INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Feliks Kucharzewski     

Feliks Kucharzewski  

 
 
1849 - 1935-06-12
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kucharzewski Feliks, pseud. W. Nosta (1849–1935), inżynier budownictwa lądowo-wodnego, pisarz, historyk techniki. Ur. w Warszawie, był synem Wawrzyńca. W r. 1865 ukończył miejscowe gimnazjum (IV). Już jako uczeń opublikował Gawędy naukowe w przedmiocie astronomii („Przyjaciel Dzieci” 1864). W l. 1865–7 ukończył dwa kursy oddziału matematycznego Szkoły Głównej Warszawskiej. Jednocześnie od r. 1866 zaczął pisywać artykuły do „Gazety Warszawskiej”. W r. 1867 udał się do Paryża, gdzie uzupełniał wykształcenie w szkole polskiej Montparnasse oraz prywatnie pod kierunkiem prof. G. H. Niewęgłowskiego, a w r. 1868 zdał egzamin wstępny do paryskiej Szkoły Dróg i Mostów, którą ukończył w r. 1872. Podczas pobytu za granicą utrzymywał kontakty z prasą warszawską, drukując korespondencje na łamach „Wędrowca” (1869) i „Niwy” (1871) oraz publikując pierwszy większy artykuł z dziedziny historii techniki O żegludze parowej… w „Bibliotece Warszawskiej” (1871). W okresie tym K. poważnie zajął się problematyką naukową w zakresie zarówno nauk technicznych, jak i historii nauki i techniki. W r. 1871 został członkiem polskiego Tow. Nauk Ścisłych w Paryżu. W „Pamiętniku” tego towarzystwa ogłosił w r. 1872 obszerną rozprawę O astronomii w Polsce, materiały do dziejów tej nauki w naszym kraju oraz pracę Teoria biegu prostolinijnego cieczy i jej zastosowanie do biegu wody w rurach wodociągowych… Ponadto wespół z W. Klugerem wydał książkę Wykład hydrauliki wraz z teorią machin wodnych (Paryż 1873).

Po powrocie do kraju K. pracował jako inżynier w wydziale technicznym Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i Brzeskiej (1873–4) oraz przy budowie Kolei Nadwiślańskiej (1874–6). W r. 1874 ubiegał się bezskutecznie o katedrę budownictwa wodnego i drogowego lwowskiej Akademii Technicznej. W okresie tym nadal pisywał do „Gazety Warszawskiej” (1873–6), a w l. 1874–6 był członkiem redakcji tygodnika warszawskiego „Przyroda i Przemysł”. Z okresu tego pochodzi zbiorek nowel Serca niewieście (W. 1876) wydany pod pseud. W. Nosta. W tym samym roku w „Encyklopedii Rolnictwa” ukazał się artykuł K-ego, pt. Mechanika. W r. 1876 K. zajął się handlem (członkiem Zgromadzenia Kupców został 2 I 1885 r.), nie przerywając jednak swej działalności technicznej, naukowej i autorskiej. Przyczynił się do wznowienia w r. 1875 wydawania „Przeglądu Technicznego”. Od początku 1878 r. do wiosny 1884 kierował redakcją i administracją tego czasopisma, a przez ponad 50 lat zamieszczał w nim liczne artykuły techniczne i naukowe, a przede wszystkim prace z dziedziny głównych swych zainteresowań: historii techniki i dziejów piśmiennictwa technicznego w Polsce, m. in. Nasza najdawniejsza książka o miernictwie (1895), Planimetry polskie i ich wynalazcy (1903), Dyoptra Herona i próba jej odtworzenia (1903), Czasopiśmiennictwo techniczne polskie przed rokiem 1875 (1904). Ponadto przez długie lata należał do koła popierania „Przeglądu Technicznego”, którego członkowie pokrywali częste niedobory tego czasopisma, borykającego się w niesprzyjających warunkach z ciągłymi trudnościami finansowymi. Przyszedł mu też wydatnie z pomocą w bardzo trudnym okresie w l. 1914–20. Właśnie na łamach „Przeglądu Technicznego” poddał m. in. K. szczegółowej, rzeczowej krytyce projekt warszawskich wodociągów i kanalizacji inż. W. Lindleya (1879). Ważniejsze punkty uwag K-ego uwzględniono następnie podczas budowy wspomnianych urządzeń. W l. 1881–1915 K. był członkiem komitetu budowy kanalizacji i wodociągów Warszawy, a następnie do r. 1923 członkiem Delegacji Wodociągów i Kanalizacji.

