INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Daniel Stefan Stempkowski (Stępkowski) h. Suchekomnaty  

 
 
1 poł. XVII w. - 1672
Biogram został opublikowany w latach 2004-2005 w XLIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stempkowski (Stępkowski) Daniel Stefan h. Suchekomnaty (zm. 1672), kasztelan bracławski.

Był synem kaszt. bracławskiego Gabriela (zob.) i jego pierwszej pierwszej żony Maryny z Mężyńskich.

W młodości odbył S. podróż zagraniczną; 25 VI 1639 wpisał się na fakultet prawniczy uniw. w Lejdzie. W r. 1643 był dworzaninem królewskim; 16 VI t.r. uzyskał za zgodą króla Władysława IV cesję ze strony ojca star. włodzimierskiego, przynoszącego 1 tys. zł kwarty do skarbu kor. W r. 1648 powstańcy kozaccy Bohdana Chmielnickiego do tego stopnia spustoszyli star. włodzimierskie, że nie przynosiło odtąd żadnych dochodów. Dn. 17 IV 1649, ze względu na dużą ilość spraw związanych z rebelią kozacką, szlachta wołyńska zobowiązała S-ego do szybszego podjęcia sądowniczej funkcji starościńskiej. S. wziął udział t.r. w kampanii zborowskiej, zapewne służąc w jednej z chorągwi powiatowych pod komendą ojca, pułkownika zaciągów wołyńskich. Na drugi sejm 1650 r. posłował S. z woj. wołyńskiego. Uczestniczył w kampanii beresteckiej, w tym także w trzydniowej bitwie z siłami kozacko-tatarskimi (28–30 VI 1651); jako dworzanin królewski wystawił poczet sześciokonny pod drugą królewską chorągiew dworską pod komendą Janusza Wessla. Ponownie reprezentował woj. wołyńskie na sejmie brzeskim 1653 r. Wraz z krewnym Michałem Stempkowskim, pisarzem ziemskim bełskim, został w r. 1654 deputatem do Tryb. Kor. w Lublinie. Podczas potopu szwedzkiego, zapewne na przełomie r. 1655/6, był uczestnikiem konfederacji tyszowieckiej. Ok. r. 1656, wkrótce po śmierci ojca, został kaszt. bracławskim; na pewno pełnił tę funkcję w r. 1657.

Z sejmu 1658 r. został S. wybrany na deputata do komisji do rozliczeń z wojskiem. Toczył w tym okresie spór z kaszt. wołyńskim Stanisławem Kazimierzem Bieniewskim o spadek po Anastazji Kisielowej, wdowie po stryju swej drugiej żony, woj. kijowskim Adamie Kisielu. W styczniu 1659, pod nieobecność Bieniewskiego, zajechał dobra Niskieniki i Hoszcza, zabrał przechowywane tam dokumenty i wywiózł ciało Kisielowej; sprawa ta trafiła w kwietniu t.r. przed sąd sejmowy. Na sejmie 1661 r. wyznaczono S-ego na senatora rezydenta na pierwszy kwartał r. 1662. Zapewne, podobnie jak większość senatorów, poparł dworskie plany elekcji vivente rege i podpisał skrypty elekcyjne. Podczas obrad sejmu t.r., jako delegat z senatu, wraz z kaszt. sandomierskim Stanisławem Witowskim, zapraszał izbę poselską do przybycia na wspólne obrady. Powołany do komisji skarbowej we Lwowie dla zapłaty wojsku kor., uczestniczył w jej pracach od sierpnia. Dn. 7 IX podpisał się pod listem senatorów do marsz. w. kor. Jerzego Lubomirskiego, który pod koniec sierpnia polecił swojej piechocie węgierskiej obsadzić zamek wawelski i wystawić warty; sygnatariusze listu wzywali marszałka do zaprzestania tych działań. W dobie rokoszu Lubomirskiego (1665–6) popierał, jak się zdaje, antykrólewską opozycję; przyczynił się do wyboru posłów związanych z Lubomirskim, zarówno na sejm nadzwycz. 1665 r., jak i sejm 1666 r. Ok. r. 1668 na sejmiku włodzimierskim dla woj. bracławskiego zapewne scedował star. włodzimierskie Stefanowi Zahorowskiemu. Uczestniczył w r. 1669 w elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego, którą podpisał z woj. bracławskim. Z sejmu warszawskiego 1670 r. wyznaczony został na senatora rezydenta na trzeci kwartał r. 1671.

Po ojcu był S. posesorem star. hnidawskiego i właścicielem dóbr w woj. wołyńskim, w tym Nieświcza (Nieswicza), gdzie rezydował. Dn. 21 VIII 1657 zastawił poł. wsi Łaskowa i Oran z przynależnościami (pow. włodzimierski) za 4 tys. zł Szymonowi Węglińskiemu; w r. 1658 powiększył sumę zastawu o 1 tys. zł. Eufrozyna Ossolińska, starościna żydaczowska, scedowała mu 6 VIII 1661 wieś Brzeźnicę w woj. ruskim. Posag jego drugiej żony wynosił 100 tys. zł. Wraz z trzecią żoną, Eufrozyną z Dzieduszyckich, zastawił u lubelskiego Żyda klejnoty i inne cenne przedmioty. S. zmarł pod koniec r. 1672.

