001 roku. Uczestnik Jarosław Czubaty - historyk. Lektorzy: Krzysztof Dumała, Andrzej Krusiewicz, prowadzący Wojciech Dmochowski. Przygotowanie programu Andrzej Sowa, Wojciech Dmochowski. Autor pierwowzoru Adam Jarosz.