INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Anna Smoleńska     

Anna Smoleńska  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1999-2000 w XXXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Smoleńska Anna, pseud.: Hanka, Hania (1920–1943), harcerka, działaczka Armii Krajowej. Ur. 28 II w Warszawie, była córką Kazimierza (zob.) i Eugenii ze Szwarców, przyrodnią siostrą Stanisława (zob.).

S. uczyła się w Państwowym Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Warszawie, gdzie zdała maturę w r. 1938. Od r. 1931 była harcerką 3. Złotej Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej (WŻDH). W sierpniu 1937, jako przyboczna 3. Złotej WŻDH, brała udział w międzynarodowym zlocie skautowskim we Francji. Od r. 1938 była drużynową 48. WŻDH, a w lipcu 1939 komendantką obozu tej drużyny w Kraśnicy. W r. akad. 1938/9 rozpoczęła studia z zakresu historii sztuki na Wydz. Humanistycznym Uniw. Warsz.

We wrześniu 1939 S. została przydzielona przez Pogotowie Harcerek do dowództwa obrony przeciwlotniczej, mającego siedzibę w budynku Poczty przy ul. Nowogrodzkiej w Warszawie, gdzie pełniła służbę pomocniczą. W okresie okupacji niemieckiej uczyła się w Miejskiej Szkole Ogrodniczo-Rolniczej przy ul. Opaczewskiej, gdzie pod pozorem nauczania na poziomie średnim prowadzone były studia akademickie SGGW. Równocześnie ukończyła konspiracyjny kurs łączności. Należała do Zrzeszenia Akademickich Kręgów Starszoharcerskich «Kuźnica»; zebrania i prace Zrzeszenia odbywały się często w mieszkaniu rodziców S-iej na terenie Politechn. Warsz. Wraz z grupą harcerek ze swej drużyny prowadziła w ramach organizacji «Wawer» akcję małego sabotażu. Organizowała opiekę nad rodzinami żołnierzy przebywających w niewoli, a także przygotowywanie paczek dla więźniów. Do r. 1942 była nadal drużynową 48. WŻDH i w początkach t.r. brała udział w konkursie na znak «Polski Walczącej»; wśród bliskich jej działaczy konspiracyjnych uważana była za współautorkę znaku kotwicy. Od początku r. 1942 była łączniczką w Wydz. Propagandy Bieżącej Biura Informacji i Propagandy (BIP) Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Wkrótce potem objęła również dział opieki nad więźniami: utrzymywanie łączności z rodzinami uwięzionych, kontakty z więzieniami, wysyłka paczek; przez jej ręce przechodziły też grypsy pisane przez więźniów. Podwładna S-iej w harcerstwie, Elżbieta Ostrowska, tak ją charakteryzowała: «odpowiedzialna, poważna, krytyczna [...] Dla siebie surowa i wymagająca, do innych z dystansem. Koleżeńska, ale małomówna, nie okazująca uczuć, nieskora do zwierzeń. W decyzjach i ocenach, w słowach i ruchach zawsze spokojna, zrównoważona». S. została aresztowana przez Niemców 3 XI 1942 wraz z całą rodziną wskutek «wsypy» w BIP. Mimo ciężkiego śledztwa nie wydała nikogo. Wywieziona z Pawiaka transportem 26 XI t.r. do Oświęcimia, otrzymała nr obozowy 26008. Zmarła w obozie w Oświęcimiu na tyfus 19 III 1943.

Tablica z nazwiskiem S-iej znajduje się na symbolicznym grobie rodziny Smoleńskich na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 221 rz. I m. 21).

W r. 1998 na murze budynku profesorskiego na terenie Politechn. Warsz. odsłonięta została płyta pamiątkowa ku czci S-iej i Tadeusza Zawadzkiego «Zośki».

 

Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939–1945, W. 1988 (fot.); Cmentarz Powązkowski w Warszawie, W. 1984; – Domańska R., Pawiak. Więzienie Gestapo, W. 1978; Harcerki 1939–1945, Wyd. 2 popr. i uzup., W. 1983; Harcerstwo żeńskie w Warszawie w l. 1911–1949, W. 1995 s. 377; Iwaszkiewicz J., Dwie siostry, „Za wolność i lud” 1974 nr 7 s. 14–15 (fot.), 18; Mazur G., Biuro Informacji i Propagandy SZP–ZWZ–AK. 1939–1945, W. 1987 (fot. nr 96); Mirowski S., Piątkowski J., Odeszli na wieczną wartę. Pamięci harcerzy z „Kuźnicy”, „WTK” 1969 nr 46 s. 6; Ney-Krwawicz M., Komenda Główna Armii Krajowej, W. 1990; – Harcerki 1939–1945. Relacje – pamiętniki, W. 1985; Michalski C., Wojna warszawsko-niemiecka, [Wyd. 2] W. 1974; Pełnić służbę. Z pamiętników i wspomnień harcerek Warszawy 1939–1945, W. 1983 (fot. nr 47); Straszewska M., Ostrowska E., Wspomnienia o Hance Smoleńskiej, w: Szkoła im. Juliusza Słowackiego w Warszawie, W. 1986 (fot. nr 48); Szare Szeregi. Harcerze 1939–1945, Red. J. Jabrzemski, W. 1988 III 246; Śliwicki Z., Meldunek z Pawiaka, W. 1974 s. 115–16; – Arch. USC Warszawa-Śródmieście: Akt ur. paraf. Św. Zbawiciela nr 240/1920; Mater. Red. PSB; – Informacje siostry, Ireny Grabowskiej z W.

Stanisław Konarski

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.