K. zajmował się również pracą społeczną, m. in. w dziedzinie organizowania tzw. kół samopomocy. Wygłaszał liczne odczyty, głównie z zakresu historii techniki, drukowane później na łamach „Przeglądu Technicznego”, „Ateneum”, „Wszechświata”, a niekiedy także w wersji francuskiej w „Revue scientifique”. Do ważniejszych później opublikowanych prac z historii techniki należą: Z dziejów techniki (W. 1900), Statyka Kochańskiego („Sprawozdanie z posiedzeń Tow. Nauk. Warsz.”, 1910), oraz Zegarmistrzostwo Kochańskiego (tamże 1911). Jako kupiec był K. członkiem sądu handlowego (1890–3), a w l. 1894–1915 członkiem komitetu dyskontowego warszawskiego oddziału kantoru Banku Państwa. W l. 1893–4 piastował stanowisko wiceprezesa Sekcji Technicznej warszawskiego oddziału Tow. Popierania Przemysłu i Handlu. W l. 1899–1902 współpracował przy budowie Szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie. K. był jednym z założycieli Stowarzyszenia Techników w Warszawie (1898) i długoletnim przewodniczącym wydziału słownictwa technicznego tego stowarzyszenia (w „Przeglądzie Technicznym” w r. 1900 ogłosił artykuł: W sprawie słownictwa technicznego). Wykazawszy potrzebę polskiej bibliografii technicznej (artykuł O początkach piśmiennictwa technicznego w Polsce, „Przegl. Techn.” 1889), podjął sam to zadanie, w wyniku czego wydał Bibliografię polską techniczno-przemysłową (W. 1894), obejmującą polskie piśmiennictwo techniczne do r. 1874. W r. 1895 został członkiem Komitetu Kasy im. Mianowskiego, początkowo jedynej, a później najważniejszej organizacji wspomagającej polską działalność naukową w Królestwie. W l. 1896–1914 pełnił funkcją sekretarza tego komitetu, w l. 1914–5 – wiceprezesa, w l. 1915–20 – prezesa. Działalności w Kasie im. Mianowskiego poświęcił K. wiele sił, konsekwentnie dążąc do przekształcenia jej w nowoczesną organizację naukową. Zabiegał o roztoczenie opieki nad wszystkimi poważniejszymi polskimi pracownikami nauki, szczególnie o objęcie nią młodych naukowców. Popierał akcje i publikacje o charakterze narodowym. W uznaniu ogromnej, bezinteresownej pracy K-ego Kasa im. Mianowskiego nadała mu w r. 1931 (z okazji swego 50-lecia) najwyższą godność: członkostwo zasłużone honoris causa. Od r. 1900 K. był członkiem komisji bibliograficznej Akademii Umiejętności, jednym z członków założycieli Tow. Naukowego Warszawskiego (1907) i członkiem jego zarządu w l. 1908–24 (skarbnikiem w l. 1908–19), członkiem korespondentem Tow. Przyjaciół Nauk w Poznaniu od r. 1907 oraz członkiem rzeczywistym Akademii Nauk Technicznych od momentu jej powstania (1920).

