INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Filip Wacław Hauman  

 
 
brak danych - 1829-01-30
 
Biogram został opublikowany w latach 1960-1961 w IX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Hauman Filip Wacław (zm. 1829), generał. Brat Antoniego, wychowanek Korpusu Kadetów, protegowany króla. W regimencie pieszym, późniejszym XII, został porucznikiem (1775), sztabskapitanem w regimencie pieszym Kaliksta Ponińskiego (11 X 1777), kapitanem z kompanią (25 V 1782), przy aukcji wojska podpułkownikiem (13 I 1790). Za wszystkie te rangi zapłacił, nobilitowany wraz z bratem Antonim, również oficerem, 21 II 1791 r. Spowinowacony z patrycjatem warszawskim, poślubił w r. 1779 szlachciankę Konstancję Błeszyńską; przebywał na Ukrainie, gdzie miał dom w Połonnem. W r. 1791 porzuciła Konstancja męża i troje dzieci dla generała Jana Malczewskiego. Rozwód nastąpił 22 III 1792 r.: w r. n. urodził się przyszły poeta Antoni Malczewski. W r. 1794 H. ożenił się powtórnie z Elżbietą Skalską. W kampanii ukraińskiej 1792 r. H. odznaczył się pod Zieleńcami i Boruszkowcami, za co otrzymał Krzyż Virtuti Militari. Wyróżnił się następnie pod Dubienką. Po ukończonej kampanii wrócił na Ukrainę, a po wcieleniu regimentu do wojska rosyjskiego odmówił służby, wrócił do Warszawy i 9 X 1793 r. otrzymał nominację na pułkownika regimentu X. szefostwa Działyńskiego. W czasie przygotowań powstania warszawskiego niezdecydowany, lawirował H. między królem, który żądał zobowiązania się do walki z pospólstwem przy boku Rosjan lub uchylenia się od dowództwa, a sprzysiężonymi, domagającymi się objęcia kierownictwa powstania. Kościuszko specjalnym biletem wezwał go do tego 24 III 1794 r. H. w końcu zaręczał wierność królowi i Igelströmowi. 17 V powstrzymywał wymarsz regimentu z koszar, gdy zaś w marszu do Zamku walka stała się nieunikniona, usunął się na bok pozostawiając inicjatywę sprzysiężonym, by po zniszczeniu oddziału Gagarina, zamykającego drogę pod kościołem Św. Krzyża, znów objąć dowództwo i regiment odprowadzić do rozporządzenia króla. Kościuszko, mimo to, na pierwszą wiadomość o powstaniu warszawskim 25 IV awansował go na generała majora. Otrzymał wówczas H. od Kościuszki złotą obrączkę z napisem «Ojczyzna swemu obrońcy». Stołeczna Rada Wojenna postanowiła 26 IV wyprawić H-a (z 11 działami, 2000 ludzi) nad dolną Pilicę, z poleceniem zagarnięcia taboru i artylerii rosyjskiej, która uszła z Warszawy. Z Warszawy wymaszerował H. zapewne 28 IV, ale Rosjanie przeszli kordon pruski i 8 V napadli wraz z Prusakami oddział polski w Białej. 12 V H. otrzymał pod Nadarzynem wezwanie gen. Grochowskiego, by ruszyć na południe w celu wyzwolenia Kościuszki osaczonego pod Połańcem. 14 V Kościuszko ponowił zarządzenie działań koncentrycznych Grochowskiego zza Wisły i H-a w kierunku Opatowa, ale zanim H. ruszył, Grochowski wyzwolił Kościuszkę i 19 IV Naczelnik zwrócił H-a na Chełm, by zahamować marsz nowych sił rosyjskich z Wołynia. W Chełmie 29 V zastał H. dowódcę tworzonego tu korpusu, Zajączka, i 2 VI uczestniczył w zarządzonej przezeń akcji, która jednak zawiodła. W bitwie pod Chełmem 8 VI H. dowodził lewym skrzydłem. Po przegranej bitwie H. uczestniczył w rokoszu dowódców przeciw Zajączkowi: Kościuszko podtrzymał dowódcę Korpusu, a H-a upokorzył, pozostawiając go na podrzędnym stanowisku. W bitwie na przedpolu Warszawy H. dowodził centrum grupy Zajączka pod Gołkowem 9 i 10 VII i zyskał pochwałę Naczelnika, który w odwrocie kazał mu obsadzić Rakowiec. Tu H. uczestniczył w obronie stolicy. Wobec klęski Sierakowskiego skierowany 21 IX z posiłkami do Siedlec, otrzymał 27 IX rozkaz powrotu. 19 X został powołany do sądu nad Ponińskim, w Warszawie doczekał się szturmu Pragi. 6 XI za paszportem królewskim odjechał do Lwowa. Odtąd trudnił się gospodarką rolną na dzierżawach u Czartoryskich w Turowie i Rozwadowie. Niesłuszna jest wiadomość, jakoby brał udział w Legionach. W r. 1809 20 V Poniatowski powołał go na «inspektora generalnego siły zbrojnej po cyrkułach» wyzwalanej Galicji. Zapewne jednak niejasna sytuacja pierwszego zaboru austriackiego zahamowała jego prace. Synowie H-a służyli w wojsku Księstwa, a on sam pozostał na roli. W l. 1813–8 mieszkał w Żelechowskiem, dzierżawił też Jedlanki i Uścimów pod Parczewem. Zmarł 30 I 1829 r. w Uścimowie Lubelskim.

