INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Franciszek Chrószcz     

Franciszek Chrószcz  

 
 
1844 - 1908-08-08
Biogram został opublikowany w 1937 r. w III tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Chrószcz Franciszek (1844–1906), chłop górnośląski, ofiara pruskiej ustawy osadniczej. Urodził się w Rydułtowach i tam chodził do szkoły; powołany w młodości do służby wojskowej, brał udział w 3 wojnach pruskich: przeciw Danii, Austrii i Francji, z których wyniósł stopień podoficerski, medale i ordery. Potem pracował w kopalni, został inwalidą górniczym i mając małą pensyjkę, trudnił się felczerstwem i pokątnym leczeniem. Z żoną rozwiódł się już w późniejszym wieku, niewiadomo z jakiego powodu. Gdy Bank Parcelacyjny z Poznania dokonywał parcelacji dóbr hr. Węgierskiego w Pszowie, Ch. kupił sobie parcelę 9 morgową, ale domu na niej wybudować nie mógł, gdyż obowiązywała już od 10 VIII 1904 nowa ustawa osadnicza także na Śląsku; Ch-owi, chociaż bił się o wielkość Prus, zarówno landrat w Rybniku, jak prezes rejencji w Opolu odmówili zezwolenia na budowę domu. Ch. mieszkał tymczasem w budynku piwnicznym, służącym dawniej na kiszenie paszy dla bydła, i ulepił sobie tam niezdarnie piec. Atoli w lipcu 1906 r. wezwano go do zburzenia pieca na podstawie rozporządzenia Min. Spraw Wewn. z 15 VII 1905, zabraniającego mieszkania w jamach itp. Ch., otrzymawszy wezwanie, począł grozić śmiercią każdemu, kto wtargnie do jego schroniska, i rzeczywiście, gdy 8 VIII przyszedł żandarm Rothe, aby piec usunąć, począł mu bronić przystępu. Gdy to nie pomogło i sprowadzony górnik Morawiec piec rozbierał, Ch. dwoma strzałami śrutowymi z fuzji zabił Rothego, a potem strzałem z rewolweru odebrał sobie życie w pobliskim lasku. Pogrzebany został 11 VIII w Pszowie. Tragedia tego starca narobiła wiele rozgłosu w prasie zarówno polskiej jak niemieckiej. Później Ch., który według słów ówczesnych gazet polskich był »zwyczajnym prusakiem po polsku a w części po niemiecku mówiącym«, wyrósł w literaturze śląskiej na równoważnik górnośląski Prusowego Ślimaka i zmarłego 25 IV 1937 Wielkopolanina Michała Drzymały.

 

Jest on bohaterem dramatu Ja roni a Jana Nikodema, Wywłaszczenie, Lw. 1912, jako Pielok; opowieści Roli Romana: Jak to Prusacy nagrodzili za służbę Ślązaka, prawdziwa historia męczennika śląskiego Chrószcza, Mikołów 1920; powieści Morcinka Gustawa: Wyrąbany chodnik (jako Waloszek), Cieszyn 1932, i noweli gwarowej Bulki Oswalda, Nie damy ziemi… (»Polonia« 1933, nr 3274). Wzmiankują także o nim Pampuch P., 150 Jahre preussischer Knechtschaft, Mikołów 1920; Piernikarczyk J., 11. księga pamiątkowa Górnego Śląska; Kowalczyk Jan Jakub, Odrodzenie Górnego Śląska, Katowice 1932. – Ogrodziński W., Tragedia pszowska z r. 1906, »Polonia« (Katowice) 1932, nr 2740, 2742, 2746, opracowanie oparte na materiałach z ówczesnych czasopism.                                 

Wincenty Ogrodziński

 
 

Powiązane artykuły

 

Powstanie Kościuszkowskie

Insurekcja kościuszkowska rozpoczęta 24 marca 1794 roku, zakończona 16 listopada 1794 roku, to powstanie narodowe początkowo przeciwko Rosji, później także skierowane przeciwko Prusom. Jedno z najbardziej......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Lucjan Żeligowski

1865-10-17 - 1947-07-09
generał broni WP
 

Wacław Berent

1873-09-28 - 1940-11-20
powieściopisarz
 

Adam Kocur

1894-05-01 - 1965-01-12
polityk
 

Józef Kazimierz Ziemacki

1856-09-18 - 1925-09-30
chirurg
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Maciej Rataj

1884-02-19 - 1940-06-21
polityk
 

Natan Loewenstein

1859-02-14 - 1929-05-25
adwokat
 

Bibianna Moraczewska

1811 - 1887-10-06
literatka
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.