INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aleksander Okińczyc (Okieńczyc)     

Aleksander Okińczyc (Okieńczyc)  

 
 
1839-02-09 - 1909-04-20
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Okińczyc (Okieńczyc) Aleksander (1839–1886), lekarz, zesłaniec, emigrant. Ur. 9 II we wsi Sielec w pow. prużańskim (wg księgi dyplomów doktorów medycyny paryskiej École de Médecine ur. 28 VIII w Grodnie), był synem Józefa. W r. 1852 rodzina została zapisana do ksiąg szlachty okręgu białostockiego. Nauki szkolne pobierał O. w Prużanach i Grodnie. W l. 1856–61 studiował na wydziale lekarskim uniwersytetu moskiewskiego, który ukończył ze stopniem doktora medycyny. W r. 1861 rozpoczął praktykę lekarską w Szereszewie w pow. prużańskim. W czasie powstania styczniowego miał być lekarzem w oddziale powstańczym (sugestia wydawców „Powstanie styczniowe. Współpraca rewolucyjna polsko-rosyjska”), wiadomości tej nie potwierdzają jednak dostępne źródła. O. był zatrudniony w służbie medycznej powstania, nie służył jednak jako lekarz w żadnym z oddziałów powstańczych operujących w Grodzieńskiem czy na Podlasiu. Schwytany przez Rosjan na udzielaniu pomocy lekarskiej rannym powstańcom, został skazany na 12 lat ciężkich robót. W trakcie marszu kolumny zesłańców, między Tobolskiem a Tomskiem O. wraz z Zygmuntem Mineyką i Henrykiem Waszkiewiczem podszyli się pod nazwiska zmarłych na tyfus współzesłańców skazanych na osiedlenie. W ten sposób zamiast w kopalniach nerczyńskich cała trójka osiadła w Tomsku. O. występował pod nazwiskiem Malewskiego. W maju 1865 po kilku miesiącach przygotowań i zebraniu pieniędzy, z fałszywymi paszportami i w strojach chłopów syberyjskich, początkowo końmi, a później piechotą dotarli z Tomska do Małmyża. Tu udzielił im pomocy stryjeczny brat O-a Władysław Wiktor Okińczyc, zesłany do Małmyża na osiedlenie. Dalszą drogę uciekinierzy odbyli statkiem do Kazania, a stamtąd już pociągiem do Moskwy i Petersburga. Przy wydatnej pomocy grup rewolucjonistów rosyjskich O. i Mineyko przerzuceni zostali za granicę. O. przybył do Paryża w sierpniu 1865. Zweryfikowany jako uczestnik powstania «chirurgien major à l’armée polonaise» otrzymywał 35 fr. miesięcznego żołdu. Wobec nieuznawania we Francji zagranicznych stopni medycznych O. podjął w listopadzie 1865 starania o nostryfikację dyplomu. Decyzją ministerialną uzyskał zezwolenie na podjęcie studiów w paryskiej École de Médecine bez konieczności uiszczania opłat. Od kwietnia 1866 do kwietnia 1867 zdał uzupełniające egzaminy, w lipcu t. r. przedłożył tezę doktorską i uzyskał francuski stopień doktora medycyny.

W tych samych latach O. należał do grupy kierowniczej Paryskiego Stowarzyszenia Wzajemnej Bratniej Pomocy. Był delegatem tegoż Stowarzyszenia dla rozwiązania (14 X 1866) tej organizacji zgodnie z wezwaniem Komitetu Zjednoczenia Emigracji Polskiej (ZEP). Był członkiem ZEP i należał do gminy Luxembourg. W sierpniu 1866 Komitet ZEP powołał O-a w skład pięcioosobowej Komisji Wyborczej, która powierzyła mu funkcję sekretarza. W głosowaniu nad ustawą ZEP O. opowiedział się za projektem przedstawionym przez tzw. większość Komitetu. Był także jednym z kasjerów Delegacji Litewskiej, organizacji powołanej przez grupę emigrantów z ziem litewskich dla administrowania tzw. sumami litewskimi. Po uzyskaniu zgody mocodawców na przejęcie tych sum przez Komitet ZEP właśnie w mieszkaniu O-a dokonano 30 IX 1866 tej operacji. Wyjazd z Paryża w r. 1867 i podjęcie pracy zawodowej odsunęły go od działalności politycznej. W l. n. regularnie wspierał finansowo akcje organizowane przez Komitet ZEP. W r. 1867 objął O. posadę lekarza w Villepreux, w departamencie Seine et Oise. Bezgranicznie oddany niesieniu pomocy ludziom cierpiącym, społecznik leczący ubogich za darmo, zyskał popularność i cieszył się ogromnym uznaniem w Villepreux i okolicy. Pracował ponad siły. Jak pisał Bohdan Zaleski «…nieborak Aleksander ciągle w rozgonach po chorych swoich okolicznych … od rana do nocy poza domem…».

