INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Cecylia Niewiadomska  

 
 
1855-11-22 - 1925-06-12
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Niewiadomska Cecylia, pseud. i krypt. Aspiro C. N. (1855–1925), pedagog, autorka i tłumaczka powieści i opowiadań dla dzieci i młodzieży. Ur. 22 XI w Warszawie, była najstarszą z sześciorga dzieci Wincentego (zob.) i Julii z Wernerów, siostrą Romana (zob.) i Eligiusza (zob.). Ze względu na złą sytuację materialną rodziców od wczesnej młodości zarabiała udzielaniem korepetycji. Po śmierci matki opiekowała się młodszym rodzeństwem, a po powtórnym małżeństwie ojca usunęła się z domu i rozpoczęła samodzielne życie, pomagając nadal rodzeństwu. Uczyła się w tajnych klasach pensji Walerii Giewartowskiej oraz w Warszawskim Gimnazjum Rządowym, które ukończyła w r. 1871 ze złotym medalem. Następnie po uzyskaniu dyplomu nauczycielki domowej dawała lekcje prywatne, m. in. w domu właściciela składów aptecznych Franciszka Gallego. Współdziałając z Kasyldą Kulikowską związała się w latach dziewięćdziesiątych XIX w. z nielegalnym Kołem Kobiet Korony i Litwy, organizując z jego ramienia na terenie Warszawy kursy pedagogiczne dla nauczycielek i ochroniarek oraz kierując sekcją prowincjonalną, której zadaniem było organizowanie ruchu oświatowego na terenie Królestwa. Ok. r. 1901 N. została członkiem Ligi Narodowej i brała wybitny udział w pracach Tow. Oświaty Narodowej, w którym była członkiem zarządu, działała w sekcjach: bibliotecznej i seminaryjnej, a także opracowywała katalogi dla bibliotek ludowych (Katalog rozumowany książek ludowych, W. 1907). Wspomnienia z tych lat ogłosiła pt. Tajna praca oświatowa w latach niewoli pod zaborem rosyjskim w „Bluszczu” w r. 1924. Po przekształceniu się w r. 1906 tajnego Towarzystwa w jawnie działającą Polską Macierz Szkolną (PMS) N. brała udział w pracach organizacyjnych, współkierowala sekcją szkolną PMS oraz była jedną z czynniejszych prelegentek. Współpracując z księgarnią Gebethnera i Wolffa, kierowała wydawaniem „Biblioteczki Uniwersytetów Ludowych” oraz „Biblioteczki Młodzieży Szkolnej” drukowanych na potrzeby PMS. W r. 1906, wraz ze Stanisławem Szoberem, Bogdanem Nawroczyńskim i Cecylią Bogucką, zorganizowała i kierowała do r. 1914 pracami sekcji języka polskiego przy Stowarzyszeniu Nauczycielstwa Polskiego. Z inicjatywy N-iej został opracowany przez sekcję Program nauki języka polskiego i literatury polskiej (współautorstwo z Ignacym Chrzanowskim, Kr. 1909). N. brała też udział w pracach nad ujednolicaniem pisowni polskiej. Uczestniczyła i zabierała głos na licznych zjazdach, m. in. w r. 1907 zasiadała w prezydium zjazdu pedagogicznego historyków i filologów w Warszawie. Po wybuchu wojny pracowała w l. 1914–15 w Kuratorium Obywatelskim Rodzin Rezerwistów Warszawy, będąc członkiem zarządu Komisji Ochron. Następnie w l. 1915–18 przebywała w Kijowie, gdzie współpracowała z Polskim Tow. Pomocy Ofiarom Wojny przy tworzeniu szkół i schronisk dla bezdomnych polskich dzieci. Zorganizowała w Kijowie Gimnazjum Macierzy Szkolnej i kierowała nim do r. 1918. W t. r. powróciła do Warszawy, gdzie aż do śmierci współpracowała z PMS, pełniąc m. in. funkcję prezesa Koła im. Zofii Bukowieckiej.

Twórczość literacką rozpoczęła N. od tłumaczeń powieści z języków: francuskiego, angielskiego i włoskiego, publikowanych w latach osiemdziesiątych w „Tygodniku Illustrowanym”, „Bluszczu”, „Kurierze Codziennym” i innych czasopismach oraz drukowanych jako samoistne pozycje (Golo R., „Administrator”, 1890,Wallace L., „Książę indyjski”, 1895, Corelli M., „Księżna Ziska”, 1897). Równocześnie zaczęła publikować własne powieści i powiastki dla młodzieży (Odrodzona, W. 1896, O tym, czego już nie ma, W. 1897, O czym Zosia nie wiedziała, W. 1897, Stracona, W. 1897 i in.). Lata 1908–20 były okresem wzmożonej twórczości N-iej. Wydała w tym czasie kilka powieści i opowiadań dla dzieci i młodzieży, m. in. Bardzo dawno. Królestwo skał (W. 1908), Dotrzymuj słowa. Koledzy. Samolub (W. 1908), Słoneczny światek (Kijów 1916), Listy do Li. Niepowieść (W. 1919). Wiele z powyższych utworów N-iej doczekało się wznowień. Dużą poczytnością cieszył się także wychodzący od r. 1909 cykl Legendy, podania i obrazki historyczne, w którym N. w zbeletryzowanej formie przedstawiła dzieje polityczne i kulturalno-obyczajowe narodu polskiego. Z zakresu historii literatury opracowała popularną monografię Trzech wieszczów naszych (W. 1913). Współpracowała przy redagowaniu dzieła „Wiek XIX. Sto lat myśli polskiej”. Ceniona była jako tłumaczka literatury młodzieżowej. Tłumaczyła i opracowywała dla młodzieży skrócone wersje znanych utworów, jak „Dawid Copperfield” i „Maleńka Dorrit” Ch. Dickensa, „Baśnie” J. i W. Grimmów, „Podróże Guliwera” J. Swifta, „Chata Wuja Toma” H. Beecher-Stowe, „Baśnie” H. Ch. Andersena i in. Zwłaszcza trzy ostatnie z tych pozycji uzyskały wielką liczbę wydań i wznawiane były również po drugiej wojnie światowej.

