INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Antoni Szafranek     

Antoni Szafranek  

 
 
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szafranek Antoni (1909–1979), skrzypek, dyrygent, pedagog, kompozytor.

Ur. 23 V w Bottrop (Westfalia), był synem Jana i Marii z domu Szołek. Miał starszego brata Karola (zob.; tu informacje o rodzinie).

W r. 1920 rodzina, szykanowana przez niemieckie bojówki, wróciła na Górny Śląsk i osiadła w Rybniku. S. uczył się gry na skrzypcach u ojca, następnie pobierał lekcje prywatne u A. Brandenburga w Katowicach. W l. 1927–9 studiował w Państw. Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu i grał w orkiestrze Opery Poznańskiej. W r. 1929 wyjechał do Berlina, gdzie podjął studia w Staatliche Akademische Hochschule für Musik; gry na skrzypcach uczył się u G. Kulenkampffa, dyrygentury u G. Szella, kompozycji u P. Hindemitha. Prawdopodobnie studiował też muzykologię u C. Sachsa, który był wówczas profesorem tej uczelni. Równocześnie podjął pracę jako skrzypek w Berliner Kammerorchester i do sierpnia 1931 występował w jej składzie na koncertach w Niemczech, Holandii, Belgii, Francji, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. W r. 1932 uzyskał dyplom w klasie skrzypiec, po czym wrócił do kraju i osiadł w Katowicach-Ligocie. W r. 1933 założył z bratem Karolem prywatną Szkołę Muzyczną w Rybniku. Od r. 1937 mieszkał w Warszawie, pracując jako skrzypek solista w Polskim Radiu i występując z koncertami. Studiował dyrygenturę i kompozycję w Państw. Konserwatorium Muzycznym, m.in. u Kazimierza Sikorskiego; studia z kompozycji kontynuował także podczas okupacji niemieckiej w l. 1941–4 w Höhere Landesmusikschule w budynku Śląskiego Konserwatorium Muzycznego w Katowicach, pod kierunkiem Fritza Lubricha juniora. Równocześnie, wobec zamknięcia Szkoły Muzycznej w Rybniku i skonfiskowania jej majątku, pracował w tej uczelni. W lutym 1946 wrócił do Rybnika, gdzie we wrześniu objął wraz z bratem Karolem dyrekcję Szkoły Muzycznej, która wznowiła działalność już w październiku 1945 jako Szkoła Muzyczna im. Ignacego Paderewskiego. Decyzją ministra kultury i sztuki z 1 IV 1952 szkoła została upaństwowiona i podzielona na Państw. Szkołę Muzyczną (której dyrektorem został S.) oraz Państw. Średnią Szkołę Muzyczną (której dyrektorem został jego brat, Karol). S. uczył gry na skrzypcach w obu placówkach; pierwszy koncert reaktywowanej i prowadzonej przez niego szkolnej orkiestry odbył się zimą 1947. Orkiestra koncertowała następnie w wielu miastach Śląska, zbierając fundusze dla szkoły w akcji tzw. Pomocy Zimowej. W r. 1948 w Filharmonii Śląskiej w Katowicach S. dyrygował «koncertem młodych talentów», w którym wystąpili m.in. uczniowie szkoły rybnickiej. Na bazie szkolnej orkiestry Państw. Średniej Szkoły Muzycznej powstała w r. 1960 z inicjatywy S-a Orkiestra Filharmonii Rybnickiego Okręgu Węglowego, której S. został kierownikiem artystycznym i pierwszym dyrygentem. W r. 1969 nagrała ona pod batutą S-a i z udziałem m.in. Piotra Palecznego (fortepian) płytę z utworami muzyki polskiej. Uczniami S-a byli m.in. Henryk Mikołaj Górecki, który zadedykował mu „Trzy tańce” op. 34 (prawykonanie w r. 1973 przez Orkiestrę Filharmonii Rybnickiego Okręgu Węglowego pod batutą S-a) oraz wirtuoz skrzypiec Adam Han-Górski. W r. 1975 zrezygnował S. z funkcji dyrektora Państw. Szkoły Muzycznej w Rybniku i poświęcił się pracy dyrygenckiej w Orkiestrze Filharmonii Rybnickiego Okręgu Węglowego, która z czasem stała się jednym z lepszych polskich zespołów symfonicznych. Komponował melodie do wierszy m.in. Kazimierza Wierzyńskiego i Kazimierza Przerwy-Tetmajera, utwory instrumentalne (Preludium i Fuga na orkiestrę smyczkową, Pastele), opracowywał muzyczne śląskie pieśni ludowe, opublikował podręcznik Wege zum Reiner Ton. Pedaletiuden für die Violin ([b.r.m.w.]). Wspólnie z Benonem Hardym skomponował muzykę do komedii „Kochać nie trudno” Albina Sikorskiego (rkp. w B. Państw. Szkoły Muzycz. w Rybniku). S. zmarł 20 III 1979 w Katowicach, został pochowany na cmentarzu w Katowicach Ligota-Panewniki. Był odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1957) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973).