K. żywo interesował się problematyką szkolnictwa technicznego, wygłaszał na ten temat odczyty, publikował artykuły. Np. w jednym z nich pt. Politechniki Polskie wśród rozwoju tych szkół na Zachodzie („Przegl. Techn.” 1916), stanowiącym też temat odczytu w Stowarzyszeniu Techników, stawiał za przykład rozwój wielu politechnik zagranicznych, zmierzający w kierunku przekształcania ich na «wszechnice techniczne», których zadanie polega nie tylko na kształceniu inżynierów, ale również na prowadzeniu badań naukowych. Znalazł się też K. w gronie przedstawicieli nauki i przemysłu, zaproszonych w r. 1915 do współpracy w Sekcji Politechnicznej Tow. Kursów Naukowych, która przygotowała utworzenie Politechniki Warszawskiej. Na jednym z posiedzeń ogólnych zapoznał członków tej sekcji z zarysem historii szkolnictwa technicznego w Polsce. W r. 1919 sędziwy już K. został powołany do pierwszego składu profesorów Politechniki Warszawskiej jako profesor honorowy mechaniki technicznej i jej historii. W r. 1920 wszedł do Rady Wydziału Inżynierii Lądowej. Konkretnym wkładem K-ego do wyższego szkolnictwa technicznego był jego podręcznik Hydraulika. Kurs Szkoły Politechnicznej dla inżynierów i mechaników (W. 1918). Wykłady, które wygłosił na Politechnice Warszawskiej w lutym i marcu 1921 r., zostały wydane pt. Mechanika w swym rozwoju historycznym (W. 1924). W r. 1925 Politechnika Lwowska nadała K-emu tytuł doktora nauk technicznych honoris causa. Najpoważniejszym z późniejszych dzieł K-ego była jego wielotomowa praca Piśmiennictwo Techniczne Polskie. Tom I (obejmujący architekturę i inżynierię wraz z miernictwem) ukazał się w r. 1911, tom II (mechanika z technologią mechaniczną i elektrotechniką oraz technologia chemiczna) w r. 1921, tom III (górnictwo i hutnictwo) w r. 1922.

K. był pierwszym wybitnym polskim specjalistą w dziedzinie historii techniki, w jego dorobku znajduje się kilkadziesiąt prac z tej dziedziny, głównie dotyczących zagadnień polskich. Był ponadto jednym z pierwszych techników umiejących pisać w sposób nie tylko poprawny, ale i interesujący; cieszył się ogólną sympatią. K. zmarł w Warszawie 12 VI 1935 r.

K. był żonaty od r. 1876 z Michaliną Rosenblum (1856–1931).

 

W. Enc. Ilustr.; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; – Akademia Nauk Technicznych 1920–1932, W. 1932 s. 21–3 (życiorys i bibliogr. do r. 1930); Dianni J., Wachułka A., Tysiąc lat polskiej myśli matematycznej, W. 1963; Księga pamiątkowa Zjazdu b. wychowańców b. Szkoły Głównej Warszawskiej w 40-tą rocznicę jej założenia, W. 1905; Księga pamiątkowa Zjazdu b. wychowańców b. Szkoły Głównej Warszawskiej w 50-ą rocznicę jej założenia (25 XI 1912), W. 1914 s. 121–3; Politechnika Warszawska 1915–1925, W. 1925 s. 178–81 (podob., bibliogr.); Politechnika Warszawska 1915–1965, W. 1965; Reychman K., Szkice genealogiczne, S. I., W. 1936 s. 172; Szweykowski Z., Zarys historyczny Kasy im. Mianowskiego, „Nauka Pol.” T. 15: 1932; – Sprawozdanie pięćdziesiąte czwarte z działalności Kasy im. Mianowskiego… w 1935 r., W. 1936 s. 73–4 (podob.); – „Czas. Techn.” 1935 s. 253–4; „Przegl. Mechaniczny” 1935 nr 13/4; „Przegl. Mierniczy” 1935 s. 134–5; „Przegl. Techn.” T. 74: 1935 nr 13 s. 245–6; „Zesz. Problemowe Przegl. Techn.” 1967 nr 3; – Arch. PAN w W.: Protokoły Zebrań Ogólnych TNW 1917–1924, Mater. S. Majewskiego, sygn. III–15 poz. 328 (list z r. 1920); B. Publ. w W.: dział rkp. (listy do Z. Wolskiego 1894–1899); B. Uniw. Warsz.: rkp. 530 (Korespondencja K-ego z S. Dicksteinem 1875–1935).

Bolesław Orłowski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.