INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Andrzej Rudziński     

Andrzej Rudziński  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rudziński Andrzej (1910–1980), grafik, pedagog, profesor ASP w Warszawie. Ur. 10 XI we Włocławku, był synem Stanisława, robotnika, i Wiktorii z Raczkowskich. Miał brata Lucjana, drukarza. Po śmierci ojca w r. 1922 rodzina R-ego znalazła się w trudnej sytuacji materialnej.

Początkowo R. kształcił się w Łodzi. Wyjechał następnie do Warszawy, gdzie ukończył Szkołę Karola Jana Szlenkiera i podjął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim im. Stanisława Konarskiego. Naukę łączył w tym okresie z pracą zarobkową. W l. 1929–33 studiował w warszawskiej Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa (MSSZiM) pod kierunkiem Edwarda Butrymowicza i Wacława Radwana. W r. 1933 uzyskał stopień zawodowy dyplomowanego artysty grafika (dyplom potwierdzający ukończenie studiów wyższych wydała R-emu ASP w styczniu 1952). W r. 1934 R. podjął pracę pedagogiczną w MSSZiM jako asystent profesora Radwana. W r. n. wstąpił do Bloku Zawodowych Artystów Plastyków (Blok ZAP), a od r. 1937 był sekretarzem zarządu tej organizacji i członkiem kolegium redakcyjnego czasopisma „Plastyka”. W r. 1938 R. wziął udział w Pierwszej Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki Myśliwskiej w Poznaniu, gdzie uzyskał zespołową nagrodę z Józefem Pakulskim za wykonaną wspólnie tekę litografii barwnych Łowy. W r. n. R. uczestniczył w wystawach sztuki polskiej zorganizowanych przez Blok ZAP w Londynie i Sztokholmie (tamtejsze muzea zakupiły wówczas po dwa jego drzeworyty).

W okresie okupacji niemieckiej R. przerwał zasadniczo pracę twórczą, kontynuował jednakże pracę pedagogiczną w tajnym szkolnictwie artystycznym. W l. 1939–44 wykładał dalej w MSSZiM, która przybrała w tym okresie nazwę Zawodowej Szkoły Handlowej nr 2, oraz w Szkole Przemysłu Poligraficznego. W l. 1942–3 był R. także nauczycielem w Szkole Rękodzielniczej. Równocześnie, od listopada 1939, działał w podziemnych organizacjach wojskowych. W r. 1942 został R. żołnierzem Armii Krajowej (AK). Używał pseud. Wilczyński (Wilk). Walczył w powstaniu warszawskim 1944 r. jako adiutant dowódcy Rejonu Warszawa-Śródmieście. Za działalność w czasie okupacji i powstania dowództwo AK nadało R-emu Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami oraz trzykrotnie Krzyż Walecznych. Po kapitulacji powstania R. dostał się do niewoli niemieckiej i wywieziony został do obozu jenieckiego w Murnau (Oflag VIIa).

W listopadzie 1945 R. powrócił do Warszawy i natychmiast podjął pracę pedagogiczną i twórczą. W l. 1946–50 był profesorem (a od r. 1947 dyrektorem) w Liceum Sztuk Plastycznych. Od r. 1946 do r. 1949 wykładał techniki drukarskie w Miejskiej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida, zaś od r. 1947 do r. 1949 był dyrektorem Prywatnej Średniej Szkoły Graficznej Tow. Salezjańskiego. Wykładał także w Publicznej Poligraficznej Średniej Szkole Zawodowej, gdzie w l. 1949–50 był również kierownikiem warsztatów. Od stycznia 1948 R. związał się na stałe z ASP. Początkowo był wykładowcą technik drukarskich, w r. 1950 został adiunktem przy katedrze grafiki książki, a od r. 1953 jako zastępca profesora prowadził pracownię grafiki książki. W r. 1956 mianowany został docentem, w r. 1971 uzyskał tytuł profesora nadzwycz. W czasie długich lat pracy w Akademii R. piastował różne funkcje – był m. in. prodziekanem Wydziału Grafiki, kierownikiem I Katedry Grafiki na Wydz. Malarstwa i Rzeźby, a potem kierownikiem Katedry Grafiki Warsztatowej na Wydz. Grafiki. Dn. 30 IX 1980 przeszedł na emeryturę.

