INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Antoni Piotrowski     

Antoni Piotrowski  

 
 
1853-09-07 - 1924-12-12
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Piotrowski Antoni (1853–1924), malarz, rysownik. Ur. 7 IX we wsi Nietulisko Duże w pow. opatowskim, był najmłodszym z trzynaściorga dzieci Wincentego i Marianny z Zabierzewskich. Ojciec P-ego był dzierżawcą i wójtem gminy Kunów. Po śmierci ojca P. (w r. 1854) zamieszkał z matką u rodziny w Radomskiem. Był tam świadkiem wydarzeń 1863 r., które – wraz ze scenami z polowań i z życia Cyganów – stanowiły temat jego pierwszych dziecięcych rysunków. Dwa lata później P. przeniósł się do Warszawy z matką i siostrą, które podjęły pracę w Instytucie Głuchoniemych na placu Trzech Krzyży. W r. 1868 rozpoczął naukę rysunku w prywatnej pracowni Wojciecha Gersona i w warszawskiej Klasie Rysunkowej u Rafała Hadziewicza i Antoniego Kamińskiego, później u W. Gersona. Z tych lat datował się początek przyjaźni z Józefem Chełmońskim. W r. 1874 P. zaczął wystawiać w Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) i otrzymał stamtąd stypendium z zapisu Franciszka Korwin-Szymanowskiego oraz jednorazowy zasiłek pieniężny. Suma ta, jak również otrzymany z TZSP w r. n. zasiłek stypendialny umożliwiły P-emu zrealizowanie zamierzonego wyjazdu na dalsze studia za granicę. W r. 1875 kształcił się w Monachium, m. in. u W. Lindenschmidta młodszego. T. r. wziął po raz pierwszy udział w wystawie Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP) we Lwowie. Wkrótce jednak powrócił do kraju, tym razem do Krakowa. Próbował kształcić się prywatnie u Jana Matejki, nie godził się jednak z malarstwem historycznym mistrza i wkrótce otworzył własną pracownię. Z tego okresu pochodzą m. in. obrazy Pochód rekrutów oraz W miasteczku, wystawiony później i zakupiony w warszawskim TZSP. Dla odbycia studiów pejzażowych P. brał udział w tym czasie, razem z J. Chełmońskim, w wyprawie na galicyjskie Podole. Artystycznym plonem wyjazdu były liczne obrazy, m. in. Podolskie zaspy oraz inne kompozycje zakupione przez Aleksandra Krywulta. Dn. 12 X 1879 odbył się w kościele Mariackim w Krakowie ślub P-ego z Marią Riedel, córką kupca krakowskiego, po czym Piotrowscy wyjechali do Paryża i przebywali tam ok. czterech lat. Z tego okresu pochodzą sprzedane we Francji większe kompozycje P-ego: Potyczka powstańców z ułanami rosyjskimi, Powstańcy polscy na gościńcu, Guidy napoleońskie na rekonesansie i obrazy z wojny rosyjsko-tureckiej. P. uczestniczył też w Paryżu w Salon Cimaise w r. 1880 oraz w Salonach Paryskich w l. 1880 i 1881. Od r. 1880 wystawiał też w warszawskim Salonie A. Krywulta i w TZSP. W r. 1884 był już w Krakowie i otworzył w willi Tadeusza Stryjeńskiego «Pod Stańczykiem» nową pracownię. Tam powstał m. in. obraz Egzekucja, malowany dla Muzeum w Raperswilu. W l. 1884–6 P. pracował również jako nauczyciel na Kursach im. Adriana Baranieckiego; był tam nauczycielem Olgi Boznańskiej. W r. 1885 wyjechał do Bułgarii jako rysownik-korespondent pism angielskich i francuskich („Graphic”, „Illustrated London News”, „Illustration” i „Le Monde Illustré”) przy sztabie A. Battenberga w wojnie bułgarsko-serbskiej. Pozostawił serię rysunków z tej wojny oraz cykl 10 obrazów wykonanych na zamówienie ks. Battenberga dla Galerii Narodowej w Sofii. Później jeszcze kilkakrotnie jeździł z Krakowa do Bułgarii jako korespondent pisma „Graphic”. W r. 1887 P. miał we Lwowie indywidualną wystawę obrazów i szkiców z wojny bułgarsko-serbskiej. W r. 1891 uczestniczył w Wystawie Berlińskiej, wystawiając obraz Nimfy i satyry – nagrodzony zaszczytnym wyróżnieniem. Obraz ten stanowił pierwszy sygnał fantastyczno-dekadenckiego nurtu, któremu ulegał artysta na przełomie stuleci. W r. 1895 P. otrzymał list pochwalny za wystawiony w TZSP obraz Idylla pasterska.

