INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Antoni Szamocki  

 
 
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szamocki Antoni (1765–1839), kawaler maltański, poseł na Sejm Czteroletni.

Być może nosił drugie imię Wojciech. Był synem Michała (wg W. Wielądka Szamockiego-Szeropińskiego), tytułowanego miecznikiem warszawskim („Teki Dworzaczka”), i Józefy z Jarnowskich (zm. w lub po r. 1785), córki Stanisława (h. Topór) i Marianny z Duninów, bratankiem Wojciecha Szamockiego (zob.). Miał siostrę Joannę, która (wg Wielądka) wyszła za mąż za nieznanego z imienia Jubkowskiego; może jednak ta wiadomość dotyczy wspomnianej przez Adama Bonieckiego Prowidencji z Szamockich, żony Józefa Jabłkowskiego, szambelana w r. 1780.

Zapewne wcześnie osierocony przez ojca, wychowywał się S. pod opieką stryja, Wojciecha; choć w momencie utworzenia komandorii maltańskiej (1774, zatwierdzona 1776) miał dziesięć lat, został przez stryja wyznaczony na komandora, a jego ewentualnym następcą miał być kuzyn, Kajetan Chajęcki, siostrzeniec Wojciecha. Po śmierci stryja (1778) przeszedł pod kuratelę matki, a na mocy testamentu z r. 1775 został jedynym spadkobiercą Wojciecha. W r. 1784 kwitował pozostałych opiekunów: gen. Stanisława Goltza oraz star. soleckiego Tadeusza Jaraczewskiego.

Na sejmiku poselskim w Warszawie 23 VIII 1786 tytułowany chorążycem S. został wybrany na marszałka. W maju 1789 znalazł się, jako delegat pow. tarczyńskiego, w komisji, której zadaniem była lustracja i określenie dochodu przeznaczonego na «ofiarę dziesiątego grosza» w ziemi warszawskiej. Na sejmiku przedsejmowym 16 XI 1790 został obrany posłem do poszerzonego składu Sejmu Wielkiego i 16 XII t.r. przystąpił do konfederacji generalnej. Dn. 20 XII wygłosił kurtuazyjną mowę, a 7 I 1791 opowiedział się za rozpoczęciem reformy od projektu dotyczącego sejmików, a nie od praw kardynalnych. Zgodnie z instrukcją sejmiku warszawskiego (17 I t.r.) bronił Józefa Rudnickiego przed zarzutami malwersacji podczas gospodarowania pieniędzmi Komisji Skarbowej (wniosek został ostatecznie pominięty). Broniąc interesów drobnej szlachty, sprzeciwiał się w mowie z 25 I opracowywanej klasyfikacji posesorów, która uzależniała prawo do głosowania od wysokości płaconych podatków. Dn. 15 III domagał się wyłączenia woj. mazowieckiego z ustawy uzależniającej pełnienie urzędów od lokalizacji posiadanego majątku. W mowie wygłoszonej 7 IV opowiadał się za zamianą podatku skórowego na stemplowy (projekt Adama Moszczeńskiego). Dzień później popierał projekt rozciągnięcia podatku skórowego na szlachtę, a zarazem zapewniał, że nie jest prawdą, by jakiekolwiek korzyści z tego podatku czerpała ziemia warszawska.

Podczas sesji 3 V 1791 był S. w grupie ok. 70 posłów przeciwnych uchwalaniu Ustawy Rządowej; godził się na czytanie projektu, ale pod warunkiem, że będzie można czynić do niego poprawki i dodatki. Nazajutrz w imieniu swej ziemi wniósł do grodu warszawskiego manifest przeciw konstytucji. Już jednak 5 V t.r., prawdopodobnie pod wpływem opinii publicznej, poparł Ustawę Rządową i powołując się na swą instrukcję, wyjaśnił, że sprzeciwiał się jedynie sukcesji tronu oraz powoływaniu członków Straży Praw przez króla (uważał, że tym prawem powinien dysponować sejm). Szlachta zebrana w lutym 1792 na sejmiku mazowieckim nakazała mu wycofać złożony manifest, co S. uczynił 22 II t.r. Następnie podczas sesji sejmu 15 III, wraz z posłem Tadeuszem Korsakiem, ponownie usprawiedliwiał swą wcześniejszą postawę wobec konstytucji.

Chociaż S. nie był obecny w Warszawie, jego nazwisko znalazło się wśród konsyliarzy konfederacji warszawskiej, zawiązanej 2 VIII 1792 przez targowiczan (został wyznaczony na reprezentanta pow. błońskiego). Tytułowany posłem i sędzią ziemskim (ziemiańskim) warszawskim, potwierdził przed 17 VIII t.r. swój udział w konfederacji. Po zwycięstwie insurekcji warszawskiej podpisał 19 IV 1794 „Akces obywatelów i mieszkańców Księstwa Mazowieckiego do Aktu Powstania Narodowego...” Dn. 16 VI t.r. zwrócił się do Rady Najwyższej Narodowej z pytaniem, czy powinien wystawić poczet sowity ze swych dóbr. Po rozbiorach prawdopodobnie wycofał się z życia politycznego. Niekiedy wymieniano S-ego jako szambelana („Nekrologi...”), lecz nie wiadomo, kiedy miał uzyskać ten tytuł.

