INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Bożena Aniela Stanisława Strzelecka  

 
 
1916-05-07 - 1974-12-27
Biogram został opublikowany w latach 2006-2007 w XLIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Strzelecka (Modelska-Strzelecka) Bożena Aniela Stanisława (1916–1974), geograf, historyk kartografii, docent Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Ur. 7 V we Lwowie, była córką Teofila Emila Modelskiego (zob.) i Stefanii z Torońskich, bratanicą Izydora Modelskiego (zob.).

Po ukończeniu szkoły powszechnej w Wilnie rozpoczęła Bożena naukę w tamtejszym Gimnazjum im. ks. Adama Czartoryskiego; od r. 1931 uczyła się w Gimnazjum im. Królowej Jadwigi we Lwowie i w r. 1934 zdała tam maturę. Od t.r. studiowała geografię na Wydz. Matematyczno-Przyrodniczym Uniw. Lwow. W czerwcu 1939 uzyskała stopień magistra filozofii w zakresie geografii na podstawie pracy Studia nad zmianami biegu rzek w okolicach Rzeszowa i Łańcuta (jej streszczenie opublikowała po drugiej wojnie światowej pt. Historyczna dokumentacja niektórych młodszych zmian hydrograficznych na brzegu Karpat, „Czas. Geogr.” R. 29: 1958 z. 4). Latem 1939 odbyła wycieczkę naukową na Węgry. Po aneksji w r. 1939 Lwowa przez ZSRR była w l. 1939–40 słuchaczką kursu Sowieckiego Biura Pogody, po czym pracowała jako meteorolog na cywilnym lotnisku Skniłów pod Lwowem. W 1. poł. r. 1941, w wyniku wygranego konkursu, podjęła pracę aspiranta w Katedrze Geologii na Uniw. im. Iwana Franki; planowanych badań terenowych w północnej Bukowinie nie zdążyła rozpocząć z powodu wybuchu w r. 1941 wojny niemiecko-sowieckiej. Podczas niemieckiej okupacji Lwowa pracowała w l. 1942–4 jako kasjerka w biurze hotelu Bristol.

Po wojnie przybyła w r. 1945 do Krakowa i podjęła pracę tłumacza przysięgłego języków rosyjskiego i ukraińskiego w biurze tłumaczeń Henryka Batowskiego. Równocześnie została asystentem wolontariuszem w Inst. Geograficznym UJ; opublikowała artykuł Kraj mazurski, ziemia Grunwaldu a kultura polska („Dzien. Pol.” 1945 nr 159). Włączyła się w działalność Komitetu Słowiańskiego w Polsce i pod koniec r. 1945 objęła funkcję sekretarza redakcji jego organu, „Życia Słowiańskiego”. Na łamach tego periodyku (R. 1: 1946 z. 1, 2, 3, 4–5) publikowała omówienia piśmiennictwa słowiańskiego pt. „Nowe książki słowiańskie” oraz artykuły na temat Łużyc.

W marcu 1946 przeniosła się do Wrocławia i 15 III t.r. objęła stanowisko starszego asystenta w kierowanej przez Bolesława Olszewicza Katedrze Geografii Historycznej na Wydz. Humanistycznym (od r. 1951 na Wydz. Nauk Przyrodniczych) na Uniw. i Politechn. Wrocł. (od r. 1952 Uniw. Wrocł.). Uczestniczyła w tworzeniu Wrocławskiego Oddz. Polskiego Tow. Geograficznego oraz we wznowieniu w r. 1946 „Czasopisma Geograficznego” (przez pewien czas prowadziła społecznie sekretariat redakcji). Nadal działała w Komitecie Słowiańskim w Polsce jako członek zarządu jego Oddz. Wrocławskiego; wchodziła w skład delegacji polskiej na Kongres Ogólnosłowiański w Belgradzie (3–8 XII 1946). Na uczelni uczestniczyła w organizowaniu Inst. Geograficznego. Przyczyniła się zwłaszcza do powstania instytutowej biblioteki; od r. 1947 zajmowała się przez kilka lat gromadzeniem, inwentaryzacją i katalogowaniem jej ok. 20 tys. woluminów (z tego powodu w r. akad. 1949/50 była zwolniona z zajęć dydaktycznych). Dn. 8 II 1949 wyszła za mąż za Władysława Strzeleckiego (zob.).

