INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aleksander Józef Sleńdziński      Autoportret Aleksandra Sleńdzińskiego.

Aleksander Józef Sleńdziński  

 
 
1803-03-13 - 1878
 
Biogram został opublikowany w latach 1997-1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sleńdziński (Slędziński, Slendziński, Ślendziński) Aleksander Józef (1803–1878), malarz. Ur. 13 III w Wilnie, był synem Marcina, zamożnego kupca towarów jedwabnych, ławnika (w r. 1812) i burmistrza Wilna, właściciela domu przy ul. Wielkiej 203 (obecnie ul. Didžioji 15), i Katarzyny z Wojciechowiczów.

Od r. 1819 studiował S. na Wydz. Sztuk Pięknych Uniw. Wil. malarstwo i rysunek pod kierunkiem Jana Rustema, rzeźbę u Kazimierza Jelskiego; uczęszczał także na zajęcia z architektury. Po r. 1831 przebywał w różnych miejscowościach na Żmudzi; od r. 1842 był nauczycielem rysunków oraz malarzem u Benedykta Tyszkiewicza w Czerwonym Dworze (pow. kowieński). Tam zaprzyjaźnił się z Albertem Zamettem, malarzem, również wspieranym przez Tyszkiewicza. W l. 1851–5 namalował stacje Drogi Krzyżowej i kilka obrazów ołtarzowych dla kościoła w Czerwonym Dworze (w tym kościele znajdowały się dwa portrety pędzla S-ego: proboszcza czerwonodworskiego oraz architekta Wincentego Cezarego Aniechiniego, zaginione). Inne obrazy S-ego treści religijnej to: Matka Boska z Dzieciątkiem (w kościele św. Teresy w Wilnie), Św. Cecylia (dla kościoła Dominikanów w Wilnie). S. uprawiał także malarstwo portretowe, zbliżone stylistycznie do malarstwa Rustema. Pędzla S-ego były: Portret J. Frąckiewicza (1845, olej. na płycie pilśniowej, wł. Galerii im. Sleńdzińskich w Białymstoku), Portret Andrzeja Śniadeckiego (olej., 1843), Studium portretowe (1860, olej. na tekturze), Męskie studium portretowe (1869, olej. na płótnie – wszystkie trzy w Lietuvos dailės muziejus ), Portret Hieronima Przeciszewskiego (był w majątku w Cytowianach). S. chętnie malował portrety swej rodziny, m. in. Portret matki (1829), Portret córki. W r. 1849 powstały: Autoportret i Portret żony Karoliny z Korgowdów Sleńdzińskiej (oba własność GSL). S. przyjaźnił się z Józefem I. Kraszewskim oraz z mieszkającym (w l. 1840–8) w Wilnie Stanisławem Moniuszką, sam grał na czekanie (rodzaj fletu), był członkiem sekstetu muzycznego.

Później (w l. sześćdziesiątych?) S. mieszkał wraz z rodziną w majątkach Borciany i Bojaryszki w Kowieńskiem. Tam w l. siedemdziesiątych malował i rysował w manierze bliskiej pracom D. Teniersa naturalistyczne sceny rodzajowe z życia wsi, typy chłopów i mieszczan (np. rysunki ołówkiem: Grupa wieśniaków w karczmie, Tańce wieśniaków, Modlący się wieśniacy, wszystkie w Lietuvos Mokslų Akademijos Centrinė biblioteka). Niektóre z jego prac miały charakter alegoryczny, nawiązywały swą treścią do powstań narodowych: Pielgrzym (1854), Żebrak u krzyża (1870, LDM). S. zmarł w r. 1878 w Wilnie, pochowany został na cmentarzu Bernardyńskim w Wilnie, w grobowcu, który ufundował w r. 1833 swym rodzicom.

Z małżeństwa z Karoliną Korgowdówną S. miał sześcioro dzieci, córki: Wiktorię Felicję (ur. 1835), Katarzynę, Izabelę (ur. 1841) i synów: Stanisława, inżyniera komunikacji, Wincentego (zob.) i Aleksandra.

Syn Aleksander (ok. 1842 – 3 V 1881), botanik, asystent Napoleona Czerwiakowskiego na UJ, był autorem kilku sprawozdań z wycieczek botanicznych nad rzeki: Złota Lipa, Seret, Zbrucz i Dniestr na Podolu, opublikowanych w „Sprawozdaniach Komisji Fizjograficznej AU” (w l. 1877–80) oraz w „Pamiętniku wycieczek botanicznych w 1866 – okolice Wilna” (nie opublikowany) zawierającym opis 4 tys. gatunków roślin.

 

Autoportret (olej. [b.r.]) w GSL; – Vilniaus Universitetas Lietuvos dailėje. Katalogas, Vilnius 1979; Kolekcja rodu artystów z Wilna [folder GSL, w języku polskim i angielskim, b.r. wyd. tu reprod. Autoportretu]; Girininkienė V., Paulauskas A. Vilniaus Bernardinų kapinės, Vil. 1994; Kolekcja rodu artystów z Wilna, Galeria im. Sleńdzińskich Muzeum Miejskie (katalog wystawy) [b.r. wyd.]; Kształcenie artystyczne w Wilnie i jego tradycje. Vilniaus meno mokykla ir jos tradicijos. Katalog wystawy, Tor. 1996; Lietuvos tapyba XVI–XIX a. Katalogas (Sudarė P. Juodelis), Vil. 1970; Śladami pamiętnika. Wystawa dzieł sztuki, dokumentów i fotografii […] czerwiec-wrzesień 1997, GSL; – Adomonis T., Adomonytė N., Lietuvos architektūros ir dailės istorija, Vil. 1997 II 133, 148–9, 249; Aftanazy R., Materiały do dziejów rezydencji, W. 1992 III; Lietuvos TSR istorijos ir kultūros paminklų sąvadas, Wil. 1988 I; – IS PAN: Mater. Słownika Artystów Pol.; Lietuvos valstybe istorijos archyvas w Wil.: F 716. Ap. 1. B. 720, 721, 840; Vilniaus universiteto Mokslinės bibliotekas rankraštynas: F2 KC 104. L. 18; F2 KC 87. L. 24; – Mater. Red. PSB: Śnieżko A., Cmentarze wileńskie, Cmentarz Bernardyński (mszp.); – Bibliogr. do syna Aleksandra: Estreicher w. XIX; – Mater. Red. PSB: Śnieżko A., Cmentarze wileńskie, Cmentarz Bernardyński (mszp.).

Ruta Janonienė

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.