INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Ernest Malinowski     

Ernest Malinowski  

 
 
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Malinowski Ernest (1815–1899), inżynier, budowniczy kolei w Peru i Ekwadorze. Ur. w Różycznem (pow. Płoskirów) na Podolu, był synem Jakuba (1780–1850), oficera armii Ks. Warsz. (odznaczonego w r. 1809 orderem Virtuti Militari), a w r. 1816 marszałka szlachty, posła na sejm powstańczy 1831 r. z pow. radomyślskiego, który następnie wyemigrował z rodziną (synami Rudolfem i Ernestem) do Francji, gdzie wchodził w skład kadłubowego emigracyjnego sejmu oraz do Rady Bibliotecznej Biblioteki Polskiej i Rady Stow. Naukowej Pomocy w Paryżu; zm. w Homburgu.
 
Ernest M. ukończył Liceum w Krzemieńcu. W powstaniu listopadowym brał udział jako żołnierz pułku «czwartaków», a starszy jego brat Rudolf jako adiutant gen. H. Dembińskiego. Potem M. wyemigrował do Francji, gdzie zdał maturę i w l. 1834–8 studiował inżynierię w École des Ponts et Chaussées w Paryżu. W czasie Wiosny Ludów walczył w Badenii. W r. 1852 wyemigrował do Peru. Jako inżynier cywilny projektował tam różne urządzenia hydrotechniczne, które w kilkanaście lat później wcielał w życie W. Kluger. W r. 1859 upadł śmiały projekt M-ego, a mianowicie – kolei Central Transandino, mającej w sposób kombinowany połączyć Pacyfik z Atlantykiem, a mianowicie linią kolejową z wybrzeża Pacyfiku do portu rzecznego Iquitos nad Amazonką, skąd dalej już żeglugą do ujścia tej rzeki. Projekt ten zwalczali Anglicy, prowadzący dotąd większość robót kolejowych w Peru. Natomiast powierzono mu budowę kilku innych linii kolejowych: z portu Chimbote do Huarás, z portu Pacasmayo do Cajamarca, najdłuższej i częściowo transandyjskiej z Cuzco przez Puno nad jeziorem Titicaca do portu Mollendo, a także wielu dróg i mostów.
 
W czasie wojny hiszpańsko-peruwiańskiej w r. 1866 minister wojny, a osobisty przyjaciel M-ego, Manuel Galvez powierzył mu obronę wybrzeża, a szczególnie przyległego do stolicy portu Callao. M. sprowadził pośpiesznie ze Stanów Zjednoczonych artylerię dalekiego zasięgu oraz odpowiednie wieże pancerne i umieścił je na podwoziach kolejowych, co w czasie decydującej bitwy pozwoliło na manewrowanie nimi i rozproszenie floty hiszpańskiej. M-ego uznano za zasłużonego dla zwycięstwa, a jego podobiznę w postaci płaskorzeźby umieszczono w Limie na cokole pomnika wystawionego ku czci poległego M. Galveza. Rząd polecił wówczas M-emu opracowanie projektu linii kolejowej transandyjskiej do najbogatszej, poza Potosi, południowoamerykańskiej kopalni srebra w Cerro de Pasco oraz żyznej doliny Jauja w dorzeczu górnym Amazonki. Projekt M-ego kolei Callao – La Oroya, doliną rzeki Rimac, wywołał zażarte dyskusje i inne plany, ale okazało się, że jego był najbardziej realny. W r. 1869 rząd przyznał mu fundusze, główne roboty – przy pomocy amerykańskiego przedsiębiorcy H. Meiggsa – rozpoczęto w r. 1872. Wybudowana przez M-ego linia stanowi ze względu na trudności terenowe jedno z największych do dziś osiągnięć inżynierskich i do dziś najwyżej na świecie przeprowadzoną kolej. Ma ona 219 km długości i wznosi się od poziomu morza na wysokość 4 769 m, przechodząc przez 62 tunele o łącznej długości ponad 6 000 m (najdłuższy szczytowy – 1 200 m) oraz 30 mostów (w tym 80 m wysoki wiadukt Verrugas). M. przyczynił się w tym czasie do zaangażowania do Peru spornej liczby Polaków, jak E. Habich, W. Folkierski (jako nadzorca budowy tej kolei), W. Kluger, A. Miecznikowski, K. Wachulski, A. Babiński.
 
Gdy w r. 1876 budowa dobiegała końca, finansowy krach peruwiański spowodował przerwanie robót, a w r. 1879 wojna Peru z Chile pociągnęła za sobą przewrót polityczny i wygnanie M-ego. Schronił się on w Ekwadorze, gdzie kierował pracami mierniczymi, wybudował najdłuższą i główną linię kolejową ze stolicy Quito do portu Guayaquil oraz wiele dróg i mostów. W r. 1886 powrócił do Limy, doprowadził do ugody rządu z angielskim konsorcjum Peruvian Corporation, które na pewien czas przejęło linię na własność, zatrudniając M-ego do końca życia, jako głównego doradcę technicznego. Dokończono wówczas budowy linii, rozbudowano węzeł w La Oroya o krótsze linie do Cerro de Pasco i Huancayo. W r. 1888 powołano M-ego na katedrę matematyki uniwersytetu w Limie i w r. 1889 wybrano go (po Folkierskim) dziekanem wydz. matematyczno-przyrodniczego. Opublikował La moneda en el Péru (Lima 1856) oraz Ferrocaril Central-Transandino (Lima 1869). M. władał płynnie pięcioma językami, słynął z jasności umysłu, uczynności i gościnności. Nie był żonaty. Zmarł w Limie 25 IV 1899.
 
 
 
W. Enc. Powsz., (PWN); Polska i Polacy w cywilizacjach świata, W. 1939 (pod: Ekwador i Peru); Słown. Geogr.; Who’s who in Polish America, New York 1962; Zieliński, Mały słownik pionierów; Uruski; – Folkierski W., E. M. i kolej przez Kordylierę Andów, „Czas. Techn.” 1899 nr z 25 V (fot.); Kluger W., Dzisiejsza Peruwia, W. 1882 s. 338; Kucharzewski F., O trzech inżynierach polskich XIX wieku słynnych na obczyźnie, W. 1919; Polacy w Peruwii, „Ruch Liter.” 1877 nr 5; Polska w kulturze powszechnej, Kr. 1918 II 181–2, 433–5; Wiśniowski S., Kolej żelazna w obłokach, „Tyg. Illustr.” 1877 nr 96, 97; – Kluger W., Listy z Peruwii i Boliwii, Kr. 1878 s. 6–7, 13, 16; – „Kłosy” 1884 s. 169–70; „Kron. Emigracji Pol.” 1838 nr z 15 VIII s. 4; – Materiały Red. PSB; – Bibliografia do Jakuba M-ego: Askenazy Sz., Ks. Józef Poniatowski, W. 1910; Skałkowski A., O cześć imienia polskiego, Lw. 1908; – Diariusz sejmu z r. 1830–1831, Kr. 1907–1912 I–VI; – „Demokr. Pol.” T. 5: 1843 s. 269, „Kalendarz Pielgrzymstwa Pol.” 1840 s. 112; „Noworocznik Demokr.” 1842 s. 143, 1843 s. 178; „Przegl. Pozn.” T. 12: 1851 s. 389; – Życiorys Jakuba M-ego, oprac. przez Barbarę Konarską, w materiałach Redakcji PSB; – Informacje Bolesława Orłowskiego i Stefana Bratkowskiego.
 
Stanisław M. Brzozowski
 
 
 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.