INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Baltazar Łukowski h. Jelita  

 
 
Biogram został opublikowany w 1973 r. w XVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Łukowski Baltazar h. Jelita (zm. po 1570), poseł sejmowy, działacz różnowierczy, sędzia ziemski sandomierski. Wywodził się z średnio zamożnej rodziny szlacheckiej osiadłej w woj. sandomierskim. Był synem Mikołaja i Anny, z którą, Ł. i jego bracia, Kilian (zob.) i Kasper, dziedziczyli w r. 1540 majętności w pow. chęcińskim (Łukowa, Cmielowice i Chomętów). W r. 1529 zapisał się na Akad. Krak. Po podziale dóbr Ł. osiadł w Łukowej. Razem z braćmi należał do pierwszych zwolenników reformacji w Małopolsce. W r. 1551 zreformował Kościół w Łukowej i osadził na dawnym probostwie ministra. W r. 1554 brał udział w odbiciu Marcina Krowickiego, porwanego z Pińczowa podstępem przez sługi bpa krakowskiego Andrzeja Zebrzydowskiego. Czynny w życiu zborowym, uczestniczył w synodach i zjazdach małopolskiego Kościoła reformacyjnego. Na synodzie generalnym w Pińczowie w sierpniu 1557 został wybrany jednym z 5 seniorów świeckich Kościoła oraz członkiem delegacji na zaplanowany w jesieni t. r. wspólny synod z braćmi czeskimi i luteranami w Wielkopolsce. Dwukrotnie (1557, 1559) wybierano go do komisji mającej zająć się sprawą wydania polskiego przekładu Biblii. Należał do grupy szlachty wywierającej duży wpływ na sprawy Kościoła małopolskiego.

Na burzliwym synodzie w Książu (wrzesień 1560), wystąpił Ł., razem z Hieronimem Ossolińskim i Stanisławem Myszkowskim, przeciw powoływaniu seniorów z grona ministrów, pragnąc w ten sposób ograniczyć wpływy czynnika duchownego w Kościele. Ostro zaatakował ministrów za rzekomą chęć zagarnięcia władzy, bronił natomiast pozycji seniorów świeckich i został ponownie obrany na ten urząd. Z jego działalności na synodzie włodzisławskim (wodzisławskim) we wrześniu 1562 można wnosić, iż był zaangażowany w prowadzoną przez szlacheckich przywódców reformacji akcję, zmierzającą do załagodzenia sporu z Franciszkiem Stankarem w sprawie nauki o charakterze pośrednictwa Chrystusa. W tej właśnie kwestii sprawował poselstwo od woj. poznańskiego Marcina Zborowskiego. Występował także w imieniu opiekuna Stankara – Stanisława Stadnickiego, przekazując jego zapewnienie, iż zachowuje w pełni naukę o Trójcy św. według przyjętych symbolów. Piotr Statorius dedykował mu swoją rozprawę pt. „Emanuel seu de aeterno Verbo Dei Filio” (Pińczów 1561).

Aktywny politycznie, podobnie jak i jego brat Kilian, co podnosił w „Zwierzyńcu” Mikołaj Rej, był Ł. wybierany posłem z woj. sandomierskiego na wszystkie sejmy w l. 1556–66. Na sejmie piotrkowskim 1558/9 r. interweniował z upoważnienia izby w interesie posłów ruskich, domagając się, aby wobec zagrożenia tatarskiego otrzymali pierwszeństwo w załatwieniu swoich spraw na sejmie. Na sejmie warszawskim 1563/4 r. był jednym z 6 deputatów izby do rewizji nadań. Wystąpił wówczas ostro przeciw posłom ziem ruskich, protestującym przeciwko egzekucji królewszczyzn. Prawdopodobnie w r. 1563 został sędzią ziemskim sandomierskim. Brak wiadomości o jego działalności po r. 1566. Zmarł zaraz po r. 1570.

 

Estreicher; Boniecki; Kolankowski L., Posłowie sejmów Zygmunta Augusta, „Reform. w Pol.” R. 5: 1928 s. 125–7, 130, 131; – Barycz H., Marcin Krowicki, „Reform. w Pol.” R. 3: 1924 s. 23, 29; Bukowski, Dzieje reform., I; Dembińska A., Polityczna walka o egzekucję dóbr królewskich w 1559–1564, W. 1935 s. 132, 138–40; Kossowski A., Protestantyzm w Lublinie i Lubelskiem w XVI–XVII w., L. 1933 s. 84; Łukaszewicz J., Dzieje kościołów wyznania helweckiego w dawnej Małej Polsce, P. 1838 s. 206, 215; Witanowski M., Budka W., Ogniska reformacji w Chęcińskim, „Reform. w Pol.” R. 5: 1928 s. 174; – Akta synodów różnowierczych w Polsce, I–II; Album stud. Univ. Crac., II 250; Dzienniki sejmów walnych koronnych 1555 i 1558, Wyd. Lubomirskich, Kr. 1869 s. 164; Lasciana, s. 438, 440, 442, 475, 478, 494, 514–6, 528, 546–7, 551–2; Lubieniecki S., Historia Reformationis Polonicae, W. 1971; Materiały do dziejów reformacji w Krakowie, Wyd. R. Żelewski, Kr. 1965; Rej M., Zwierzyniec, Kr. 1895 s. 156, Bibl. Pisarzów Pol., t. 30; Źródła Dziej., XV (Małopolska) s. 559–60; Źrzódłopisma do dziej. unii, Cz. II oddz. I; – B. Gdań. PAN: rkp. 3105 t. II s. 39, 79–80.

Irena Kaniewska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Kilian Łukowski h. Jelita

brak danych - przed 1570-05-02 poseł sejmowy
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt II August

1520-08-01 - 1572-07-07
król Polski
 

Wacław z Szamotuł

około 1526 - około 1560
kompozytor
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.