INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Franciszek Krzyształowicz  

 
 
Biogram został opublikowany w 1970 r. w XV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Krzyształowicz Franciszek (1868–1931), lekarz dermatolog, profesor UJ i Uniw. Warsz. Ur. 6 V w Krakowie, syn Wincentego, naczelnika Biura Tow. Wzajemnych Ubezpieczeń, i Adeli z Wszeteczków, brat Kazimierza (zob.). W r. 1886 ukończył Gimnazjum Św. Anny w Krakowie i rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim UJ. Dyplom doktora wszech nauk lekarskich uzyskał w czerwcu 1892 r. T. r. został praktykantem i sekundariuszem w Szpitalu św. Łazarza, kolejno na oddziale chorób wewnętrznych (u prof. S. Pareńskiego), na oddziale chirurgicznym (u prof. A. Obalińskiego), w klinice dermatologicznej A. Rosnera i oddziale skórno-wenerycznym (u prof. A. Zarewicza). W r. 1899 wyjechał do Hamburga i pracował w słynnym «Dermatologicum» prof. P. Unny. W r. n. uzyskał nagrodę im. Unny za pracę o elastynie i zmianach zwyrodnieniowych skóry. Przeniósł się następnie do Paryża, gdzie studiował histologie skóry i bakteriologię w Hôpital Saint Louis i Collège de France u profesorów: J. Dariere’a, A. Fourniera, L. Malasseza, R. Sabouraud i H. Hallopeau. W r. 1901 Tow. Dermatologiczne w Paryżu przyznało mu nagrodę im. Zambaco Paszy za badania nad histologią wysypek kiłowych. T. r. powrócił do Krakowa i habilitował się na podstawie pracy Inwieweit vermögen alle bisher angegeben spezifische Färbungen für Elastin auch Elacin zu färben? („Monatshefte für praktische Dermatologie” T. 30: 1901). Rozpoczął pracę w Instytucie Weterynaryjnym u J. Nowaka i w Zakładzie Anatomii Porównawczej u H. Hoyera (juniora), a również wykłady na Wydziale Lekarskim UJ z zakresu histologii i bakteriologii skóry, a w r. 1903 prowadził kursy dokształcające dla lekarzy. W r. 1904 ponownie wyjechał do Paryża do prof. R. Sabouraud. Tytularnym profesorem nadzwycz. przy katedrze dermatologii UJ mianowany został 8 VII 1906 r.

W tym okresie K. prowadził wraz z M. Siedleckim pionierskie badania nad morfologią krętka bladego. Stały się one podstawą wiedzy w tej dziedzinie, a ryciny z ich pracy Morfologia krętka bladego (przedstawionej na posiedzeniu Wydz. Przyr. Mat. AU 5 VII 1905 r., ogłoszonej w „Przegl. Lek.” 1905 nr 31) po upływie jeszcze ćwierci wieku znalazły miejsce w „Traité de Syphilis” (Paryż 1931, pod red. E. Jeanselme’a). Rozpoczął również badania nad grzybicami skóry. Współpracował z wieloma czasopismami i wydawnictwami zagranicznymi (m. in. „Monatshefte für praktische Dermatologie”, „Dermatologische Jahresberichte Tamms-Unna”). W l. 1906–9 ogłosił kilkanaście artykułów z zakresu dermatologii w „Enzyklopädie der gesamten Medizin-Wissenschaften” (nowe wyd.), w l. 1909–10 brał udział w wydaniu „Enzyklopädie für mikroskopische Technik”, od r. 1910 współpracował z „Archiv für Dermatologie u. Syphilis” i publikował artykuły w „Enzyklopädische Jahrbücher”, od 1912 nawiązał współpracę z „Dermatologische Wochenschrift”. Od r. 1909 współredagował „Przegląd Lekarski” w Krakowie. T. r. K. został zastępcą prezesa Tow. Lekarskiego Krakowskiego, w r. 1918 prezesem tegoż towarzystwa. Był również członkiem Okręgowej Rady Zdrowia.