S. był żonaty trzykrotnie. Po raz pierwszy ożenił się w styczniu 1647 w Korcu, dzięki poparciu wuja macochy, kanclerza lit. Stanisława Albrychta Radziwiłła, z Eufrozyną z Koreckich, córką kaszt. wołyńskiego Karola (zob.); żona zmarła w połogu w październiku t.r. Po raz drugi ożenił się z Heleną Hilarią (Halyną), córką Mikołaja Kisiela (zob.), płk. kozackiego, chorążego nowogrodzkiego [Nowogród Siewierski] i Heleny z Załęskich. Z drugiego małżeństwa miał córkę Ewę, zamężną za Remigianem Sołtykiem, stolnikiem nowogrodzkim, 2.v. za Stanisławem Liniewskim, łowczym kijowskim, oraz syna Gabriela, w r. 1674 elektora Jana III Sobieskiego z woj. wołyńskiego, żonatego z Marianną z Lipskich, wdową po cześniku płockim Mikołaju Ubyszu, a następnie z Dorotą z Moskorzowskich, córką Hieronima (zob.) i Barbary Niemiryczówny, podkomorzanki kijowskiej. W r. 1657 poślubił S. Eufrozynę z Dzieduszyckich, córkę kaszt. lubaczowskiego Aleksandra; rektor Akad. Zamojskiej Bazyli Rudomicz, który 20 IX t.r. odwiedził ich w Sitańcu, ofiarował im z okazji poprawin ich wesela logogryf – panegiryk w formie łamigłówki („Logogryph”, Zamość 1657). Z trzecią żoną miał S. synów Aleksandra i Tomasza, zapewne cześnika kamienieckiego (ok. 1693–9). Po śmierci S-ego ranga wołyńskiej gałęzi rodu znacznie się obniżyła.

 

Boniecki, V 168, X 95, XI 148, 150, XIV 269, 324; Elektorowie; Elektorów poczet, s. 345 (dot. syna S-ego, Gabriela); Estreicher, XXVIII 57–8; Niesiecki, VIII; Żychliński, VI 310–11 (błędna tabl. geneal.), XIX 34; – Anusik Z., Struktura społeczna szlachty bracławskiej w świetle taryfy podymnego z 1629, „Przegl. Hist.” T. 76: 1985 z. 2 s. 243–4; Chłapowski K., Starostowie w Małopolsce 1565–1668, w: Społeczeństwo staropolskie, W. 1986 IV; Ciara S., Senatorowie i dygnitarze koronni w drugiej połowie XVII wieku, Wr. 1990 s. 99–100; Ciesielski T., Sejm brzeski 1653, Tor. 2003; Janas E., Konfederacja wojska koronnego w latach 1661–1663, L. 1998; Kersten A., Z badań nad konfederacją tyszowiecką, „Roczn. Lub.” T. 1: 1958 s. 115–16; Nagielski M., Chorągwie dworzańskie Jana Kazimierza podczas dwóch batalii kozackich 1649–1651, w: Gospodarka – ludzie – władza, Red. M. Kopczyński, A. Mączak, W. 1998 s. 124; Ochmann-Staniszewska S., Staniszewski Z., Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, Wr. 2000 I–II; Sysyn F. E., Between Poland and the Ukraine. The Dilemma of Adam Kysil 1600–1653, Cambridge, Mass. 1985; – Akta grodz. i ziem., X; Album studiosorum Academiae Lugduno-Batavae, Hagae 1875 (Stemkoski); Arch. Jugo-Zap. Rossii, cz. III t. 4 s. 198–200, cz. VI t. 1 cz. 2 s. 247–52, cz. VII t. 2 nr 26 (podymne w star. włodzimierskim w l. 1648–55); Dzieduszycki M., Kronika domowa Dzieduszyckich, Lw. 1865 s. 97; Materiały źródłowe do dziejów Żydów w księgach grodzkich lubelskich z doby panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego w 1669–1697, Oprac. H. Gmiterek, Judaica Lublinensia Vol. 2: 2003; Radziwiłł, Pamiętnik, (występuje jako Daniel, brat Gabriela); Relacje wojenne z pierwszych lat walk polsko-kozackich powstania Bohdana Chmielnickiego okresu „Ogniem i Mieczem” (1648–1651), Wyd. M. Nagielski, W. 1999; Rudomicz B., Efemeros czyli Diariusz prywatny pisany w Zamościu w latach 1656–1672, L. 2002; Rus’ka (Volins’ka) metrika. Kniga za 1652–1673 gg., Sost. P. Kulakovs’kij, w: Pamjatniki istorii Vostočnoj Evropy, Ostrog–W.–Moskva 1999 V; Rus’ka (Volyns’ka) metryka, Kyïv 2002 s. 764; Temberski, Roczniki, s. 391; Vol. leg., IV 734, 832; – AGAD: Metryka Kor., nr 188 k. 10v–11v (cesja star. włodzimierskiego), Dz. XVII nr 74 (lustracja woj. wołyńskiego za l. 1659–65) s. 96, Sigillata, nr 3 k. 281, nr 6 k. 85v, nr 10 k. 196, nr 11 k. 92, nr 12 k. 43v., Zbiór Czołowskiego, nr 525 s. 58–60; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 2979 k. 12 (geneal. Stempkowskich); Central’nyj deržavnyj istoryčnyj archiv Ukraïny w Kijowie: F. 28 op. 1 nr 104 k. 103, 886–7, nr 105 k. 1447–9; L'vivs'ka naukova biblioteka im. V. Stefanyka we Lw.: F. 91 op. 70 III s. 170.

Mirosław Nagielski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan III (Sobieski)

1629-08-17 - 1696-06-17
król Polski
 

Michał Piotr Boym

ok. 1614 - 1659-08-22
jezuita
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.