Podstawową dziedziną twórczości R-ego była grafika. Początkowo uprawiał on przede wszystkim drzeworyt. Z l. 1936–9 datują się m. in. Zmartwychwstanie, Chrystus, Ludzie, Pejzaż ze Szlembarka – chaty, Pejzaż ze Szlembarka – kościółek, a także ilustracje do powieści Żeromskiego. Z tegoż okresu zachowały się nieliczne rysunki ołówkiem, np. Głowa mężczyzny, Chłop ze Szlembarka czy Szlembark – ogrodzenie. Cały jednak przedwojenny dorobek artystyczny utracił R. w r. 1939 i 1944.

Powojenna twórczość R-ego rozwijała się w dwóch równoległych nurtach. Uprawiał on nadal grafikę warsztatową preferując teraz techniki metalowe – akwafortę, odprysk, suchą igłę. Nierzadko łączył je w obrębie jednej płyty, wykonywał także ryciny barwne. Wyjąwszy grupę prac poświęconych powstaniu warszawskiemu, tematyka większości grafik R-ego wiązała się z przyrodą. Plansze te w znacznej mierze mieściły się w obszernym cyklu Znad Wisły. Były to m. in. Kaczki w owsie (1955), Na pastwisku (1956), Powrót do zagrody (1956), Lasek (1957), W ogrodzie (1957), Patyczaki (1957), Kwiaty (1957), W wodzie (1961). Ryciny R-ego charakteryzują się perfekcją techniczną, jasną i czystą formą oraz lirycznym i poetyckim często ujęciem tematu.

Drugim nurtem działalności twórczej R-ego, od połowy lat sześćdziesiątych, może nawet dominującym, była sztuka książki – opracowania graficzne i edytorskie. R. współpracował z licznymi wydawnictwami, takimi jak Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne (WAG), Państwowe Wydawnictwo Naukowe (PWN), Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW), Książka i Wiedza, Sztuka; w l. 1963–8 kierował Oficyną Wydawniczą «Auriga». Przygotowywał do druku przede wszystkim albumy poświęcone sztukom plastycznym („Wit Stwosz”, „Aleksander Gierymski”, „Stanisław Wyspiański”, „Noakowski”, „Dawna polska rzeźba ludowa”), ale także pomnikowe edycje z dziedziny astronomii (dzieła Kopernika i Galileusza) czy historii („Kroniki” Długosza).

R. brał udział w większości wystaw grafiki i rysunku w kraju, uczestniczył w licznych ekspozycjach sztuki polskiej za granicą oraz w wystawach międzynarodowych. W r. 1957 miał R. indywidualne wystawy grafiki w ośrodkach kultury polskiej w Pradze i Berlinie, a w r. n. przedstawił swe prace graficzne i rysunkowe w Muzeum Śląskim we Wrocławiu.

R. był laureatem wielu wystaw. Do najważniejszych nagród jakie otrzymał należą: r. 1954 – I nagroda na IV Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki w Warszawie i Złoty medal na Międzynarodowej Wystawie Sztuki «Premio Suzzara» w Suzzara (we Włoszech), r. 1955 – nagroda na Międzynarodowej Wystawie Grafiki Artystycznej w Lublanie, r. 1956 – nagroda na I Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku w Warszawie i II nagroda na Międzynarodowej Wystawie Grafiki i Rysunku «bianco e Nero» w Lugano, r. 1961 – nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki na III Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku w Warszawie, r. 1962 – nagroda na Światowej Wystawie Grafiki w Londynie, r. 1964 – III nagroda na III Biennale Grafiki w Krakowie. Na Międzynarodowych Wystawach Książki w Lipsku i Moskwie kilkakrotnie otrzymał w l. 1965–71 medale i dyplomy za swe opracowania edytorskie. W r. 1978 otrzymał nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki za szczególne osiągnięcia w dziedzinie dydaktyczno-wychowawczej i artystycznej. Od r. 1949 R. należał do Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP). Działał w Zarządzie i Głównej Komisji Artystycznej Sekcji Grafiki, pełnił także przez pewien czas funkcję sekretarza Okręgu Warszawskiego ZPAP, uczestniczył ponadto w licznych komisjach artystycznych na zlecenie Związku. W r. 1976 otrzymał Złotą Odznakę za szczególny wkład osobisty w realizowaniu statutowych celów i zadań ZPAP. R. zmarł 27 XI 1980 w Warszawie, pochowany został 2 XII na cmentarzu Komunalnym, dawnym Wojskowym, na Powązkach. R. odznaczony był Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami i trzykrotnie Krzyżem Walecznych (1944), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1959), Medalem Pamiątkowym 75-lecia ASP w Warszawie (1979).