Aktywny w życiu artystycznym Krakowa, gdzie wystawiał od r. 1887 w TPSP, wszedł P. w r. 1894 do zarządu założonego w Krakowie Powszechnego Stowarzyszenia Artystów Polskich. W r. 1897 był członkiem-założycielem Tow. Artystów Polskich «Sztuka», z którym następnie często wystawiał. W l. 1897–1903 odbywał podróże na Wschód również w charakterze korespondenta-rysownika z wojny turecko-greckiej. Współuczestniczył w malowaniu panoram: Przejście przez Berezynę (1894, z Wojciechem Kossakiem, Julianem Fałatem, Kazimierzem Pułaskim, Janem Stanisławskim i Michałem Wywiórskim) i Tatry (1895, ze Stanisławem Janowskim). W r. 1896 miała miejsce w Sukiennicach w Krakowie wspólna wystawa prac P-ego i Włodzimierza Tetmajera. Wystawa ta została przeniesiona później do warszawskiego TZSP. W r. 1897 współpracował w Petersburgu przy dekoracji malarskiej rzymskokatolickiego kościoła Św. Katarzyny. W r. 1898 zamieszkał na pewien czas w Łodzi, wykonując plafony w pałacu Edwarda Hersta. W r. 1900 P. przeniósł się do Warszawy. Tam też miały miejsce indywidualne wystawy P-ego w Salonie Krywulta w l. 1900, 1901 i 1906 i jubileuszowa wystawa w TZSP (którego był członkiem rzeczywistym) w pięćdziesięciolecie pracy artystycznej w r. 1920. Do ostatniej niemal chwili czynny zawodowo, pracował P. jeszcze w r. 1921 jako nauczyciel w Szkole Sztuk Pięknych im. W. Gersona.

P. reprezentował kierunek realistyczny, odznaczał się wielką płodnością. Malował obrazy historyczno-batalistyczne; uprawiał też malarstwo rodzajowe w pejzażu, odtwarzał często sceny z życia wsi mazowieckiej. Bardzo cenione przez współczesnych były jego kompozycje batalistyczne z końmi, zwłaszcza epizody z r. 1863, które nawiązywały do twórczości Maksymiliana Gierymskiego. Po r. 1885 w twórczości P-ego przeważała batalistyka; jako naoczny świadek rysował sceny z wojny serbsko-bułgarskiej; w r. 1887 wykończył cykl obrazów na ten temat znajdujący się w Muzeum w Sofii. Malował też portrety, ilustrował dzieła Henryka Sienkiewicza, a na przełomie XIX i XX w. tworzył obrazy fantastyczno-modernistyczne. W ostatnich latach życia powrócił do tematów rodzajowych swej młodości. P. uprawiał też działalność publicystyczno-literacką; napisał m. in. Wspomnienia naocznego świadka z wojny bułgarsko-serbskiej („Wędrowiec” 1886 t. 24, półr. 1 s. 127 i n.) z ilustracjami autora i Józef Chełmoński. Wspomnienie (Kr. ok. 1917?). P. zmarł w Warszawie 12 XII 1924. Pochowany został na cmentarzu Powązkowskim.

