INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Bernard Potocki z Popław h. Drzewica  

 
 
XV w. - 1519
Biogram został opublikowany w latach 1984-1985 w XXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Potocki Bernard z Popław h. Drzewica (?), (zm. 1519), dworzanin królewski, star. nieszawski. Pochodził zapewne z Popław w pow. opoczyńskim w paraf. Sławno, swoje nazwisko zaś wziął od leżącej w sąsiedztwie wsi Potok, której był dziedzicem. Rodzony brat P-ego Leonard był nazywany Popławskim. W r. 1497 P. był już dworzaninem królewskim, uczestniczył t. r. w wyprawie mołdawskiej Jana Olbrachta; 10 IX w obozie na Mołdawii przyznał mu król dobra w pow.: sieradzkim, radomskim i gostynińskim, odjęte szlachcie za nieobesłanie pospolitego ruszenia. W r. 1498 wszedł P. w skład dworzan (z prawem do 5 koni) królewicza Zygmunta i przebywał z nim w Budzie oraz Głogowie. Po objęciu przez Zygmunta tronu polskiego pozostał nadal na jego dworze. Dn. 18 IV 1511 otrzymał od króla zgodę na wykupienie wójtostwa w Brześciu (Kujawskim?) z rąk dotychczasowych posiadaczy. W r. 1512 uczestniczył jako rotmistrz jazdy w wyprawie przeciw Tatarom; brał udział w stoczonej przez połączone siły polsko-litewskie bitwie pod Wiśniowcem; 28 IV, gdy pod silnym natarciem Tatarów doszło do załamania się prawego skrzydła dowodzonego przez hetmana w lit. Konstantego Ostrogskiego, P. ruszył wraz z Wojciechem Sempolińskim na pomoc zagrożonym wojskom lit. i powstrzymał atak nieprzyjaciela. T. r. dostał od króla wiele wsi (w pow.: bieckim, przemyskim, chęcińskim i opoczyńskim) odjętych ich właścicielom z powodu uchylenia się od wojny z Tatarami. Przede wszystkim zaś otrzymał wówczas P. starostwo (tenutę) nieszawskie, wykupione t. r. na rzecz domeny królewskiej od Kościeleckich. Jako tenutariusz Nieszawy był zobowiązany do opłacania czynszu rocznego w wysokości 180 złp. (w r. 1518 obniżono go do 140 złp.) oraz do czuwania nad dostawami soli ruskiej do ziem pruskich i zwalczania przywozu soli zamorskiej. W tej sprawie współdziałał z toruńską radą miejską; on też pośredniczył przy przekazywaniu skarbowi należności za sól ruską od rajców toruńskich. W r. 1515, wraz z Piotrem Kmitą z Wiśnicza i Stanisławem Pileckim, potwierdzał szlachectwo Piotra Starzechowskiego. P. zmarł w r. 1519; dn. 25 I 1520 tenutariuszem nieszawskim był już Piotr Zagajewski.

O rodzinnych stosunkach P-ego brak wiadomości, prawdopodobnie jednak nie zostawił potomstwa i to właśnie ułatwiło Bartoszowi Paprockiemu zaliczenie P-ego do Potockich Pilawitów, by, jako upamiętniony przez historyków bohater spod Wiśniowca, uświetniał genealogię owej wybijającej się wówczas rodziny. Stało się to zresztą, być może, z inspiracji samych Potockich, na co zdaje się wskazywać fakt umieszczenia epitafium P-ego w kościele parafialnym w Buczaczu. Przynależność P-ego do Pilawitów utrwalili następni heraldycy i mimo krytycznych uwag niektórych badaczy (np. Stanisława K. Kossakowskiego, który jednakże przypisał P-emu herb Szeliga) wszedł on w w. XIX do drzewa genealogicznego Potockich Pilawitów.

                                                                                                                                                                                     

Kossakowski S. K., Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich, W. 1860 II 166–7; Niesiecki; Paprocki; Żychliński, XIV 21; – Pawiński A., Młode lata Zygmunta Starego, W. 1893 s. 64, 76, 270; Sucheni-Grabowska A., Monarchia dwu ostatnich Jagiellonów, Wr. 1974 cz. 1; – Acta Tom., III; Akta Stanów Prus Król., VI; Bielski, Kronika, II 965; Corpus iuris Pol., III; Decjusz J. L., Księga o czasach króla Zygmunta, W. 1960 s. 66; Łaski J., Liber benef.; Matricularum summ., II, IV; Starowolski, Monumenta Sarmatarum.

Halina Kowalska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.