S. odziedziczył Siedmirogowo, Ciemnice, Buczków i Holędry (pow. pyzdrski). Potrafił docenić zasługi poddanych. W podzięce za wierną służbę Marcina Jeżewskiego uwolnił w r. 1785 od poddaństwa jego żonę, Franciszkę z Brzeczkowa. W r. 1787 wydzierżawił dobra dziedziczne kpt. Janowi Nepomucenowi Mielińskiemu, a w r. 1793 za kwotę 450 tys. złp. sprzedał klucz siedmirogowski Ignacemu z Konar Kołaczkowskiemu, który odsprzedał go niebawem z zyskiem 72 tys. złp. Po r. 1815 zadłużony majątek Szczaki (pow. grójecki) został zajęty przez komornika przy Sądzie Apelacyjnym Król. Pol., a w r. 1822 odbyła się jego publiczna licytacja. Majątek składał się wówczas z dworu ziemiańskiego Szczaki z Wolą Mroczkową i częścią Wólki Prackiej; dwór był drewniany, parterowy, ze strychem i dwuczęściową sienią, budowany na zrąb i kryty gontem; był on stary i wymagał remontu. W r. 1823 zlicytowano również Duchnice koło Ożarowa. Resztę życia S. spędził prawdopodobnie w Warszawie, gdzie posiadał dom przy ul. Nowowiejskiej 170, potem mieszkał przy ul. Ślepej i Świętojańskiej 11 (w r. 1822). Żył jeszcze w r. 1833. Prawodpodobnie to S., odnotowany w „Kur. Warsz.” bez żadnego tytułu, zmarł 1 IX 1839 w Warszawie i został pochowany 3 IX na cmentarzu Powązkowskim.

Z małżeństwa z Anielą z Bolmanów (ok. 1787 – 10 I 1852 w Warszawie) miał S. córkę Józefę (ok. 1813 – 9 I 1832) i syna Henryka (1823 – 31 V 1851), zmarłego we Flamant we Francji, pochowanego w Saint Laurent. Grób żony i córki znajdował się na cmentarzu Powązkowskim.

 

Boniecki, III 159 (Ciechomscy), VIII 100 (Jabłkowscy); Cmentarz Powązkowski, I; – Bagieńscy E. i W., Drugie szkice z dziejów Piaseczna i okolic, Piaseczno 2008 s. 126–7; Jaroszewski T. S., Po pałacach i dworach Mazowsza, W. 1996 cz. 2 s. 20; Kalinka W., Sejm czteroletni, Kr. 1806 III 79, 85; Korzon, Wewnętrzne dzieje, IV 220–1; Rolnik D., Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 – styczeń 1793), Kat. 2000 s. 84–5, 156; Smoleński W., Ostatni rok sejmu wielkiego, Kr. 1897; Szczygielski W., Referendum trzeciomajowe, Ł. 1994; Zakon Maltański w Polsce, Red. S. Kuczyński, W. 2000; – Akty powstania Kościuszki, I–III; Diariusz Sejmu Ordynaryjnego z l. 1790–1, I cz. 1 s. 74–5, 132, 172–3, 316, cz. 2 s. 87–8, 162, 220–1, 382, 407, W.; Magier, Estetyka Warszawy; Nekrologi „Kuriera Warszawskiego” 1821–1839, Oprac. A. Tyszka, W. 2001–4 I–II; „Regestr diecezjów” Franciszka Czaykowskiego, czyli właściciele ziemscy w Koronie w 1783, Oprac. K. Chłapowski, S. Górzyński, W. 2009; Teki Dworzaczka. CD-ROM, Kórnik–P. 1997; Vol. leg., VIII 330, IX 86, 208; – AGAD: Arch. Publ. Potockich, rkp. 305 t. 1 s. 50–63, 206–8, t. 3 s. 712–16, Arch. Sejmu Czteroletniego, t. XVII k. 157v, 173, 189v, 456, t. XIX k. 36, 37v, 82–4, 432v, 435v, 475v, 503, 575v, t. XX k. 421–2, t. XXII k. 361, t. XXIII k. 244, Mater. geneal. W. Wielądka, rkp. 57 k. 80; B. Kórn.: rkp. 1172 s. 25; – Informacje Ewy i Włodzimierza Bagieńskich z Piaseczna.

Katarzyna Kuras

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jędrzej Kitowicz

1728-12-01 - 1804-04-03
pisarz historyczny
 

Jan Potocki h. Pilawa

1761-03-08 - 1815-12-23
powieściopisarz
 

Maurycy Mochnacki

1803-09-13 - 1834-12-20
działacz polityczny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.