W małżeństwie z Marią z Riedlów P. miał synów Wojciecha (ur. 13 VIII 1880), późniejszego przemysłowca i kupca we Lwowie, i Jędrzeja (ur. w maju 1882), który zabił się, spadłszy z konia w r. 1906.

W r. 1924 odbyła się w TZSP pośmiertna wystawa obrazów P-ego. W zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie znajduje się jego 7 obrazów olejnych: Wojak na koniu i dziewczyna (1885), Ślub wieczorem (1882), Portret własny z paletą (1893), Epizod z powstania 1863 r. (1880), Bezdomna (1896, wystawiony na Międzynarodowej Wystawie w Berlinie w r. 1896), W karczmie (1877), W miasteczku. Nadto Muzeum posiada jego kilkadziesiąt drobnych akwarel, rysunków piórkiem, kredką, ołówkiem, sepią oraz gwasze i nieliczne studia olejne, głównie sceny rodzajowe, historyczne, studia typów polskich, bałkańskich i z Kurdystanu, ilustracje do „Trylogii”, projekty plafonów i fryzów w Łodzi. W zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie są cztery obrazy olejne, wśród nich znany obraz Wesele idzie (1891).

 

Muz. Narod. w W.: Portret własny z paletą (1893, olej, płótno); Garlińska-Zembrzuska H., Ikonografia L. Solskiego, „Pam. Teatr.” 1976 z. 3; – Grajewski, Bibliografia ilustracji; Pol. Bibliogr. Sztuki; Enc. Org. (1898–1904); W. Enc. Powsz. (PWN); W. Ilustr. Enc. Gutenberga; Swieykowski, Pam.Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler; Katalog II Wystawy wiosennej 1907, Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie, Lw. 1907; Katalog IX wystawy Tow. Opieki nad Zabytkami Przeszłości, W. 1918 (tu: W. Husarski, Sto pięćdziesiąt lat malarstwa polskiego w szkicach s. 78, 79, 713–27); Katalog IX wystawy Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie 1875/6, Lw. 1876; toż X., 1877/8, Lw. 1878; toż XVI., Lw. 1883; Katalog ilustrowany wystawy sztuki współczesnej we Lwowie, Lw. 1894; Katalog nieustającej wystawy Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kr. 1889; toż, 1890; toż, 1891; Katalog nieustającej wystawy Zjednoczonego Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych… 20 XII 1885 przy pl. Św. Ducha (Lw.); Katalog nieustającej wystawy Zjednoczonego Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie (1892?); Katalog Pierwszej Wielkiej Wystawy Sztuki Polskiej w Krakowie…, Kr. 1887; Katalog I wystawy współczesnej polskiej sztuki kościelnej im. Piotra Skargi w Krakowie, 1911; Katalog Salonu Richlinga z Warszawy, Wil. 1914; Katalog III wystawy Tow. Artystów Polskich «Sztuka», Kr. (1899) 19 VI–19 VII; Katalog wystawy dzieł sztuki «Legiony Polskie»…, Marzec–kwiecień, Kr. 1916; Katalog wystawy dzieł sztuki w nowym gmachu przy pl. Szczepańskim, Kr. 1901; Katalog Wystawy dzieł sztuki Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych, Kr. 1902; Katalog wystawy obrazów i szkiców z wojny bułgarsko-serbskiej – A. P-ego – w «Domu Narodnym», Lw. 1887; Katalog wystawy retrospektywnej «Życie polskie w malarstwie», Inst. Propagandy Sztuki, W. 1934; Katalog zbiorów Edwarda Rejchera, Wiedeń 1918; Malarstwo pol. od XVI do XX w., Katalog, W. 1975; Nineteenth Century Polish Paintings a Loan