INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Arnold Słucki      Źródło kopii cyfrowej: Wikimedia Commons (PD).

Arnold Słucki  

 
 
1920-04-15 - 1972-11-15
 
Biogram został opublikowany w latach 1999-2000 w XXXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Słucki Arnold (przedtem Kreiner lub Krajner Aron), krypt. A. S. (1920–1972), poeta, publicysta. Ur. 15 IV w Tyszowcach koło Hrubieszowa, w ortodoksyjnej rodzinie żydowskiej, był jednym z czworga dzieci Salomona Kreinera, urzędnika w gminie żydowskiej w Tyszowcach, i Zlaty Katarzyny z Engów. Jego najbliższa rodzina została zamordowana podczas drugiej wojny światowej.

W l. 1934–9 S. uczęszczał do Państwowego Seminarium dla Nauczycieli Religii Mojżeszowej przy ul. Gęsiej w Warszawie (uczył go m. in. Majer Bałaban i polonista Henryk Schipper). Prawdopodobnie zamierzał pracować jako świecki nauczyciel religii lub rabin. W chwili przyjazdu do Warszawy władał niezbyt biegle językiem polskim. Pod koniec swej edukacji przystąpił do żydowskiej młodzieżowej organizacji komunistycznej. W związku z tym został wydalony ze szkoły i nie dopuszczony do matury. Pisywał wówczas wiersze w jidysz, przychylnie oceniane przez poetę A. Suckewera; debiutował nimi na łamach prasy żydowskiej przed r. 1939.

Na początku drugiej wojny światowej, po 17 IX 1939 aż do początku wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941, przebywał S. na Wołyniu. Uczył w szkole ukraińskiej we Włodzimierzu Wołyńskim. W r. 1940 ukończył wyższy kurs języka i literatury rosyjskiej oraz ukraińskiej przy Instytucie Doskonalenia Nauczycieli w Łucku. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej S. znalazł się w Uzbekistanie, pracował tu jako nauczyciel języka rosyjskiego i niemieckiego. Został członkiem Komsomołu i działał jako instruktor. W grudniu 1942 wstąpił ochotniczo do Armii Czerwonej i służył w niej jako szeregowiec. W r. 1943 wcielono go do Polskich Sił Zbrojnych. T.r. odbył przeszkolenie w Szkole Podoficerskiej Saperów przy 3. Dyw. Piechoty im. Jana Kilińskiego. Po ukończeniu w r. 1944 Szkoły Oficerów Polityczno-Wychowawczych awansował na podporucznika i został skierowany do 4. Dyw. Piechoty na zastępcę dowódcy kompanii i członka redakcji gazety dywizyjnej „Do boju”, w której zamieszczał także własne wiersze, reportaże i artykuły (już pod nazwiskiem Arnold Słucki). Jako korespondent wojenny brał udział w walkach o Warszawę. Gdy gazeta „Do boju” została przekształcona w „Życie Warszawy”, S. wszedł w r. 1944 do redakcji tego dziennika i pozostawał w niej do r. 1946. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 6 XII 1945, został na własne żądanie w r. 1946 zdemobilizowany, w r. 1949 jako «zupełnie niezdolny do służby liniowej» (był chory na gruźlicę) przeniesiony do rezerwy w korpusie oficerów administracji, 20 XI 1963 mianowano go kapitanem.

Za swój właściwy debiut poetycki S. uważał wiersz Ballada jesienna 1944, opublikowany w r. 1945 w czasopiśmie „Radio i Świat” (nr 12). W r. 1944 rozpoczął działalność w Związku Walki Młodych, w l. 1946–8 był członkiem Zarządu Głównego i redagował jego organ „Poradnik Oświatowy”. Od r. 1945 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej i współpracował z „Głosem Ludu”, od r. 1948 – należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), działając w Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich (ZLP) i Radzie Naczelnej Związku Młodzieży Polskiej. W l. 1946–8 redagował „Poradnik Oświatowy”. Przetłumaczył z języka rosyjskiego broszurę A. Wyszyńskiego „Nauka Lenina i Stalina w rewolucji proletariackiej i państwie” (W. 1949, Wyd. 2, 1951).

W l. 1946–51 studiował S. filozofię na Wydz. Humanistycznym Uniw. Warsz., uczestniczył w seminarium Władysława Tatarkiewicza. Ostatnie egzaminy zdał w r. 1956, otrzymując absolutorium. Równocześnie był czynny jako poeta i publicysta. Przez pewien czas był opiekunem tzw. Koła Młodych Pisarzy ZLP i kierownikiem poradni literackiej. W marcu 1951 wygłosił referat Stan młodego pisarza na Zjeździe Młodych Pisarzy w Nieborowie. Z dn. 18 VII 1951 zmienił oficjalnie nazwisko na Słucki. W l. 1952–6 był członkiem redakcji „Przeglądu Kulturalnego”. Żarliwy wówczas aż do fanatyzmu komunista, był przy tym całkowicie oderwany od rzeczywistości; zabierając głos w dyskusjach środowiskowych, często wypowiadał się chaotycznie, językiem zawiłych metafor.

