INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Anna Straus  

 
 
1829-07-20 - 1912-09-02
 
Biogram został opublikowany w latach 2006-2007 w XLIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Straus (Strauss), 1.v. Iwaszkiewicz 2.v. Burghardt Anna (1829–1912), tancerka.

Ur. 20 VII (8 VII st.st.) w Warszawie, w rodzinie ewangelickiej. Była córką Henryka Krzysztofa (13 IV 1783 – 19 VI 1850), jubilera, i Rozalii z Langów (1794 – 20 XII 1875); miała brata Henryka (1839–1901), jubilera, oraz pięć sióstr: Annę Juliannę, Mariannę Ludwikę, Rozalię Ludwikę oraz tancerki Karolinę (zob.) i Joannę Paulinę.

S. uczyła się tańca w szkole baletowej w Warszawie. Dn. 27 II 1837 wystąpiła w balecie „Gabinet figur mechanicznych” (autor muzyki nieznany, choreografia F. Bernardelli). Swoją pierwszą rolę – Motylka, zatańczyła 1 I 1839 w przedstawieniu „Jeniusz różowy, czyli Fernando i Leora” (autor muzyki nieznany, choreografia M. Pion); niespełna dwa tygodnie później zatańczyła Kupida w balecie „Mars i Flora” (muzyka Karol Kurpiński, choreografia L. Thierry). Od ok. r. 1844 należała do zespołu baletu warszawskiego, kierowanego przez Filippa Taglioniego, jednocześnie dyrektora szkoły baletowej, który w istotny sposób przyczynił się do rozwoju talentu S. Po sukcesie w roli Diabełka w balecie „Diabełek kulawy czyli Kłopoty opieki” (premiera 5 IX 1846, muzyka Józef Damse, choreografia F. Taglioni), wykonywanym przez uczniów szkoły baletowej, m.in. przez siostrę Karolinę, recenzent „Gazety Warszawskiej” (nr 236) napisał, że jej «taniec odznacza się już pewnością, a nawet siłą»; sukces zapewnił jej t.r. awans na stanowisko solistki. W l.n. występowała w Teatrze Wielkim, m.in. wzięła udział w divertissement „Bal kostiumowy w zimowym ogrodzie” (13 I 1850, autor muzyki nieznany, choreografia Roman Turczynowicz) oraz tańczyła markietankę Katarzynę w balecie „Markietanka i pocztylion” (muzyka C. Pugni w oprac. Józefa Stefaniego, choreografia F. Taglioni): «Jej lekkość i nadzwyczajna gracja zachwycały widzów, którzy przez liczne i prawie ciągłe oklaski oraz pięciokrotne przywołania okazali prawdziwe zadowolenie» („Kur. Warsz.” 1850 nr 100). W r. 1851 zwichnęła nogę i nie mogła tańczyć przez prawie rok. Powróciła do baletu jako Anetka w divertissement „Miłość przebudzona” (muzyka G. Panizza, Stefani, choreografia F. Taglioni, premiera 30 X 1852). W r. 1853 zatańczyła tytułową rolę w balecie „Asmodea, czyli Diabeł rozkochany” (muzyka G. A. Scaramelli i Stefani, choreografia Turczynowicz, premiera l7 VII).

Po ustąpieniu ze sceny Konstancji Turczynowiczowej (1853) otrzymała S. tytuł primabaleriny i od 12 I 1854 przejęła z jej repertuaru rolę tytułową z baletu „Katarzyna, córka bandyty” (muzyka Pugni i Stefani, choreografia Turczynowicz), a 17 V t.r. rolę tytułową w „Sylfidzie” (muzyka J. Schneitzhöffer, choreografia Taglioni i Pion). Była pierwszą polską odtwórczynią partii Paquity w balecie „Paquita, czyli Cyganie” (muzyka E. Deldevez w oprac. Stefaniego, choreografia Turczynowicz, 30 IX 1854). Wg Carla Blasisa, który w sezonie 1856/7 kierował baletem warszawskim, S. «zwraca na siebie uwagę, jest pełna wdzięku, a jej tańce są pełne blasku i prawdy. Gdy tańczy, widać harmonię». Wystąpiła wtedy jako Marta w „Fauście” (muzyka P. Mandanici, Viviani, G. Bajetti, L. Casamorăta, F. Blasis, choreografia C. Blasis, premiera 16 XII 1856) oraz razem z siostrą Karoliną w adaptowanym z „Karnawału weneckiego” balecie „Dwa dni karnawału w Wenecji” (6 V 1857, muzyka J. Quattrini, choreografia C. Blasis). Tańczyła margrabinę Sampietri w balecie „Marco Spada, czyli Córka rozbójnika” (premiera 28 IX 1858, muzyka D. Auber w oprac. Gabriela Rożnieckiego, choreografia Turczynowicz) oraz przez wiele lat Zośkę, pannę młodą z baletu „Wesele w Ojcowie” (muzyka Stefani, Kurpiński i Damse, choreografia Julia Mierzyńska i Pion). Wg krytyków w tej roli «ruchy jej posiadają zupełną giętkość i swobodę, taniec odznacza się elegancją i starannym wykończeniem. Co do mimiki to jest bardzo trafnie ożywiona» („Gaz. Codz.” 1858 nr 143). Od r. l859 występowała pod nazwiskiem Iwaszkiewicz. Dn. l I 1861 opuściła scenę. S. była tancerką wszechstronną; z równym powodzeniem występowała w rolach lirycznych (Sylfida), dramatycznych (Katarzyna, Paquita), jak i charakterystycznych (Asmodea, panna młoda w „Weselu w Ojcowie”). Zmarła 2 IX 1912 w Warszawie, została pochowana na cmentarzu Powązkowskim.