Największą zasługą N-iej było opracowanie podręczników do nauki języka polskiego, stylistyki i gramatyki, z których uczyło się kilka polskich pokoleń. Współpracując z C. Bogucką, I. Chrzanowskim, Marią Dzierżanowską, S. Szoberem i Jadwigą Warnkówną, opracowała kilkadziesiąt książek szkolnych na różne poziomy nauczania, od elementarza po szkołę średnią. Pierwszym z opracowanych przez nią wspólnie z M. Dzierżanowską i J. Warnkówną podręczników były Ćwiczenia do wykładu gramatyki i nauki języka polskiego (W. 1895); z C. Bogucką wydała m. in. Naukę stylistyki (W. 1908), Nasi pisarze, ich życie i dzieła (W. 1911). Kilka z jej podręczników było wznawianych ponad 20 razy. Jeden z nich, opracowany wspólnie z C. Bogucką i S. Szoberem – Nauka pisowni we wzorach i ćwiczeniach – wznawiany był również w l. 1942–6 w różnych zakątkach świata, gdzie przebywali Polacy. N. wydała również podręczniki polskie w czasie pierwszej wojny światowej podczas pobytu w Kijowie (Krótka gramatyka języka polskiego z ćwiczeniami, Kijów 1915). Fundusze zgromadzone głównie z honorariów autorskich za wznawianie podręczników przekazała N. testamentem na rzecz instytucji naukowych, oświatowych i charytatywnych. Największe legaty otrzymało Tow. Naukowe Warszawskie i PMS. Zmarła w Warszawie 12 VI 1925 i pochowana została na cmentarzu Powązkowskim. Rękopis pamiętnika, jak również archiwum zawierające papiery rodzinne i materiały związane z jej działalnością społeczną i oświatową zostały zniszczone w czasie drugiej wojny światowej.

 

Fot. w Materiałach Red. PSB; – Bibliografia metodyki nauczania języka polskiego (1918–1939); Brzozowska Z., Andersen w Polsce, Wr. 1970; Kosmowska I., Milkuszyc D., Szycówna A., Kobieta polska jako autorka pedagogiczna, W. 1912; Polskie książki dla dzieci i młodzieży, Kr. 1931; Mały słownik literatury dla dzieci i młodzieży, W. 1964; W. Enc. Ilustr.; W. Ilustr. Enc. Gutenberga; – Bartoszewski W., Cecylia Niewiadomska, „Tyg. Powsz.” 1975 nr 38 s. 3; Dębicki Z., Dzisiaj a wczoraj, „Tyg. Ilustr.” 1925 nr 26 s. 508 (fot. na s. 521); Majewski S., Cecylia Niewiadomska, „Stolica” 1975 nr 23 s. 14 (fot.); Stemler J., Polska Macierz Szkolna, W. 1926 s. 16; Szober S., Śp. Cecylia Niewiadomska, „Sprawy TNSW” 1925 nr 30 s. 455–6; Wehrowa M., Cecylia Niewiadomska (1854–1925), „Ogniwo” 1925 nr 5 s. 4; Z dziejów książki i bibliotek w Warszawie, W. 1961; – „Informator Powszechny Rzeczypospolitej Polskiej z Kalendarzem Policji Państwowej na r. 1922”, W. 1922 s. 208; Kalendarzyk Polityczno-Historyczny m. st. Warszawy na r. 1916; Nasza walka o szkołę polską 1901–1917, W. 1934 II; Pachucka R., Pamiętniki z lat 1886–1914, Wr. 1958; I Sprawozdanie Polskiej Macierzy Szkolnej za 1906/7 rok, W. 1907 s. XVIII; Waydel-Dmochowska J., Dawna Warszawa, W. 1958 s. 125, 127–8, 131, 134; – „Gaz. Warsz.” 1925 nr 161 s. 3, nr 172 s. 3; „Kur. Warsz.” 1925 nr 165 s. 19, nr 168 wyd. wieczorne s. 5; „Oświata Pol.” 1925 nr 3 s. 219–20; „Tyg. Ilustr.” 1907 nr 15 s. 309 (fot.), 1914 nr 44 s. 734; – IBL PAN: Kartoteka bibliograficzna; – Materiały oraz opracowania biograficzne o N-iej autorstwa Z. Brochockiej, B. Nawroczyńskiego i H. Popielowej (mszp.) w posiadaniu H. Popielowej (bratanicy N-iej) w Warszawie; – Informacje H. Popielowej oraz Edwarda Muszalskiego z Warszawy.

Stanisław Konarski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt Henryk Berling

1896-04-27 - 1980-07-11
generał broni WP
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Ignacy Skowroński

1888-07-28 - 1957-12-14
działacz związkowy
 

Jan Piechowski

1863-12-26 lub 12-27 - 1921-04-19
zmartwychwstaniec
 
 

Jan Kanty Steczkowski

1862-10-17 - 1929-09-03
adwokat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.