Z małżeństwa zawartego w r. 1943 z Heleną z Latkowskich (zob.), miał R. syna Andrzeja i córkę Annę (ur. 1947), zamężną Langwald.

W r. 1982 odbyła się w warszawskiej Zachęcie wystawa pośmiertna prac R-ego obejmująca 76 rysunków, 59 rycin i 23 opracowania edytorskie. W r. n. odbyła się kolejna retrospektywna wystawa R-ego w BWA w Koszalinie.

Prace R-ego znajdują się w zasobach Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Szczecinie, w zbiorach muzealnych Bułgarii, Indii, Japonii, Jugosławii, Szwajcarii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Włoch, a ponadto w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.

 

Fot. w: Arch. Zarządu Gł. ZPAP i Arch. akt ASP w W.; – Artyści plastycy okręgu warsz. ZPAP 1945–70 (bibliogr.); Vollmer, Künstler Lexikon (bibliogr.); Cmentarz Komunalny Powązki Dawny wojskowy w Warszawie, W. 1989; Andrzej Rudziński 1910–1980, W. 1982 „Zachęta” (katalog wystawy, Oprac. red. Z. Tymanowa, obfita bibliogr. i dokumentacja, fot.); Brosig A., Polska Grafika Myśliwska. Katalog wystawy, P. 1938; Grafika Andrzeja Rudzińskiego, Wr. 1958 Muzeum Śląskie (katalog wystawy, Wstęp S. Dawski); – Jakimowicz I., Polska grafika współczesna, W. 1961; taż, Współczesna grafika polska, W. 1975; Muszanka D., Grafika Andrzeja Rudzińskiego, „Słowo Pol.” 1958 nr 161; Piwocki, Hist. ASP; Pol. życie artyst. w l. 1915–39; Witz I., Przechadzki po warszawskich wystawach, 1945–1968, W. 1972; tenże, Rudziński – piewca drzew, „Życie Warszawy” 1955 nr 306; Wróblewska D., Polska grafika współczesna, W. 1983; – „Expres Wieczorny” 1982 nr 218; „Gaz. Krak.” 1964 nr 222; „Głos Pomorza” 1983 nr 27; „Kultura” 1964 nr 19; „Kur. Pol.” 1961 nr 9; „Nowiny Liter.” 1947 nr 39; „Odra” 1958 nr 25; „Przegl. Kult.” 1956 nr 16; „Słowo Pol.” 1982 nr 204; „Stolica” 1964 nr 5, 1981 nr 2 (nekrolog); „Sztandar Młodych” 1954 nr 291; „Tyg. Powsz.” 1954 nr 41; „WTK” 1981 nr 22 (nekrolog); „Życie Liter.” 1954 nr 40, 1956 ur 16, 1957 nr 41; „Życie Warszawy” 1955 nr 248, 1980 nr 283 (nekrolog), 1982 nr 262; – Arch. akt ASP w W.: Teczka osobowa R-ego nr K 1240; CBWA w W., Dział Wydawnictw: zbiory dokumentacji CBWA i Arch. Zarządu Gł. ZPAP; IS PAN: Materiały Pracowni Dokumentacji Plastyki Współczesnej.

Wanda Maria Rudzińska

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.