Pierwszym mężem S. był ziemianin Michał Iwaszkiewicz (ślub 19 VII 1859 w katedrze św. Jana w Warszawie), drugim – nieznany z imienia Burghardt.

Siostra S., Joanna Paulina, w teatrze Paulina Ludwika (7 VIII 1822 – po 1880), zamężna Sosnkowska, wystąpiła po raz pierwszy 29 IV 1840 w Teatrze Wielkim w pas de quatre w balecie „Opiekun oszukany”; t.r. została koryfejką. Tańczyła m.in. Zośkę w „Weselu w Ojcowie” (choreografia Mierzyńska i Pion) oraz Julię w „Schadzce na przedmieściu” (muzyka Damse i Stefani, choreografia Pion), a także wykonywała tańce solowe. Sporadycznie występowała w komediach, m.in. jako Anetka w „Papugach naszej babuni” M. E. G. M. Théaulona de Lambert, Arm. d’Artois de Bournonville’a i Ach. d’Artois de Bournonville’a. Ostatni raz wystąpiła 29 X 1850 tańcząc Cygankę w „Pięknej dziewczynie z Gandawy” (muzyka A. Adam w oprac. Stefaniego, choreografia Turczynowicz). Po ślubie z Juliuszem Sosnkowskim (1827–1875), którego kuzynem był Józef, ojciec Kazimierza (zob.), współwłaścicielem prywatnego miasteczka Wisznice (pow. włodawski), pracującym w młodości w kancelarii namiestnika Iwana Paskiewicza, zamieszkała w Wisznicach. Miała dwóch synów: Henryka Józefa (ur. 11 II 1855), prawdopodobnie żonatego z nieznaną z imienia Wolską, i Ignacego Alfreda (19 I 1853 – 1857) oraz córkę Natalię Małgorzatę (ur. 19 III 1852), od 12 XI 1879 drugą żonę Feliksa Krasnowolskiego, właściciela Zacisza. Po śmierci męża Paulina opuściła Wisznice.

 

Portret S. i siostry Karoliny przez Ksawerego Jana Kaniewskiego z r. 1853, olej., wł. Muz. Narod., depozyt w Muz. Teatr. w W.; Sztych przez Józefa Siemmlera z r. 1853, tamże; – Słown. Teatru Pol. (fot., bibliogr. ikonogr.); Szulc, Cmentarz Ewangelicko-Augsburski; – Blasis C., Tancy voobšče, baletnyje znamenitosti i nacional’nyje tancy, Moskva 1864 s. 81; Pudełek J., Warszawski balet romantyczny (1802–1866), Kr. 1968 (fot.); Szczublewski J., Teatr Wielki w Warszawie 1833–1993, W. 1993; Wysocka T., Dzieje baletu, W. 1970; – Kraszewski K., Kronika Domowa. Silva Rerum, Oprac. Z. Sudolski, W. 2000 s. 88; – „Gaz. Warsz.” 1846 nr 341; „Kur. Warsz.” 1850 nr z 15 IV, 1912 nr 244 (nekrolog S.); „Pam. Sceny Warsz.” 1840 s. 96; – IS PAN: Chomiński M., Wykaz chronologiczny aktorów teatru warszawskiego z lat 1774–1873, rkp. 1067/73 (poprawna data ur. S.); – Mater. Witolda Strausa z W. (m.in. odpisy metryk chrztu, kron. rodzinna spisana przez Zofię Długoborską, wnuczkę Franciszki i Kazimierza Straussów); – Informacje Dariusza Tarasiuka z L.

Joanna Sibilska-Siudym

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Karolina Straus (Hummel)

1833-07-01 - 1909-05-31 tancerka
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stefan Wyszyński

1901-08-03 - 1981-05-28
prymas Polski
 

Feliks Jasieński

1861-07-08 - 1929-04-06
kolekcjoner
 

Michał Bałucki

1837-09-29 - 1901-10-17
komediopisarz
 

Karol Niemira

1881-10-28 - 1965-07-08
duchowny rzymskokatolicki
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stanisław Pochwalski

1896-04-29 - 1959-10-03
malarz
 

Natan Loewenstein

1859-02-14 - 1929-05-25
adwokat
 

Edward August Lilpop

1844-08-13 - 1911-03-03
budowniczy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.