INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Edward Leopold Rulikowski     

Edward Leopold Rulikowski  

 
 
1825 - maj 1900
 
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rulikowski Edward Leopold, pseud. Edward z Poradowa, Onufry z Poradowa (1825–1900), badacz dziejów Ukrainy. Ur. w Motowidłówce w pow. wasylkowskim na Ukrainie w zamożnej rodzinie ziemiańskiej, był synem Józefa i jego drugiej żony Zofii z Boreyków, córki Wacława (zob.).

R. w dzieciństwie przebywał wraz z braćmi Wacławem i Antonim u swego dziada Wacława Boreyki w Samostrzałach, potem uczył się w domu, a następnie wyjechał do Paryża na bliżej nieokreślone studia w Collège de France i na Sorbonie. Po powrocie na Ukrainę duży wpływ na zainteresowania R-ego miała przyjaźń ze starszym znacznie od niego Konstantym Świdzińskim (krewnym żony jego brata, Wacława), znanym zbieraczem starożytności. W wyniku badań, prowadzonych przez R-ego głównie w archiwach dworskich, powstała jego pierwsza praca Opis powiatu wasylkowskiego pod względem historycznym, obyczajowym i statystycznym (fragment zamieściła „Biblioteka Warszawska” 1852, całość wyszła w r. 1853 ) zawierająca historię tego regionu, dzieje powstania własności ziemskiej i zmiany właścicieli a także informacje z dziedziny etnografii i topografii. Spotkała się z przychylną oceną Juliana Bartoszewicza i Wacława Aleksandra Maciejowskiego (także Joachim Lelewel wspomniał o niej pochlebnie); przetłumaczona została również na język rosyjski. W r. 1855 opublikował R. w „Dzienniku Warszawskim” życiorys Jan Stachórski (jenerał major), a w r. n. monografię miejscowości Trypole nad Dnieprem.

Przez 5 lat prowadził R. badania w bibliotekach i archiwach Lwowa, Rzymu i Paryża, gdzie m. in. nawiązał kontakt z Sewerynem Goszczyńskim. W wyniku tej podróży powstała praca o Kijowszczyźnie, której drobny fragment Drogi i szlaki na prawym brzegu Dniepru ukazał się w „Ateneum” (1878), a całość już po śmierci R-ego wydana została przez Mariana Dubieckiego pt. Opis powiatu kijowskiego (Kijów 1913). Inną wartościową pracą R-ego był obszerny artykuł Przed kilkuset laty, omawiający dzieje Bracławszczyzny od XIV do XVIII w., umieszczony w zbiorowym wydawnictwie „Kwiaty i owoce” (Kijów 1870). Będąc członkiem Komisji Antropologicznej AU (od r. 1879) opublikował R. kilka prac z zakresu etnografii i archeologii w wydawanym przez tę Komisję „Zbiorze wiadomości do antropologii krajowej”, a mianowicie: Zapiski etnograficzne z Ukrainy (t. 3 Kr. 1879 i odb.), Mogiła w Helenówce w pow. wasylkowskim na Ukrainie w r. 1879 zbadana (t. 4 Kr. 1880 i odb.) oraz O paciorkach kamiennych, znajdowanych na prawym dorzeczu Dniepru (t. 5 Kr. 1881 i odb.). Drukował także artykuły w „Dzienniku Warszawskim”, „Kronice wiadomości krajowych i zagranicznych”, w „Ateneum”. Był też R. członkiem Tow. Archeologicznego i Statystycznego w Kijowie i uczestniczył w zjazdach archeologów rosyjskich w Kijowie w l. 1874 i 1899. Brał udział w terenowych pracach archeologicznych, m. in. w rozkopywaniu kurhanów. Od r. 1880 współpracował R. do śmierci z redakcją „Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych ziem słowiańskich”; był autorem opisów miejscowości na Ukrainie i Białorusi. W rękopisie pozostawił Dzieje zewnętrzne oraz wewnętrzne Kijowa w związku z ogólną historią kraju. Rękopis ten został po śmierci R-ego przekazany do Ossolineum we Lwowie. W r. 1899 ofiarował swój zbiór zabytków archeologicznych tworzonemu w Kijowie Muzeum Starożytności i Sztuk Pięknych.

W wyniku długiego procesu R. wraz z bratem Antonim, ornitologiem, otrzymali miasteczko Wysock (pow. rówieński), gdzie zamieszkali, a pod koniec życia R. przeniósł się do Kijowa. J. Talko-Hryncewicz zachował w pamięci, że R. «twarz miał poważną, oczy zamyślone…, całą postawę jakby wyjętą z ram starego, historycznego portretu». R. był często mylony ze swoim bratem przyrodnim Edmundem (zm. 1888), marszałkiem szlachty pow. wasylkowskiego i honorowym kuratorem gimnazjum białocerkiewskiego, który to tytuł otrzymał podobno przez pomyłkę, zamiast R-ego. Śmierć Edmunda mylnie przyjęta została za śmierć R-ego, który zmarł w maju 1900 w Sołtanowie koło Kijowa, pochowany został w Motowidłówce.

R. rodziny nie założył.

Obszerna spuścizna R-ego, zawierająca odpisy materiałów archiwalnych i bibliotecznych, korespondencję a także zbiory etnograficzne, przechowywana była w pocz. XX w. w San-Guliano koło Pizy we Włoszech, gdzie mieszkała jego bratanica, córka Edmunda Rulikowskiego, Elżbieta Bośniacka (zob.).

 

Estreicher w. XIX; Bibliogr. historii Pol. XIX w., II cz. 1; Enc. Org.; Ilustr. Enc. Trzaski; Bar, Słown. pseudonimów; Słown. Geogr. (Wysock); Uruski, XV 308 (tu nazwisko matki, Zofii: Chodkiewiczówna); Żychliński, I 254, III, XXIII 217; Lewak-Więckowska, Zbiory B. Rap. Katalog; – Dubiecki M., Edward Rulikowski, „Tyg. Illustr.” 1882 nr 335 s. 321–2, nr 336 s. 339–40; Historiografia polska w dobie pozytywizmu (1865–1900), W. 1968 s. 115, 176; Historyk Ukrainy Edward Rulikowski (1824–1900), w: Pamiętnik Kijowski, Londyn 1959 I 177–86; Sowiński L., Rys dziejów literatury polskiej, Wil. 1877 IV 561; Zawadyński T., Spuścizna po historyku Ukrainy, „Kresy” 1906 nr okazowy s. 10–11; – Goszczyński S., Dziennik Sprawy Bożej, W. 1984 II; Rulikowski J., Urywek wspomnień, W. 1862 s. 16, 41; Talko-Hryncewicz J., Z przeżytych dni. (1850–1908), W. 1930; Zawadyński T., Wspomnienia z niedalekiej przeszłości, „Kraj” R. 19: 1900 nr 41–2 dod. „Dział ilustr.” s. 546–7, 564–6 (fot.); – „Czas” 1900 nr 124; Kalendarz Czecha 1901 s. 87; „Kwart. Hist.” 1900 s. 550–1; „Lud” T. 11: 1905 s. 326; „Roczn. AU” 1879–1890; – B. Jag.: rkp 7812 IV, 7815 IV, 9211 III, 9290 IV, Akc. 11/67, 112/60; B. Narod.: rkp. II 7861 t. 9; B. Ossol.: rkp. 7354 II; B. PAN w Kr.: rkp. 1881 t. 11; B. Uniw. Warsz.: rkp. 447 teka I k. 75–77.

Stanisław Konarski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.