Audycja Polskiego Radia z 05.01.2004. Gawęda historyczna profesora Andrzeja Szwarca na temat konsekwencji rozbiorów dla mieszczaństwa:
- utrata skromnych prerogatyw wynikających z prawa o miastach włączonego do Konstytucji 3 maja,
- zablokowanie Polakom możliwości karier w wojsku i administracji,
- objęcie kontrolą przez władze zaborcze samorządu miejskiego,
- zwiększenie obciążeń podatkowych,
- niepomyślna koniunktura w zaborze pruskim,
- upadek tkactwa w miastach Wielkopolski,
- utrata przez Warszawę stołecznej funkcji,
- bankructwo banków i manufaktur w Warszawie,
- spadek ludności Warszawy,
- rola Lwowa w zaborze austriackim,
- rola garnizonów w miastach w zaborze rosyjskim.