INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Antoni Łukasz Crutta  

 
 
1727 - 1812-06-11
 
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Crutta Antoni Łukasz (1727–1812), tłumacz orientalny Rpltej, urodził się w Albanii, ale był Wenecjaninem i rzekomo piastował nawet godność kanclerza Rpltej Weneckiej w czasie, gdy go sprowadzono do Warszawy na posadę tłumacza. Towarzyszył T. Aleksandrowiczowi w jego misji do Stambułu w r. 1764–6; on to głównie zajął się urządzeniem Szkoły Orientalnej, w której uczył z początku języka francuskiego i włoskiego. Po powrocie osiadł na pewien czas w Kamieńcu, skąd w przededniu wybuchu wojny turecko-rosyjskiej prowadził wywiad w Mołdawii do spółki z drugim tłumaczem, Mikołajem Czerkiesem, dążąc do złagodzenia stosunku Turcji do Poniatowskiego. Za różne usługi (m. i. za wyrabianie pożyczek) pobierał C., począwszy od sejmu delegacyjnego w r. 1768, 100 dukatów pensji kwartalnej, a na sejmie Ponińskiego otrzymał indygenat (1775). W r. 1777 prowadził do stolicy (z pułk. Bachmińskim) ostatnie poselstwo tureckie Nuuman Beja, i wydał diariusz tego przyjęcia. W r. 1778 mianowany konsyliarzem poselstw zagranicznych przy Radzie Nieustającej. W dobie sejmu czteroletniego główna praca C-y polegała na tłumaczeniu dokumentów tureckich, zwłaszcza traktatów, oraz sprawdzaniu dawnych przekładów. Ostatni taki przekład nosi datę 22 VII 1791. W Grodnie pomagał królowi zestawiać długi, które miał likwidować Sievers (1793). Po upadku Rpltej osiadł w Lewiczynie pod Grójcem u zięcia, Adalberta Piotia Bedlińskiego (który przedtem służył w regimencie szefostwa Józefa Czartoryskiego). Umarł 11 VI 1812, jak o tym świadczy grobowiec wystawiony przez zięcia w Lewiczynie. Brat Antoniego, Piotr C., pracował też jako tłumacz przy misji polskiej w Konstantynopolu; wiadomo o nim tylko, że wszedł do służby polskiej w r. 1767, opuściwszy dożywotnią posadę, zapewne w Rosji; był w Turcji m. i. już w r. 1768; po Targowicy odwołany do Warszawy; rząd powstańczy wysłał go ponownie do Stambułu, gdzie jeszcze 1795 r. współdziałał z emisariuszami emigracji.

 

Bartoszewicz w Enc. Org.; Smoleński, Polska szkoła orient., Pisma II 210–22; Korzon, Wewn. Dzieje; Kukiel, Próby powstańcze; Rkp. Bibl. Czart. 611–3, 616, 627, 631, 782, 854, 901, 914. Arch. Popielów w Arch. Gł. Warsz. 104.

Władysław Konopczyński

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Franciszek Wężyk

1785-10-07 - 1862-05-02
pisarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Walerian Łukasiński

1786-04-14 - 1868-02-27
major
 

Jędrzej Moraczewski

1802-02-04 - 1855-02-20
historyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.