O. poślubił (29 IV 1871) w Hyères Józefę, córkę Bohdana Zaleskiego. Z małżeństwa tego przyszła na świat 19 III 1872 córka – Bohdana. W lipcu 1872 Zaleski przeniósł się na stałe do Villepreux, znajdując w O-u przyjaciela i opiekuna. Po śmierci (22 XII 1873) chorej na gruźlicę Józefy Okińczycowej Zaleski pozostał w Villepreux pod opieką O-a, który leczył tracącego wzrok poetę, czytał mu książki i pomagał w korespondencji. Zaleski pośredniczył w powtórnym ożenku O-a z Anną, córką Jana Krechowieckiego, przyjaciela poety z lat młodości, siostrą Adama Krechowieckiego (zob.). Ślub odbył się 2 III 1878 w Villepreux. O. padł ofiarą szerzącej się w Villepreux epidemii. Zmarł 19 III 1886 (wg niektórych informacji 18 III). Uroczysty pogrzeb z udziałem niemal wszystkich mieszkańców Villepreux był wyrazem uznania dla polskiego lekarza. Żegnali go przemówieniami: miejscowy notariusz Gervais i lekarz Fournestraux. Z drugiego małżeństwa O. miał czworo dzieci (z których jedno zmarło w dzieciństwie), najstarszym synem był Józef (zob.), drugim Bronisław (1880–1942), trzecim Bernard, który zginął pod Verdun w r. 1915. Córka z pierwszego małżeństwa Bohdana kształciła się w Instytucie Panien Polskich przy Hotelu Lambert; przetłumaczyła na język francuski pamiętniki gen. Józefa Szymanowskiego („Memoires du Général Szymanowski (1806–1814)”, Paris 1900).

Na emigracji w Paryżu po powstaniu styczniowym przebywali prócz O-a dwaj inni Okińczycowie. Stanisław (1840–1889), brat O-a, oficer, walczył w Grodzieńskiem i na Podlasiu. W Paryżu należał do ZEP (gmina Odéon). Opowiedział się za ustawą Zjednoczenia podaną przez mniejszość Komitetu Reprezentacyjnego. Po rozłamie w ZEP przeszedł do Organizacji Ogółu. Później osiadł w Galicji, gdzie pracował na stanowisku lustratora powiatowego. Zmarł w Kałuszu 28 X 1889. Feliks (1842–1909), brat stryjeczny O-a, uczestnik powstania styczniowego, ukończył gimnazjum w Białymstoku. Emigrował do Francji, gdzie po rocznej nauce w polskiej Szkole Wyższej na Montparnasse rozpoczął w r. 1867 studia w Szkole Medycznej w Paryżu, które ukończył 1 IV 1873 ze stopniem doktora medycyny. Był członkiem ZEP i należał do gminy Luxembourg. Pracował jako lekarz. Zmarł w Paryżu 20 IV 1909.

