INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Eustachy Iwanowski     

Eustachy Iwanowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1962-1964 w X tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Iwanowski Eustachy, pseud. Hellenius, Helleniusz Eu…, Helleniusz Eustachy (1813–1903), pamiętnikarz i publicysta historyczny. Ur. w Chałaimgródku w gub. kijowskiej, syn-jedynak Dezyderego Erazma, marszałka powiatu żytomierskiego, i matki z domu Chojeckiej, córki Jana Nepomucena, posła na Sejm Czteroletni. W l. 1825–30 kształcił się I. w Liceum Krzemienieckim, dalszą naukę przerwał wybuch powstania listopadowego oraz likwidacja Liceum. I. powrócił do Chałaimgródka z zamiarem poświęcenia się gospodarce (zresztą nie najlepiej prowadzonej), jednak częste wyjazdy do pobliskiego majątku Nenadychy, gdzie stworzył ośrodek życia towarzyskiego i kulturalnego, oraz podróże po kraju i zagranicy oderwały go od spraw majątkowych. Będąc samotny i niezależny materialnie, w swych rozlicznych podróżach zbierał materiały rękopiśmienne i relacje ustne do przeszłości dawnej Rzeczypospolitej, głównie ziem ukrainnych. M. in. pewne informacje uzyskiwał od fachowych historyków (np. E. Rulikowskiego), które następnie wykorzystywał w swych pseudonaukowych publikacjach. Pomagały mu w tym i koneksje rodzinne, jak i szerokie znajomości. Olbrzymie ilości faktów, zdarzeń i opowieści, jakie nagromadził w notatkach i pamięci, posłużyły mu do opracowania szkiców obyczajowych stojących często na pograniczu osobistych wspomnień o ludziach i faktach lat minionych. Zawierają one mnóstwo charakterystyk, ocen, opisów, zestawień chronologicznych ułożonych chaotycznie, bez metody i nie wolnych od rażących błędów, świadomych tendencji, zaprawionych ultrakatolickim światopoglądem (w przeciwieństwie do wolnomyślicielskich lat w Liceum Krzemienieckim) i opacznymi poglądami na dawne dzieje Polski. Również i styl tych książek jest ciężki i napuszony. Prace I-ego są kompilacyjne, oparte na przestarzałej literaturze historycznej; nowsza, od Lelewela począwszy, była mu obca. Mimo tych braków prace I-ego były i są często cytowane w literaturze historycznej, gdyż przytaczają lub też powołują się na niedostępny lub nieistniejący dziś materiał archiwalny. Wielotomowe częstokroć swe wydawnictwa publikował I. pod pseudonimami przeważnie poza granicami zaboru rosyjskiego (Lwów, Kraków, Poznań, a nawet Paryż). W okresie powstania styczniowego pisywał korespondencje do „Czasu”, pt. O stosunkach i nadziejach za granicą, przesiąknięte klerykalizmem i nietolerancją. Był zdecydowanie przeciwny powstaniu, uważał bowiem, że każda rewolucja niesie zalążki przewrotu społecznego; wychwalał natomiast złotą wolność szlachecką i system pańszczyźniany, a nawet w ciemnocie religijnej i umysłowej dostrzegał twórcze pierwiastki ładu społecznego i gwarancji jego trwałości.

Początki działalności pisarskiej I-ego sięgają lat 50-tych XIX w., kiedy to ukazała się jego pierwsza książka pt. Matka Boska na Jasnej Górze Częstochowskiej. Królowa Korony Polskiej. Pamiątka z pielgrzymki odbytej w r. p. 1848 (Paryż 1852). Odtąd co kilka lat opuszczały prasę drukarską nowe pozycje, jak np. Wiadomość historyczna o Zgromadzeniu XX Bazylianów w Humaniu („Czas” dod. mies. 1857), Wspomnienia narodowe (Paryż 1861), Rozmowy o polskiej koronie. T. 1–2 (Kr. 1873), Wizerunki Rzpltej Polskiej. T. 1–2 (Kr. 1891), Pamiątki polskie z różnych czasów. T. 1–2 (Kr. 1892), Listki wichrem do Krakowa z Ukrainy przyniesione. Wyd. 2., T. 1–3 (Kr. 1900–3), Wspomnienia polskich czasów dawnych i późniejszych. T. 1–2 (Kr. 1894). Dochody z części tych wydawnictw przeznaczył autor na świętopietrze; skarb papieski niewiele miał jednak z tego dochodu, gdyż, jak pisze Lipkowski, «cały nakład leży do tej pory nierozprzedany w Krakowie». I. był kawalerem i ostatnim z rodu; zmarł 7 VII 1903 r. i został pochowany w Białopolu na Ukrainie. Cały majątek oraz zbiory (biblioteka, galeria obrazów) zapisał Żmigrodzkim, synom Czeczelówny, wnuczki swej siostry.

 

Estreicher; Maliszewski, Bibliografia pamiętników; W. Enc. Ilustr.; Podr. Enc. Kośc.; Janowski L., Słownik bio-bibliograficzny dawnego Uniw. Wil., Wil. 1939 s. 159–60; Boniecki; – Nowakowski E., Przegląd 50-letniej pracy literackiej Eu… Helleniusza, Rzym 1902; Trembecki A., Zestawienie przedmiotów w dziełach E. Helleniusza, Kr. 1900; – Janowski L., Rec. Listków, „Kwart. Hist.” 1903 s. 685–91; Koneczny F., Rec. Wizerunków, „Kwart. Hist.” 1892 s. 855–60; – Lipkowski L., Moje wspomnienia 1849–1912, Kr. 1913; – „Czas” 1903 nr 206; Janowski L., E. I., „Kraj” 1903 nr 38 s. 4; „Kwart. Hist.” 1903 s. 510–1.

Red.

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Leon Wyczółkowski

1852-04-12 - 1936-12-27
malarz
 

Michał Elwiro Andriolli

1836-11-14 - 1893-08-23
rysownik
 

Leon Biliński

1846-06-15 - 1923-06-15
ekonomista
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Teodor Oskar Sobański

1877-09-16 - 1933-10-08
ziemianin
 

Florian Dąbrowski

1798-03-06 - maj 1848
powstaniec
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.