INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aleksander Tadeusz Pragłowski     

Aleksander Tadeusz Pragłowski  

 
 
1895-02-10 - 1794-03-15
Biogram został opublikowany w latach 1984-1985 w XXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pragłowski (Radwan Pragłowski) Aleksander Tadeusz (1895–1974), pułkownik dyplomowany kawalerii, pisarz wojskowy. Ur. 10 II w Paszowej, pow. Lesko, był synem Roberta, właściciela majątku ziemskiego Ropienka w tymże powiecie, i Marii z Balów.

Od r. 1905 P. kształcił się w austriackich szkołach wojskowych: cztery lata w niższej szkole realnej w Fischau, a trzy w wyższej szkole realnej w Hranice (Mährisch Weisskirchen). W r. 1912 wstąpił do Akademii Wojskowej (oficerska szkoła kawalerii) w Wiener Neustadt, którą ukończył jesienią 1914 w stopniu podporucznika kawalerii. Przydział mobilizacyjny otrzymał do 4 austriackiego p. ułanów, jako dowódca plutonu. Pułk ten wchodził w skład 3 dyw. kawalerii, która w grudniu 1914 znajdowała się w rejonie Łodzi. Po przewiezieniu dywizji nad Dniestr P. został ranny w walkach pod Duninowem w dn. 18 VII 1915; na front powrócił w październiku. Po awansie na porucznika, w lutym 1916 powierzono mu dowództwo szwadronu. W dn. 6 VI t. r. został ranny po raz drugi. Na front w Karpatach powrócił we wrześniu, gdzie 3 XI t. r. na Durnym został ranny po raz trzeci. W końcu stycznia 1917 powrócił do pułku i objął dowództwo pododdziału szturmowego. Na początku 1918 r. wraz z 3 dyw. kawalerii znalazł się na froncie włoskim i walczył w Alpach.

Od 3 XI 1918 P. dowodził kompanią, a następnie batalionem sanockim w grupie WP ppłka Juliusza Swobody, w grudniu t. r. został zastępcą szefa sztabu grupy operacyjnej bryg. Henryka Minkiewicza, a w marcu 1919 zastępcą szefa sztabu 3 dyw. piechoty. Od 10 VI 1919 był szefem Oddziału I, a następnie Oddziału III w Dowództwie Frontu Galicyjsko-Wołyńskiego. W dn. 3 III 1920 objął sekcję «Wschód» w Oddziale III Naczelnego Dowództwa WP. W t. r. awansował do stopnia rotmistrza. Szefem sztabu 1 dyw. kawalerii, a następnie korpusu kawalerii płka Juliusza Rómmla był od 3 VII 1920. Do Szkoły Sztabu Generalnego (od lata 1922 Wyższej Szkoły Wojennej ) skierowany został 2 I 1921. Ukończył ją z bardzo wysoką lokatą i został w niej asystentem w katedrze taktyki ogólnej. Do stopnia majora awansował w r. 1923. W okresie od 20 XI 1924 do 1 VIII 1925 odbył we Francji staż liniowy w 22 p. dragonów i ukończył kurs dowódców pułków. Po powrocie do kraju wziął udział w wielkich manewrach kawalerii na Wołyniu jako szef sztabu gen. J. Rómmla. Stanowisko zastępcy dowódcy 2 p. szwoleżerów, który stał w Bielsku, objął w listopadzie 1925. Wiosną 1926 pułk został przeniesiony do Starogardu na Pomorze. W czasie przewrotu majowego P. (pod nieobecność dowódcy) dowodził pułkiem, wraz z nim opowiedział się po stronie rządu i otrzymał od Dowództwa Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu polecenie wykonania osłony linii kolejowej Chojnice–Tczew.

Od listopada 1926 kierował katedrą taktyki ogólnej WSW. Jednocześnie pełnił funkcję sekretarza i redaktora komisji opracowującej instrukcję dla działań wielkich jednostek kawalerii. Od 10 VI do 15 X 1927 był szefem wydziału «Wschód» w Oddziale III Sztabu Generalnego. Następnie powrócił do WSW i w dalszym ciągu był kierownikiem katedry taktyki ogólnej. Do stopnia podpułkownika awansował w r. 1928. Dowódcą 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Lesznie został w marcu 1929. Pułk pod jego dowództwem wybił się na jedno z czołowych miejsc w WP pod względem wyszkolenia bojowego i sportowego, szczególnie w jeździectwie i strzelectwie – dziedzinach, w których przodował sam dowódca. Do stopnia pułkownika awansował w r. 1930; w t. r. objął komendę garnizonu Leszno. W marcu 1931 został mianowany kierownikiem trzymiesięcznego kursu dla dowódców pułków kawalerii przy Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Latem 1934 objął szefostwo ekipy jeździeckiej na zawody w Niemczech, na których ekipa polska wygrała dwa konkursy. Od 1 I 1936 przeszedł do pracy w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych, w którym sprawował funkcję I oficera inspektora armii gen. dyw. J. Rómmla.

P. ogłosił kilka prac z zakresu taktyki: Zbiór zadań taktycznych (1. wyd., W. 1924, 2. wyd. poszerzone, W. 1930), Taktyczne ćwiczenia kawalerii (W. 1927), Taktyczne ćwiczenia grupy szwadronów (W. 1935); publikował też artykuły w „Bellonie” i „Przeglądzie Kawaleryjskim”. Był redaktorem wspomnień „Epizody kawaleryjskie” (W. 1939). P. cieszył się bardzo dobrą opinią u swoich przełożonych: zarówno gen. Tadeusz Kutrzeba w r. 1928, jak i gen. Rómmel w r. 1937 określali go jako oficera wybitnego, nadającego się na samodzielne i kierownicze stanowiska.