W zawartym 11 XII 1937 w Katowicach małżeństwie z Dorą Zuzanną z domu Leuschner, pseud. Danuta Morska (1915–1984), pianistką, miał córkę Ewę (ur. 1940), reżysera dźwięku, oraz syna Stefana Antoniego (1945–2004), inżyniera i skrzypka.

Imię S-a i jego brata, Karola nosi od r. 1999 założona przez nich szkoła, obecnie Państw. Szkoła Muzyczna I i II st. w Rybniku, a «Braci Szafranków» powstałe w r. 1996 Tow. Muzyczne tamże.

 

Dybowski S., Słownik pianistów polskich, W. 2003; Enc. Muzycz.; Janczewska-Sołomko K., Leksykon polskich muzyków pedagogów urodzonych po 31 grudnia 1870 roku, Kr. 2008; – Bauman-Szulakowska J., Polska kultura muzyczna na Śląsku Górnym i Cieszyńskim w latach 1922–1939, Kat. 1994; Kuczera M., Działalność artystyczna Filharmonii Rybnickiej w latach 1960–1995 i 1999–2006 (praca magisterska z r. 2006 w Inst. Muzyki Uniw. Śląskiego, filia w Cieszynie); Kuśka B., Wybitni muzycy ziemi rybnickiej (praca magisterska z r. 2001 tamże); Lubina-Cipińska D., Dziedzictwo braci Szafranków – Rybnicka orkiestra znów gra, „Śląsk” 2000 nr 1 s. 16–18; taż, Dzieje Filharmonii Rybnickiej, „Nowiny” 1999 nr 47; Michałowski M. J., Państwowe Szkoły Muzyczne w Rybniku. Monografia jubileuszowa z okazji 40-lecia działalności, Rybnik 1973; Warchoł M., Filharmonia ROW 1960–1990, Rybnik 1990; Warchoł-Sobiesiak M., Działalność braci Karola i Antoniego Szafranków a rozwój kultury muzycznej ziemi rybnicko-wodzisławskiej w drugiej połowie XX wieku, (w druku); taż, Jubileusz 70-lecia Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. Karola i Antoniego Szafranków w Rybniku, Rybnik 2003; Wojciechowski A., Szkoła muzycznych talentów, „Twoja Muza” 2004 nr 1; – „Głos Pracy” 1974 nr 293; – Nekrologi z r. 1979: „Tyg. Powsz.” nr 29, „Życie Warszawy” nr 67; – Centrum Kult. w Rybniku: Kronika; Państw. Szkoła Muzycz. I i II st. im. Karola i Antoniego Szafranków w Rybniku: Akta osobowe S-a, kron. tejże szkoły; USC w Kat.: sygn. 172/1940, 802/1979/1, 3212/1984; – Informacje Maryli Renat z Mikołowa i Stefana Kutrzeby z Parkano (Finlandia).

Marta Popowska

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.