 

Enc. Wojsk., III 229; Uruski, V 113; Lewak–Więckowska, Zbiory B. Rap. Katalog, rkp. 4, 1468; – Dembiński B., Stanisław August i ks. Józef, Lw. 1904; Dzwonkowski W., Polacy w armii Katarzyny II, „Bibl. Warsz.” 1913 t. 1 s. 21; Gembarzewski B., Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831, W. 1925 s. 30; Herbst S., Bitwa na przedpolu Warszawy, „Przegl. Hist.” T. 44: 1953 s. 370, 374; tenże, Między Bugiem a Wisłą, „Przegl. Hist.-Wojsk.” T. 8: 1935; tenże, Obrona Warszawy 1794 (w druku); Korzon, Wewnętrzne dzieje; Kraszewski K., Gen. F. H. i rodzina A. Malczewskiego, „Bibl. Warsz.” 1887 t. 4; Kukiel M., Maciejowice, Kr. 1929 s. 13, 15; Mościcki, Gen. Jasiński; Pawłowski B., Historia wojny polsko-austriackiej 1809 r., W. 1935; Skałkowski A., J. H. Dąbrowski, Kr. 1904; tenże, J. H. Dąbrowski przed wyprawą do Wielkopolski, P. 1925; Smoleński W., Mieszczaństwo warszawskie w końcu XVIII w., W. 1917; Tokarz W., Insurekcja warszawska 1794 r., Lw. 1934; tenże, Warszawa przed wybuchem powstania 17 IV 1794, Kr. 1911; Wolański A., Wojna polsko-rosyjska 1792 r., Kr. 1920 I; Zahorski A., Uzbrojenie i przemysł zbrojeniowy w powstaniu kościuszkowskim, W. 1957; – Akty powstania Kościuszki; Rozkazy Kościuszki do gen. Orłowskiego, P. 1925; Kiliński J., Pamiętniki, W. 1958; Kołaczkowski K., Wspomnienia, Kr. 1900 III; Niemcewicz J., Pamiętniki czasów moich, W. 1957; Opis kampanii pod Wyszkowskim, P. 1862 s. 16–22; Zajączek J., Pamiętniki albo historia rewolucji, P. 1862 s. 107, 127, 134–5.

Stanisław Herbst

 
 

Powiązane artykuły

 

Księstwo Warszawskie

Po pokonaniu – w grudniu 1805 roku – armii austriacko-rosyjskiej pod Austerlitz (Sławkowo na Morawach) cesarz Napoleon I zawarł pośpiesznie pokój z Austrią, rezygnując z kontynuowania......

Powstanie Kościuszkowskie

Insurekcja kościuszkowska rozpoczęta 24 marca 1794 roku, zakończona 16 listopada 1794 roku, to powstanie narodowe początkowo przeciwko Rosji, później także skierowane przeciwko Prusom. Jedno z najbardziej......

Bitwa Pod Racławicami, 4 kwietnia 1794 r.

24 marca 1794 roku na rynku krakowskim ogłoszony został „Akt powstania obywatelów mieszkańców województwa krakowskiego”, dający początek powstaniu kościuszkowskiemu, jednemu z przełomowych......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.