 

Kośmiński, Słown. lekarzów; Słown. Geogr., X 529 (Sielec); Tyrowicz, Tow. Demokr. Pol.; Uruski, XII 277–8; Do Wychodźstwa Polskiego z 11 XII 1866 r. Lista imienna wyborców ułożona wedle miejsc zamieszkania; – Borejsza J., Emigracja polska po powstaniu styczniowym, W. 1966; Djakov W., Miller I., Ruch rewolucyjny w armii rosyjskiej a powstanie styczniowe, Wr. 1967; Duchińska S., Bohdan Zaleski, „Wielkopolanin” 1892 i odb.; taż, Bohdan Zaleski. Wspomnienia pośmiertne, „Bibl. Warsz.” 1886 i odb.; Józef Bohdan Zaleski. Wspomnienie pośmiertne, „Ateneum” T. 2: 1886 s. 197–203; Klukowski Z., Lekarze zesłańcy po powstaniu 1863 roku, „Lekarz Wojsk.” T. 9: 1927 nr 3 s. 232; Kosztyła Z., Kraśko R., Z dziejów powstania styczniowego na Białostocczyźnie 1863–1864, Białystok 1963; Kwaśnicki A., Udział lekarzy w wojnie narodowej 1863–1864, „Przegl. Lek.” 1917 nr 6; Mazanowski M., Józef Bohdan Zaleski. Życie i dzieła. Zarys biograficzny, Pet. 1901; Miłkowski Z., Sylwety emigracyjne, Lw. 1904; Pułaski K., Kronika polskich rodów szlacheckich Podola, Wołynia i Ukrainy, Brody 1911 I; Revolucionnaja Rossija i revoljucionnaja Pol’ša, Moskva 1967; Tretiak J., Bohdan Zaleski na tułactwie. Cz. 2: 1838–1886, Kr. 1914; Zembrzuski L., Złota księga korpusu sanitarnego polskiego 1797–1918, W. 1927 s. 88; Zieliński S., Bitwy i potyczki, Rapersvill 1913; – Aramowicz I., Marzenia. Pamiętnik o ruchu partyzanckim w województwie grodzieńskim w 1863 i 1864 r., Bendlikon 1865; Bałaszewicz J. A., Raporty szpiega, W. 1973; Dyboski B., Wspomnienia z przeszłości półwiekowej, Lw. 1913; Jaworowski K., Podróż na Sybir, „Gaz. Pol.” (Moskwa) 1915 listopad; Korespondencja Józefa Zaleskiego, Wyd. D. Zaleski, Lw. 1904 IV, V; Kraszewski J. I., Lenartowicz T., Korespondencja, Oprac. W. Danek, Wr. 1963; Mineyko Z., Z tajgi pod Akropol. Wspomnienia z lat 1848–1866, W. 1971; Powstanie styczniowe. Współpraca rewolucyjna polsko-rosyjska, Moskwa–Wr. 1963 I–II; Sprawozdanie z czynności Komitetu Zjednoczenia Emigracji od dnia 17-go lipca 1866 r. po dzień 10-ty maja 1868 r.; Sprawozdanie z głosowania nad Ustawą, z dnia 10 X 1867 r.; Zjednoczenie Emigracji Pol.: – „Association des Anciens élèves de L’École Polonaise. Bulletin Littéraire, Scientifique et Artistique”, 1886 nr 29 s. 32, 1909 nr 251 s. 176; „Dzien. Pol.” 1886 nr 69 s. 2; „Gaz. Lwow.” 1886 nr 67; „Kur. Lwow.” 1889 nr 304 s. 3; „Kur. Pol. w Paryżu” 1886 nr 56 s. 5; „Niepodległość” 1866 nr 2, 4, 7, 9, 11, 14, 1867 nr 42, 43; „Strażnica Pol.” 1886 nr 14 s. 13; – Archives Nationales w Paryżu: rkp. F17x 2393, 2394, F17 4602, 6267, 6589; Okińczyc A., Wspomnienia z pobytu w Rosji w r. 1863 (w posiadaniu rodziny – wg Maliszewskiego), pamiętnik niewykorzystany; – Informacje Leona Okińczyca z Poznania.

Mariusz Kulczykowski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Józef Okińczyc

1879-02-24 - 1954-09-29 lekarz chirurg
 

Józef Bohdan Zaleski

1802-02-14 - 1886-03-31 poeta
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Walery Rzewuski

1837-06-14 - 1888-11-18
fotograf
 

Ferdynand Goetel

1890-05-15 - 1960-11-24
prozaik
 

Józef Kenig (Koenig, König)

1821-02-16 - 1900-03-13
publicysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Henryk Józef Rygier

1880-02-07 - 1944-03-08
nauczyciel
 

Rafał Szereszowski

1869-05-08 - 1948-04-26
finansista
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.