S. przeżył głęboko październik 1956. Po opublikowaniu w „Przeglądzie Kulturalnym” artykułu Wspomnienia i refleksje (1956 nr 15) na temat «rodzącego się faszyzmu i antysemityzmu w szeregach członków PZPR» (W. Wirpsza) został usunięty z partii; przyjęto go do niej powtórnie dopiero po protestach dawnych towarzyszy z PPR. W r. 1964 podjął studia semitystyczne na Uniw. Warsz., ale wkrótce z nich zrezygnował. W poł. l. sześćdziesiątych odbył podróż do Izraela i Grecji. W listopadzie 1966 należał do grupy literatów partyjnych, którzy podpisali list protestacyjny przeciw usunięciu z PZPR Leszka Kołakowskiego, a następnie na znak protestu wystąpił z partii. W lutym 1968, po zdjęciu w Warszawie z reperuaru Teatru Narodowego „Dziadów” Adama Mickiewicza, był współinicjatorem zbierania w lokalu ZLP podpisów pod listem domagającym się jak najrychlejszego nadzwyczajnego zebrania oddziału warszawskiego ZLP, poświęconego tej sprawie. We wrześniu 1968 wyjechał z Polski (w r. n. został skreślony z listy członków ZLP, a w r. 1971 decyzją ministra obrony narodowej Wojciecha Jaruzelskiego «z powodu braku wartości moralnych» zdegradowany do stopnia szeregowca). Początkowo przebywał w Izraelu; pisywał tu przez krótki czas felietony do polskojęzycznej gazety „Nowiny–Kurier”. Nie potrafił jednak dostosować się do tutejszych warunków i w r. 1970 wyjechał do Republiki Federalnej Niemiec. Przebywał tu głównie w sanatoriach (m. in. w Bad Godesberg, St. Blasien). W r. 1971 mieszkał w Paryżu. W Niemczech, pomimo choroby i wieku, rozpoczął studia germanistyczne na uniwersytetach bońskim i berlińskim, a nawet otworzył przewód doktorski. Pobyt w Niemczech traktował jednak jako przejściowy i oczekiwał na możliwość powrotu do kraju.

Polską twórczość literacką rozpoczął S. w okresie socrealizmu (1950–5), uprawiając głównie poezję o charakterze publicystycznym, choć w wierszach z tego czasu napotyka się również motywy z kręgu topiki filozoficznej i religijnej. Wypowiadał się również jako publicysta w ówczesnych dyskusjach o socrealizmie. Wiersze i artykuły publikował wówczas w czasopismach, m. in: „Walka Młodych” (1945–7), „Odrodzenie” (1946–8), „Po prostu” (1947–50, 1952–7), „Nowa Kultura” (1950–7), „Twórczość” (1951–3, 1955–7), „Życie Literackie” (1952–6), współpracował z Robotniczą Agencją Prasową. Wydał następujące tomiki poetyckie: Ziemia jaśnieje (W. 1950), Słońce nasz towarzysz (W. 1951), Spotkania (W. 1952), Życie w pieśni (W. 1955) oraz Wiersze wybrane (W. 1956), a ponadto zbiór artykułów publicystycznych Polemiki i refleksje (W. 1957).

W dojrzałej poezji S-ego (po r. 1956) stapiają się wpływy literatury polskiej (zwłaszcza Cypriana Norwida, także Józefa Czechowicza) i kultury żydowskiej (Biblia, Kabała, twórczość I. Pereca i malarstwo M. Chagalla) oraz jej folkloru, poszerzone później o tradycje antyczne. Reminiscencje literackie i kulturowe stanowią ważny i stały składnik tej poezji. Neoklasyczne tendencje przekształcały się stopniowo w «proces odrealniania wizji i przenoszenia elementów rzeczywistości w strefę mitu» (R. Matuszewski) poprzez antynaturalistyczną metaforykę, luźne skojarzenia obrazów, użycie paradoksu. W ówczesnych wierszach S-ego, artystycznie nierównych, lecz nieraz bardzo oryginalnych, przeważają motywy autobiograficzne, naznaczone z reguły gorzkim doświadczeniem żydowskiego losu (miasteczko żydowskie, m. in. w poemacie Szagalewo, Holokaust, emigracja), poetyckie komentarze do aktualnych wydarzeń społeczno-politycznych, rozważania nad sztuką (innych i własną), refleksje egzystencjalne i historiozoficzne nacechowane «katastrofizmem moralnym» (A. Kamieńska), a także medytacje religijne i próby zapisu doznań mistycznych. Łączą się w tej poezji tradycje mistyki żydowskiej, wrażenia wyniesione z lektury tekstów esseńczyków z Qumran i fascynacja teologią chrześcijańską.