Dn. 4 X 1951 uzyskała S. stopień doktora nauk matematyczno-przyrodniczych na podstawie napisanej pod kierunkiem Olszewicza dysertacji Ze studiów toponomastycznych nad Długoszem, opublikowanej w streszczeniu w „Czasopiśmie Geograficznym” (R. 21–22: 1950–1). W związku z konferencją poświęconą geografii historycznej (4 X 1952 w Warszawie) przetłumaczyła z języka rosyjskiego dwie prace W. Jacunskiego: „Geografia historyczna jako dyscyplina naukowa” („Biul. Pol. Tow. Geogr.” 1952 nr 16/6) oraz „Przedmiot i zadania geografii historycznej” (tamże 1952 nr 19/9). Ogłosiła artykuł Jan Długosz jako geograf. 1415–1480 („Geografia w Szkole” 1954 nr 3). Mimo posiadania doktoratu, po wprowadzeniu nowych przepisów, otworzyła 1 XI 1955 przewód kandydacki na temat Marcina Kromera opis Polski, pracy tej nie ukończyła z powodu ustawowego powrotu do tradycyjnych stopni naukowych. Dn. 1 I 1956 otrzymała stanowisko adiunkta. Habilitowała się 30 IV 1960 na podstawie rozprawy Ze studiów nad geografią i kartografią XV w. („Czas. Geogr.” R. 30: 1959 z. 3) i 9 VI 1960 otrzymała stanowisko docenta. Kontynuowała tematykę pracy habilitacyjnej m.in. w pracach Odrodzenie „Geografii” Ptolemeusza w XV w. Tradycja kartograficzna (tamże R. 31: 1960 z. 4) oraz Le manuscrit cracovien de la „Géographie” de Ptolémée („Bulletin de l’Academie Polonaise des Sciences. Série des sciences géologiques et géographiques” T. 8: 1960 nr 2 Supplément), w której omówiła i zreprodukowała w obszernych fragmentach jeden z dwóch znajdujących się w Polsce rękopisów „Geografii” Ptolemeusza. Wraz z Karelem Kuchařem i Olszewiczem, przygotowywała wydawnictwo „Monumenta Cartographica Bohemiae, Moraviae, Silesiae…” (makieta, Praga 1960). Kontynuowała też badania nad geograficznymi wątkami w pracach Długosza; oprócz opublikowania artykułu Wincenty Pol spadkobiercą myśli geograficznej Jana Długosza („Czas. Geogr.” R. 29: 1958 z. 1) wzięła udział w przygotowywanej pod kierunkiem Jana Dąbrowskiego reedycji dzieł Długosza. Do pierwszego tomu jego „Roczników…” (W. 1961, wyd. 2, W. 1962) opracowała ponad 900 przypisów do „Chorografii”, objaśniających elementy geograficzne i obiekty zaginione oraz prostujących błędy, a także skolacjonowała tekst łaciński (Ioannis Dlugossii „Annales…”, W. 1964). We Wrocławiu była członkiem Sekcji Szkół Wyższych ZNP, Tow. Przyjaźni Młodzieży Akademickiej oraz zrzeszającego pracowników uniwersyteckich Klubu Demokratycznego.

W r. 1961 wróciła S. do Krakowa i została 1 XI t.r. docentem etatowym w Katedrze Geografii Fizycznej Wydz. Biologii i Nauk o Ziemi UJ. Gdy 1 VI 1965 utworzono w Katedrze Zakł. Geografii Historycznej, objęła jego kierownictwo. Prowadziła badania nad geografią epoki Odrodzenia, studia nad Janem ze Stobnicy i nadal nad dziełami Długosza, wspólnie ze Stanisławem Kramarczykiem analizowała historyczny i geometryczny aspekt stożkowej projekcji Ptolemeusza, a także przygotowała wydanie drugiego w zbiorach polskich rękopisu „Geografii” Ptolemeusza z Biblioteki Narodowej oraz krytyczne opracowanie tekstów geograficznych o Polsce z XV–XVII w., znajdujących się w zagranicznych atlasach i dziełach geograficznych. W Zakładzie gromadziła materiały kartograficzne i opisowe do planowanej rekonstrukcji krajobrazu Polski południowej na przełomie XVIII i XIX w., której pierwszym etapem miała być mapa zasięgu lasów i sieci wód. Nadmiar podjętych prac, szwankujące zdrowie, a przede wszystkim ograniczenia wydawnicze spowodowały, że większość tematów nie doczekała się publikacji. Ogłosiła jedynie popularnonaukowy szkic nieukończonej pracy kandydackiej pt. Marcin Kromer oraz artykuł Jan Długosz (oba w: „Dziewięć wieków geografii polskiej”, W. 1967), a także wspólnie ze Stanisławem Leszczyckim pracę Six Centuries of Geography at the Jagellonian University in Cracow („Geographia Polonica” R. 11: 1967, skrót w: „Actes du XIe Kongres International d’Histoire des Sciences. Varsovie–Toruń–Kielce–Cracovie 24–31 Août 1965”, Wr. 1968 IV).

