Audycja Polskiego Radia z 02.01.2004. Gawęda historyczna profesora Andrzeja Szwarca na temat sytuacji szlachty w poszczególnych zaborach w XIX wieku:
- współpraca między zaborcami w obawie przed odrodzeniem Polski,
- lęk państw zaborczych przed rewolucją w Rzeczypospolitej,
- nowe porządki zaprowadzone w poszczególnych zaborach,
- zniesienie swobód politycznych szlachty,
- znaczne ograniczenie roli magnaterii,
- wzmocnienie sądownictwa i egzekucji praw na terenach zaborowych,
- pozbawienie drobnej szlachty przywilejów,
- możliwości kariery szlachty pod zaborem austriackim i pruskim,
- droga kariery przedstawicieli szlachty w armii rosyjskiej,
- podwyższenie podatków przez władze państw zaborczych.