Exhibition February 16 to March 19, 1944, The Metropolitan Museum of Art, New York; Sztuka warsz. Katalog; Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie. Katalog. VI wystawa jesienna, listopad–grudzień, 1909; Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie. Ósma doroczna wystawa, grudzień 1912–styczeń 1913; Tow. Zachęty Sztuk Pięknych. Katalog. Salon doroczny 1920/1, W. 1920; toż 1921/2, W. 1921; toż 1922/3, W. 1922; toż 1923, W. 1923; toż 1924, W. 1924; Tow. Zachęty Sztuk Pięknych. Katalog. Salon Jesienny 1918, W. 1918; Tow. Zachęty Sztuk Pięknych. Katalog. Salon Wiosenny, W. 1919; Tow. Zachęty Sztuk Pięknych. Katalog. Salon Wiosenny Artystów Warszawskich, W. 1915; Tow. Zachęty Sztuk Pięknych. Wielka wystawa konkursowa «Portret Polski». Katalog, W. 1925; Wiercińska, Katalog prac TZSP; Przewodnik Tow. Zachęty Sztuk Pięknych, Nr 7, W. 1925 (Wystawa A. P-ego); toż, Nr 47, W. 1929 (Wystawa obrazów ofiarowanych TZSP przez Leona Papieskiego); toż, Nr 86, W. 1933 (Żołnierz i koń w sztuce polskiej w. XIX i XX); Sawicka S., Grafika polska, Przewodnik po wystawie retrospektywnej. Muz. Narod. w W., W. 1938 s. 31; 1863–1913. Przewodnik po wystawie roku 1863, Lw. 1913; – Lepszy L., Historia malarstwa, „Roczn. Krak.” T. 6: 1904 s. 249; Łoś W., Z pracowni naszych mistrzów, W. 1897 s. 137–49; Masłowski M., Malarski żywot J. Chełmońskiego, W. 1965; Płażewska, Warsz. Salon A. Krywulta; Pol. życie artyst. w l. 1890–1914; toż w l. 1915–39; Prokesch W., Antoni Piotrowski, Współczesne malarstwo polskie, Kr. 1914 Z. VIII; Puciata-Pawłowska J., Dzieje Miejskiej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie, W. 1939 s. 35, 46, 73, 75, 76; Ryszkiewicz A., Zbieracze i obrazy, W. 1972; Treter M., Nowsze malarstwo polskie w Galerii Miejskiej we Lwowie, „Lamus” (Lw.) 1911 s. 133; Wiercińska, Tow. Zachęty; – Baliński I., Wspomnienia o Warszawie, Edynburg 1946 s. 1965; Sprawozdanie Dyrekcji TPSP w Krakowie za r. 1905, s. 19, 27; toż za r. 1907, s. 21; Sprawozdanie Komitetu TZSP za r. 1915, s. 24; toż za r. 1916, s. 14; toż za r. 1917, s. 24; toż za r. 1918, s. 24; toż za r. 1919, s. 23; toż za r. 1920, s. 3; toż za r. 1924, s. 6, 7; toż za r. 1925, s. 7, 10, 26, 27, 35, 38, 39; – Kalendarz Józefa Ungra, W. 1903 s. 54; Kalendarz Powszechny, W. 1882 s. 73–4; „Kur. Warsz.” 1924 nr 349 (wyd. wieczorne s. 23 nekrolog), nr 350 s. 9 (nekrolog); – B. IS PAN: Zbiory Specjalne nr inw. 91 (Piotrowski A., Autobiografia, W. 1911 mszp.); B. Publ. w W.: Arch. „Przeglądu Tygodniowego”, rkp. akc. 892 (wyd. Kalendarza „Ruch”, odpowiedź artysty na ankietę k. 137); IBL PAN: Kartoteka bibliograficzna (A. Bara); IS PAN: Materiały Słownika Artystów Polskich; Paraf. Rzymskokatol. Św. Władysława: 27–510 Kunów koło Wierzbnika (Akt urodzenia i chrztu A. P-ego nr 97/1853).

Maria Zakrzewska

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Powiązana pozycja biblioteki

Od Bałtyku do Karpat : bajki ludowe, 1917,
Dostępne na: polona.pl
Od Bałtyku do Karpat : bajki ludowe. 1917,
Dostępne na: polona.pl
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.