Po reorganizacji UJ (likwidacja katedr i powołanie instytutów), w r. 1970, zakład S-iej przestał istnieć, a ona sama weszła w skład kierowanego przez Zdzisława Czeppego Zakł. Geografii Fizycznej w Inst. Geografii. Kierowała w Zakładzie nieformalną pracownią geografii historycznej i historii geografii. Opublikowała wyniki badań nad Bernardem Wapowskim (Bernard Wapowski, „Krakowski krąg Mikołaja Kopernika” , Kr. 1973, Zesz. Nauk. UJ 1973 nr 314, Prace Hist., z. 42), nad kartografią Odrodzenia (Globus Jagielloński, Zesz. Nauk. UJ 1974 nr 344, Prace Geogr., z. 35) oraz nad Długoszem (Ze studiów geograficzno-historycznych nad „Liber Beneficiorum” Jana Długosza, tamże). Dzięki wieloletnim studiom dzieł Długosza ustaliła, że dwie szkicowe mapy ziem krzyżackich i Pomorza Gdańskiego z kodeksu Sędziwoja z Czechla wyszły spod ręki Długosza i były częścią jego kartograficznego dorobku; pracy na ten temat, pod roboczym tytułem Geneza kartografii polskiej jednak nie ukończyła. Przygotowała do druku rękopis swego ojca pt. „U kolebki Polskiej Akademii Umiejętności” („Roczn. B. PAN w Kr.” R. 19: 1973). Pod jej kierunkiem powstały cztery prace magisterskie, wypromowała też dwóch doktorów. Była członkiem senackich Komisji: ds. Collegium Maius (1964) i ds. Archiwum UJ (1967, 1974), należała do Zespołu Historii Geografii przy Zakł. Historii Nauki i Techniki PAN (od r. 1969) oraz Komisji Geografii Historycznej Komitetu Nauk Historycznych PAN (od r. 1974). W październiku 1974 otrzymała roczny urlop w celu poratowania zdrowia. Zmarła nagle 27 XII 1974 w Krakowie, została pochowana 2 I r.n. na cmentarzu Rakowickim. Była odznaczona m.in. Medalem X-lecia PRL (1955), Medalem 15-lecia Odzyskania Dolnego Śląska (1960), Odznaką Jubileuszową UJ (1964) i Złotym Krzyżem Zasługi (1973).

Małżeństwo S-iej z Władysławem Strzeleckim było bezdzietne.

 

Bibliografia polskiej historii geografii i kartografii 1970–1975, Oprac. W. Wernerowa, Wr. 1978; toż za l. 1981–5, Wr. 1986; Olszewicz B., Dorobek polskiej historii geografii i kartografii w l. 1945–1969, W. 1971; – Buczek K., Dzieje kartografii polskiej od XV do XVIII w., Wr. 1963; German K., Geografia fizyczna kompleksowa, w: Geografia w Uniwersytecie Jagiellońskim 1849–1999, Kr. 1999 III 237; Górka Z., Pociask-Karteczka J., Wilk A., Historia Katedry/Instytutu Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego 1844–1999, tamże I 39–40; Krawczyk A., Informacja o badaniach Bożeny Modelskiej-Strzeleckiej nad mapą Polski Jana Długosza, (mszp. w posiadaniu autora); Lubelska M., Bożena Modelska-Strzelecka 1916–1974, w: Geografia w Uniwersytecie Jagiellońskim 1849–1999, Kr. 1999 II 111–19 (częściowa bibliogr. prac, fot.); Semkowicz-Zarembina W., Autograf Długosza i jego warsztat w nowej edycji „Annales”, w: Dlugossiana: studia historyczne w pięćsetlecie śmierci Jana Długosza, Zesz. Nauk. UJ 1980 nr 562, Prace Hist., z. 65 s. 270; Trafas K., Kartografia i teledetekcja, w: Geografia w Uniwersytecie Jagiellońskim 1849–1999, Kr. 1999 III 474; Uniwersytet Jagielloński. Złota księga Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi, Kr. 2000 I (częściowa bibliogr. prac, fot.); – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Czas. Geogr.” R. 46: 1975 z. 3 s. 347–9 (J. E. Piasecka, fot.), „Dzien. Pol.” 1975 nr 1; Kronika Uniwersytetu Jagiellońskiego za l. akad. 1972/1973–1974/1975, W.–Kr. 1980 s. 309–10 (A. Krawczyk), „Kwart. Hist. Nauki i Techn.” R. 21: 1976 z. 1 s. 87–92 (Z. Rzepa, częściowa bibliogr. prac, fot.), „Studia Hist.” R. 19: 1976 z. 2 s. 318–20 (D. Quirini-Popławska); – Arch. UJ: sygn. S III 246; – Mater. własne autora.

Adam Krawczyk

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Fryderyk Jarosy (Jarossy)

1890-10-10 - 1960-08-06
konferansjer
 

Teodor Axentowicz

1859-05-13 - 1938-08-26
malarz
 

Tadeusz Białoszczyński

1899-11-25 - 1979-01-24
aktor filmowy
 

Adam Pawlikowski

1925-11-21 - 1976-01-17
dziennikarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Marceli Struszyński

1880-01-16 - 1959-09-01
inżynier technolog
 

Adam Napieralski

1861-10-12 - 1928-10-24
polityk
 

Zdzisław Jan Rauch

1883-02-11 - 1964-08-01
inżynier elektryk
 

Maria Jakubina Komornicka

1876-07-25 - 1949-02-08
pisarka
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.