W wojnie obronnej 1939 r. P. był szefem sztabu armii «Łódź» do 7 IX, a następnie szefem sztabu armii «Warszawa». Wraz z gen. dyw. T. Kutrzebą prowadził rozmowy w sprawie kapitulacji Warszawy. W niewoli niemieckiej początkowo przebywał w twierdzy Königstein, a od czerwca 1940 w oficerskim obozie jenieckim w Murnau (oflag 7A). Po przybyciu w r. 1942 do Murnau gen. Rómmla, który objął konspiracyjne dowództwo obozu, P. został jego szefem sztabu. Po wyjściu z niewoli wyjechał w maju 1945 wraz z gen. Rómmlem do Paryża. Wkrótce został przyjęty do 1 dyw. pancernej, która w tym czasie stacjonowała w Niemczech. Na początku 1946 r. powrócił do Paryża; stąd skierowany do domu wypoczynkowego dla starszych oficerów w Nicei, przebywał tam półtora roku. Po likwidacji tego domu w r. 1948 wyjechał do Anglii w celu demobilizacji. Zamieszkał na stałe w Londynie, tu pracował m. in. w administracji londyńskich telefonów, był tłumaczem w filii brytyjskiego Min. Spraw Wojskowych. Działał w organizacjach kombatanckich, pisał artykuły (m. in. Kampania wrześniowa, „Kultura” 1959 z. 9), opublikował broszurę Odpowiadam głosom o wrześniu (Londyn 1960) i wspomnienia Od Wiednia do Londynu (Londyn 1968). W r. 1966 został mianowany na emigracji generałem brygady. Zmarł 15 III 1974 w Londynie, pochowany został na cmentarzu Putney Vale. Był odznaczony: Orderem Virtuti Militari 4 i 5 kl., Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta, Krzyżem Walecznych czterokrotnie, Złotym Krzyżem Zasługi, bojowymi odznaczeniami austriackimi oraz medalami pamiątkowymi.

P. był żonaty czterokrotnie: od r. 1921 z Janiną z Wojciechowskich (zm. 9 II 1923), od r. 1925 z Jadwigą z Gołębskich (małżeństwo to zostało unieważnione w r. 1933), od r. 1937 z Franciszką z Żółtowskich (zm. 9 X 1948), od r. 1950 z Barbarą z Brodnickich. W pierwszym małżeństwie miał syna Józefa (ur. 14 X 1922), profesora geologii, zamieszkałego w Szwecji, w drugim córkę Zofię (ur. 17 X 1925), zamężną Łysuniak, w czwartym dwie córki: Małgorzatę i Izabelę, mieszkające w Anglii.

 

Fot. w: Pragłowski A., Od Wiednia do Londynu, Londyn 1968; – „Bellona”. Bibliografia dziesięciolecia 1918–1927, zestawił S. Łoza, W. 1928; toż 1928–1937, zestawił M. Różycki, W. 1938; Enc. Wojsk., VI; Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski niepodległej, Londyn 1976; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Godyń Z., Lista generałów i dowódców kawalerii i broni pancernej, w: „Przegl. Kawalerii i Broni Pancernej” T. 10: 1975 nr 78 s. 532–3; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; – Drozdowski M., Alarm dla Warszawy, W. 1975; Głowacki L., Obrona Warszawy i Modlina, W. 1975; Jurga T., U kresu II Rzeczypospolitej, W. 1979; Kozłowski E., Wojsko Polskie 1936–1939, W. 1974; Literatura polska na obczyźnie 1940–1960, Londyn 1965 II; Pol. Siły Zbrojne, I cz. 1, 2, 3; Porwit M., Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, W. 1969–78 Cz. 1, 2, 3; tenże, Obrona Warszawy. Wrzesień 1939 r., W. 1979; W 50-lecie powstania Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, Londyn 1969; Wróblewski J., Armia „Łódź” 1939, W. 1975; Zawilski A., Bitwy polskiego września, W. 1972 I, II; – Krzeczunowicz K., Ostatnia kampania konna, Londyn 1971; Maczek S., Od podwody do czołga, Edinburgh 1961 (błędne imię); Mitkiewicz L., Kawaleria samodzielna Rzeczypospolitej Polskiej w wojnie 1939 roku, Londyn 1964; Obrona Warszawy w 1939 r. Wybór dokumentów wojskowych, W. 1968; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1967 I, II; Rómmel J., Moje walki z Budiennym, Lw. (b. r.) s. 11, 20, 64, 88–90 passim; tenże, Za honor i Ojczyznę, W. 1958 s. 25, 31, 56, 67–8, passim; Wojna obronna Polski 1939. Wybór źródeł, W. 1968; – „Dzien. Pol.” 1974 nr 86; „Przegl. Kawalerii i Broni Pancernej” 1974 nr 73 s. 93–4 (fot.); „Tyg. Powsz.” 1974 nr 13; „Wojsk. Przegl. Hist.” 1974 nr 2 s. 672–3; „Życie Warszawy” 1974 nr 87; – CAW: Akta personalne P-3069, 5616, 8758; – Informacje Wandy Pragłowskiej z Warszawy.

Mieczysław Cieplewicz

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
    Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.