Do czasu wyjazdu z Polski ogłosił S. drukiem tomy wierszy: Dzwony nad Wisłą (W. 1958), Promienie czasu (W. 1959), Mity na wiosnę (W. 1962), Dolina dziwów (W. 1964), Faktura światła (wybór z l. 1944–64, W. 1965), Eklogi i psalmodie (W. 1966). Odmówiono mu publikacji tomu wierszy Biografia anioła, który wydano dopiero po śmierci poety (W. 1982, ze wstępem R. Matuszewskiego), poszerzony o utwory późniejsze, pisane jeszcze w kraju oraz na emigracji, i ujęte w cykle: Requiem dla osła, Z buszu, W epicentrum, Z wierszy ostatnich.

S. był także autorem tekstów poetyckich przeznaczonych dla dzieci i młodzieży: Czarne i białe kruki (W. 1965), Wiersze dla Ali (W. 1965), Dzieci pustyni Gobi (W. 1966), Dzień Malejki (W. 1967), Targ w Dziworaju (W. 1967). Był nadto tłumaczem, głównie literatury rosyjskiej i żydowskiej, z której ogłosił oddzielnie wybór wierszy E. Rajzmana „Spalony gołąb” (P. 1967). S. zmarł 15 XI 1972 w Berlinie Zachodnim, pochowany został na tamtejszym cmentarzu Ruhleben. Na dużym kamieniu, położonym na mogile S-ego, widnieje napis «poeta polski».

W dziesięć lat po śmierci poety wydane zostały jego Poezje wybrane (W. 1982, ze wstępem A. Kamieńskiej) oraz przygotowana jeszcze w Polsce pod jego redakcją, wespół z Salomonem Łastikiem, „Antologia poezji żydowskiej” (W. 1983, Wyd. 2, 1986). S-emu poświęcił Ryszard Kapuściński wiersz „Poeta Arnold Słucki na Nowym Świecie” (w zbiorze „Notes”, W. 1986), w r. 1998 powstał o S-m film dokumentalny Anny Brzozowskiej.

Zawarte w r. 1948 małżeństwo S-ego z Iwoną Inką z domu Lauk, magistrem filologii polskiej Uniw. Warsz., było bezdzietne.

 

Portret S-ego (1960, rys., w Muz. Literatury im. A. Mickiewicza w W.); – Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1944/5 i n.; Nowy Korbut (Słownik Pisarzy), III; Bartelski L. M., Polscy pisarze współcześni 1939–1991, W. 1995; – Bocheński J., O Arnoldzie Słuckim, „Zapis” 1979 nr 12 s. 96–101; Cedro A., Wieczność niespójna. O obecności sacrum w poezji Arnolda Sluckiego, „Roczniki Human.” T. 34: 1986 z. 1 s. 65–136; Duszka W., O wierszach Arnolda Słuckiego, „Znak” 1984 nr 8–9 s. 1257–9; Eisler J., Marzec 1968, W. 1991; Feuerman E. J., Zaraz po wojnie i nieco później, „Kontury” (Tel Awiw) VIII 1997 s. 64–73; Ficowski J., Literatura a marzec, „Gaz. Wyborcza” 1995 nr 59 s. 11; Fik M., Kultura polska po Jałcie, London 1989; Grześciak M., Arnold, „Życie Warszawy” 1981 nr 113; Kuczera-Chachulska B., Biografia anioła, „Więź” 1986 nr 11–12 s. 209–13; Kuncewicz P., Agonia i nadzieja, W. 1993 II 406–9; Matuszewski R., Powroty i pożegnania, W. 1987; Poradecki J., Aż tu moje skrzydło sięga, Ł. 1988; Rogoziński J., Preteksty, W. 1985; Szewc P., Śmierć Szagalewa, „Twórczość” 1986 nr 6 s. 84–90; Węgrzyniakowa A., Po marcu, w: Literatura emigracyjna 1939–1989, Kat. 1994 I; Wilkoń T., Polska poezja socrealistyczna w latach 1949–1955, Gliwice 1992; Wirpsza W., O skuteczności poetyckiego szumu informacyjnego, „Twórczość” 1966 nr 4 s. 101–7; tenże, Przejęzyczenie, „Kultura” (Paryż) 1982 nr 11 s. 109–13; Żurek S. J., Szagalewa ostatni spadkobierca, „Kultura” 1997 nr 5 s. 135–8; tenże, Żydowskie miasteczko w poezji Arnolda Słuckiego, „Akcent” 1997 nr 4 s. 99–105; – „Życie Warszawy” 1972 nr 276; – Arch. Uniw. Warsz.: Akta studenckie S-ego; CAW: TAP A. S. sygn. 1532/73/768; Dom Literatury w W.: Teczka osobowa S-ego (bez nr inw.), zbiór wycinków; – Informacje Alicji Pacholczykowej z W.

Sławomir J. Żurek

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Partner ms-warszawa.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Tadeusz Chmielewski

1927-06-07 - 2016-12-04
reżyser filmowy
 

Bolesław Kontrym

1898-08-27 - 1953-01-02
cichociemny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Mieczysław Józef Marchlewski

1885-06-18 - 1956-05-22
dyplomata
 

Stanisław Podkowa

1907-09-14 - 1973-06-24
inżynier mechanik
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.