INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Aleksander Łaszcz h. Prawdzic  

 
 
brak danych - 1584
 
Biogram został opublikowany w 1973 r. w XVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Łaszcz Aleksander h. Prawdzic (zm. 1584), poseł sejmowy, kasztelan czerski. Wywodził się z niezbyt zamożnej szlachty mazowieckiej, która w połowie XV w. osiedliła się w woj. bełskim. Ojcem jego był Łazarz, łowczy bełski i dzierżawca tyszowiecki (zm. 1539), matką Katarzyna Drohiczańska. Już w r. 1541 Ł. był starostą tyszowieckim, następnie wszedł w służbę królowej Bony i z jej ramienia w l. 1549–54 był starostą kowelskim. W r. 1544 Zygmunt Stary wyznaczył go jednym z członków komisji rozgraniczającej w woj. bełskim dobra królewskie od prywatnych. T. r. występował już z tytułem podkomorzego bełskiego. Dn. 22 I 1549 uzyskał od króla przywilej założenia w swych dobrach miasteczka Prawda i dla szybszej budowy tegoż pozwolenie wyrębu drzewa w lasach królewskich. Lokowane na gruntach wsi Domaniż miasteczko nazwano od nazwiska założyciela Łaszczowem. W n. r. na utrzymanie wojska zaciężnego wydatkował Ł. 5 000 fl., w zamian za co jako zabezpieczenie otrzymał w zastaw, ale dopiero w r. 1565, starostwo horodelskie, zamienione z kolei w r. 1569 na chełmskie. Służbę publiczną rozpoczął Ł. posłując z woj. bełskiego na egzekucyjny sejm w Piotrkowie 1562/3 r. Reprezentował też szlachtę bełską na sejmach w l. 1565 i 1567. Na sejmie 1567 r. został wyznaczony szafarzem poborów w swoim województwie. W r. 1570 zrzekł się podkomorstwa bełskiego na rzecz swego syna Jana. W r. 1572 przyjął prawo miejskie Warszawy. T. r. po śmierci Zygmunta Augusta był obecny na zjeździe szlachty chełmskiej 17 VII, a następnie (21 VII) wziął udział w zjeździe szlacheckim w Bełzie i podpisał uchwały zawiązanej tam konfederacji.

Po ucieczce Henryka Walezego Ł. uczestniczył w zjeździe stężyckim (czerwiec 1575). Zebrana tam antyhabsbursko nastawiona szlachta ruska wybrała go na swego reprezentanta dla ułożenia ze stronnictwem prohabsburskim warunków przyszłej elekcji (chodziło m. in. o wykluczenie Habsburgów od tronu w Polsce). Mimo to na elekcji (7 XI – 15 XII 1575) głosował Ł. za Maksymilianem II. Wkrótce przeszedł jednak na stronę Stefana Batorego, był na sejmie koronacyjnym w Krakowie (31 III – 29 V 1576) i podpisał akt konfirmacji praw wydany przez nowego króla. W r. 1576 (?) mianowany kasztelanem czerskim, pierwszy z rodu dostąpił godności senatorskiej. Był na sejmie warszawskim 1580 r. i został wtedy delegatem senatu do skarbu kwarcianego w Rawie. Blisko związany z Janem Zamoyskim, wypowiedział się na sejmie 1581 r. za dalszym prowadzeniem wojny z Moskwą. Był także na sejmie w r. 1582. T. r. przekazał synowi Janowi starostwo chełmskie. Oprócz dzierżawionych dóbr królewskich posiadał Ł. leżące w pow. bełskim wsie: Domaniż, Małoniż, Dolce, Dobużek. Należały do niego chyba także, położone w Bełskiem, Tuczapy i Przyspa, a nadto w pow. grójeckim Przecławice. Z dóbr tych spławiał zboże do Gdańska. Ł. należał do ruchliwszych ludzi swego czasu, zapobiegliwych o powiększenie majątku. Był popularny w swym województwie; współcześni mu podkreślali jego zasługi dla kraju. Zmarł w r. 1584.

Żoną Ł-a była Małgorzata Komarnicka, z którą miał synów: Jana (zob.), Aleksandra i Marcina. Podzielili oni pozostawiony majątek w r. 1585. Aleksander (zm. ok. 1602) był rotmistrzem, w r. 1576 wziął udział w walkach pod Tczewem, a w 1581 w wyprawie pskowskiej. W r. 1585 został chorążym bełskim. Marcin (zm. 1577) był kanonikiem łowickim i krakowskim, archidiakonem gnieźnieńskim (1576) oraz sekretarzem królewskim.

 

Boniecki; Niesiecki; Paprocki; Żychliński, XXI 85; Kolankowski L., Posłowie sejmów Zygmunta Augusta, „Reform. w Pol.” R. 5: 1928 s. 127, 130, 132; – Baliński M., Starożytna Polska pod względem historycznym, geograficznym i statystycznym, W. 1886 III 362; Sobieski W., Trybun ludu szlacheckiego, W. 1905 s. 41, 75; Sochaniewicz K., Urzędnicy województwa bełzkiego do połowy XVI w., „Mies. Herald.” T. 10: 1931 s. 24; – Akta sejmikowe woj. krak., I; Arch. Zamojskiego, I, II, III; Diariusze i akta sejmowe 1591–1592, Kr. 1911, Script. Rer. Pol., XXI; Księgi Podskarbińskie Stefana Batorego, Źródła Dziej., IX 211–12, 246–302; Matricularum summ., IV, 21635, 21636, 23064, 23423 V, 547, 646, 4169, 4704, 9588, 10273; Orzelski, Bezkrólewia ksiąg ośmioro; Regestra thelonei aquatici Vladislaviensis saeculi XVI, Wyd. S. Kutrzeba i F. Duda, Kr. 1930; Sprawy wojenne Stefana Batorego, Wyd. I. Polkowski, Kr. 1887, Acta Hist., XI; Szlachta przyjęta do prawa miejskiego starej Warszawy, Wyd. Z. Wdowiszewski, „Mies. Herald.” T. 11: 1932 s. 143; Uchańsciana, II; Vol. leg., II 742, 915, 1009; Źródła Dziej., XVIII 211–2, 246, 302; Źrzódłopisma do dziej. unii, Cz. II oddz. I; – AGAD: ASK Rachunki królewskie nr 229 s. 29, Rachunki sejmowe nr 27 s. 53; Arch. UJ: Tokarz W., Skład, organizacja i sposób obradowania koła rycerskiego na sejmie walnym na podstawie diariuszy sejmowych (praca doktorska, nie drukowana).

Irena Kaniewska

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

  więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Henryk III Walezy

1551-09-19 - 1589-08-02
król Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.