Gawęda Władysława Czaplińskiego, historyka, na temat tła historycznego drugiej części trylogii Henryka Sienkiewicza "Potop", odcinek 3.
Trzon armii szwedzkiej; doświadczenie żołnierzy szwedzkich po wojnie trzydziestoletniej; sytuacja polityczna Rzeczypospolitej w przededniu wybuchu konfliktu ze Szwedami; uderzenie Szwedów na Wielkopolskę pod kierunkiem Arvida Wittenberga; liczebność armii polskiej pod wodzą Krzysztofa Opalińskiego i Karola Grudzińskiego; rokowania pod Ujściem w 1655 roku; postać Hieronima Radziejowskiego; polscy przywódcy kapitulacji pod Ujściem.