INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Adam Moraczewski     

Adam Moraczewski  

 
 
1907-03-27 - 1941-10-31
Biogram został opublikowany w 1976 r. w XXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Moraczewski Adam pseud. Skorupski (1907–1941), historyk, archiwista. Ur. 27 III w Winnikach koło Lwowa, był synem Jędrzeja (zob.) i Zofii z Gostkowskich (zob.). W r. 1926 ukończył Gimnazjum im. Władysława IV w Warszawie, a następnie studiował historię na Wydziale Humanistycznym Uniw. Warsz. Pracę magisterską Formowanie dwóch pułków przez m. st. Warszawę w 1831 r., drukowaną we fragmentach w pracy zbiorowej „Studia z dziejów Warszawy 1830–1831” (W. 1937), opracował pod kierunkiem prof. Wacława Tokarza, uzyskując tytuł magistra w r. 1930. Tytuł doktorski otrzymał w r. 1934 na podstawie rozprawy Samorząd Warszawy w dobie powstania listopadowego opublikowanej w Bibliotece im. T. Korzona (T. 23, W. 1934). Z inicjatywy Tadeusza Manteuffla rozpoczął od października 1928 pracę w Archiwum Oświecenia Publicznego, początkowo na stanowisku praktykanta, a następnie, od r. 1930, adiunkta. Był jednym z najwybitniejszych archiwistów polskich młodego pokolenia. Brał udział w pracach Archiwalnej Komisji Ankietowej. W l. 1933–9 wraz z Wincentym Łopacińskim prowadził prace porządkowe i inwentaryzacyjne zasobu archiwum Potockich w Jabłonnie. Porządkował też archiwum Związku Nauczycielstwa Polskiego, akta Gimnazjum W. Górskiego, akta z czasów powstania listopadowego przechowywane w Archiwum Miejskim w Warszawie i papiery gen. Jana Krukowieckiego, zdeponowane w Tow. Naukowym Warszawskim. Był doradcą Wydziału Archiwów Państwowych w sprawach związanych z organizacją składnic akt i porządkowaniem registratur. Z ramienia Komisji Rewizyjnej m. st. Warszawy przeprowadził kontrolę Archiwum Miejskiego. Wykładał w szkole bibliotekarskiej przy Bibliotece Publicznej oraz na kursach archiwalnych. Był także sekretarzem Komisji Wydawniczej powołanej w r. 1934 przez Sekcję Archiwalną Tow. Miłośników Historii w Warszawie. Publikował prace z zakresu archiwistyki: Archiwum Oświecenia („Archeion” 1930), Inwentarz akt dotyczących powstania listopadowego przechowywanych w Archiwum Miejskim w Warszawie (W. 1930), Szycie akt wskazówki praktyczne (W. 1935), Zakładanie i prowadzenie akt (W. 1936), Sprawa przekazywania akt administracji rządowej do archiwów państwowych w świetle obowiązujących przepisów („Archeion” 1937/38), W sprawie porządkowania rękopisów XIX i XX wieku („Przegl. Bibliot.” 1938) oraz inne artykuły i recenzje, m. in. w „Archeionie”, „Kronice Warszawy”, „Kwartalniku Historycznym” i „Ziemi”. Był autorem popularnonaukowej monografii Warszawa (W. 1937, wyd. 2. W. 1938, wyd. 3. W. 1939). Wraz z Kazimierzem Konarskim opracował pierwsze szersze zestawienie bibliograficzne Warszawy: Dzieje Warszawy do 1914 r. w piśmiennictwie polskim ostatnich dwudziestu lat („Przegl. Bibliot.” 1938) Był także współpracownikiem Polskiego Słownika Biograficznego i autorem licznych życiorysów działaczy XIX w.

W r. 1939 brał M. udział jako oficer w kampanii wrześniowej, walcząc w okolicach Lwowa. Uniknąwszy niewoli, w początku października powrócił do Warszawy. W listopadzie t. r. brał udział w ratowaniu archiwaliów Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP, przenosząc je z Zamku Królewskiego w bezpieczne miejsce. Fotografował saperów niemieckich wiercących otwory w murach zamkowych. Fotografie te w styczniu 1940 r. przeniósł na Węgry i stamtąd przesłał do Rzymu. W jesieni 1939 r. nawiązał kontakt z tajną organizacją wojskową Służba Zwycięstwu Polski. Następnie z ramienia Związku Walki Zbrojnej utrzymywał, wraz z Adamem Smulikowskim, łączność kurierską z placówkami polskimi na Węgrzech. W czasie trzeciej takiej wyprawy na Węgry w kwietniu 1940 został ujęty przez policję słowacką i wydany Niemcom. Więziony w Tarnowie pod przybranym nazwiskiem Skorupskiego, wobec braku dowodów stwierdzających jego działalność kurierską, został wysłany w czerwcu 1940 r., wraz z pierwsza grupą więźniów, do tworzonego obozu w Oświęcimiu. Zachował w obozie wysoką postawę moralną. Zmarł z wycieńczenia 31 X 1941. Grób symboliczny znajduje się na cmentarzu Komunalnym (dawnym Wojskowym) na Powązkach w Warszawie. Był odznaczony Krzyżem Walecznych.

M. ożeniony był z historyczką Anielą z Łapińskich. Miał dwie córki: Hannę i Krystynę. W oddziale rękopisów Biblioteki Narodowej w Warszawie znajdują się zapiski pamiętnikarskie M-ego, pisane we wrześniu 1939.

 

Olszewicz, Lista strat kultury pol.; – Konarski K., Dalekie a bliskie, Wr. 1965; Słomczyński A., W warszawskim arsenale, W. 1971; Sekcja Archiwalna Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie 1919–1926–1936, „Archeion” T. 14: 1936 s. 173; Walka o dobra kultury. Warszawa 1939–1945, W. 1970 I–II; Z dziejów książki i bibliotek w Warszawie, W. 1961; – Bachulski A., Śp. A. Moraczewski, „Przegl. Hist.” T. 36: 1946 s. 14–15; Manteuffel T., A. Moraczewski, „Kwart. Hist.” R. 53: 1946 t. 3/4 s. 550–1; Pamięci tych co odeszli, „Archeion” T. 17: 1948 s. 9; – AAN: Akta personalne Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, teczka nr 4493; – Dokumenty i fot. rodzinne w posiadaniu żony A. Moraczewskiej oraz jej informacje; Materiały w posiadaniu Red. PSB; Informacje pisemne Adama Smulikowskiego, zamieszkałego w Anglii; – Osikowski E. Z., Wspomnienia o Zamku Królewskim w Warszawie z okresu okupacji hitlerowskiej (mszp. przygotowany do druku).

Stanisław Konarski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jędrzej Edward Moraczewski

1870-01-13 - 1944-08-05 premier II RP
 

Zofia Anna Moraczewska

1873-07-04 - 1958-11-16 nauczycielka
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Jerzy Kawalerowicz

1922-01-19 - 2007-12-27
reżyser filmowy
 

Janusz Morgenstern

1922-11-16 - 2011-09-06
reżyser filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Hanna Skarżanka

1917-03-08 - 1992-11-08
aktorka filmowa
 

Jan Antoni Rapczewski

1855-12-25 - 1939-02-11
lekarz
 

Stefan Pomarański

1893-09-07 - 1944-12-15
major WP
 

Kornel Makuszyński

1884-01-08 - 1953-07-31
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.