W r. 1911 K. wyjechał do Paryża i zapoznał się w zakładzie L. Wickhama i P. Degrais’a z zasadami stosowania radu w lecznictwie. Został wówczas członkiem korespondentem Francuskiego Tow. Dermatologicznego. Dn. 14 VI t. r. został mianowany w UJ rzeczywistym profesorem nadzwycz. bez pensji. W r. 1913 otrzymał nagrodę im. Wojciecha Oczki w konkursie na pracę naukową, ogłoszonym przez „Przegląd Chorób Skórnych i Wenerycznych”. Z wybuchem pierwszej wojny światowej powołany do wojska w stopniu majora, w l. 1914–5 kierował oddziałem dermatologicznym w szpitalu garnizonowym w Krakowie. Po śmierci profesora W. Reissa (18 VI 1916) objął kierownictwo kliniki dermatologicznej. W r. 1917 podjął, jako członek komisji do zwalczania chorób wenerycznych, szeroko zakrojoną akcję w celu ochrony ludności i wojska przed tymi chorobami. W r. 1919 K. został mianowany profesorem zwycz. katedry dermatologii UJ. Habilitował Franciszka Waltera, późniejszego profesora dermatologii i rektora UJ.

Z grona uniwersyteckich krakowskich przyjaciół i znajomych pozauniwersyteckich K-a wymienić należy Mariana Jastrzębskiego, redaktora socjalistycznego dziennika „Naprzód”, Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego, Kazimierza Tetmajera, Wacława Szymanowskiego i Ferdynanda Ruszczyca. K. miał wszechstronne zainteresowania, uprawiał taternictwo – w r. 1892 z grupą taterników dokonał pierwszego wejścia na główny i wschodni wierzchołek Staroleśnej, na Baniastą i Zwalistą Turnię w Tatrach. Był znanym kolekcjonerem dzieł malarskich. Po r. 1918 należał do wolnomularstwa polskiego. W marcu 1919 r. K. przeniósł się do Warszawy, gdzie 1 VII t. r. otrzymał nominację na profesora zwycz. chorób skórnych i wenerycznych Uniw. Warsz. K. osobiście nadzorował przebudowę Kliniki Dermatologicznej Uniw. Warsz., współpracując z architektem Zielińskim. Wykłady dermatologii rozpoczął dopiero w kwietniu 1921 r. Zgromadził wokół siebie grupę znanych później dermatologów polskich, spośród których habilitował Feliksa Malinowskiego, Mariana Grzybowskiego, Adama Straszyńskiego i Stanisława Kapuścińskiego.

W r. akad. 1924/5 K. był rektorem i następnie prorektorem Uniw. Warsz. Kierował wówczas Komisją Organizacyjną Studium Teologii Prawosławnej Uniw. Warsz., inaugurował otwarcie tego Studium 8 II 1925 r. W r. 1920 K. został wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk Lekarskich, potem członkiem Polskiej Akademii Umiejętności i dyrektorem jej Wydziału IV – Lekarskiego. Należał do współzałożycieli Polskiego Tow. Dermatologicznego, które powstało w r. 1920, był jego wiceprezesem, a w l. 1927–30 prezesem. W r. 1927/8 założył Związek Dermatologów Słowiańskich i został jego prezesem. Był członkiem Izby Lekarskiej i Polskiego Związku Przeciwwenerycznego oraz prowadził akcję przeciwweneryczną, wspólnie z Państwowym Zakładem Higieny. Od r. 1924 redagował „Przegląd Dermatologiczny”, w którym założył dział „Rosyjskie wiadomości dermatologiczne”.

Po śmierci prof. J. S. Hornowskiego (1923) K. został prezesem Komitetu Tow. Instytutu Radowego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie i przewodniczącym jego budowy. Największa z jego sal szpitalnych nazwana została imieniem K-a. Był też prezesem związku młodzieży Polska YMCA (Young Men Christian Association), z jego inicjatywy rozpoczęto budowę budynków tego związku w Krakowie, Warszawie i Łodzi. Prowadził równocześnie ożywioną działalność naukową. W r. 1926 napisał pierwszą część podręcznika Etiologia i patogeneza chorób skórnych, w 1928 wydał podręcznik Choroby skóry, w 1930 referował zagadnienie wyprysku (egzema) na VIII Międzynarodowym Zjeździe Dermatologów w Kopenhadze. Zmarł nagle 20 X 1931 r. w Warszawie. Odznaczony był Komandorią Krzyża Polski Odrodzonej, francuską Legią Honorową, był członkiem honorowym Société française de prophylaxie sanitaire et morale i towarzystwa dermatologicznego duńskiego.

W twórczości naukowej K-a, poza już wymienionymi, zasługują na uwagę prace nad etiologicznymi podziałami chorób skóry, które stanowiły znaczny postęp w porównaniu z panującymi podziałami morfologicznymi starej dermatologicznej szkoły wiedeńskiej, badania nad etiopatogenezą pasożytniczych chorób skóry oraz oryginalne ujęcie zagadnienia wyprysku jako wyrazu różnorodnych, ogólnych zaburzeń ustrojowych. Bibliografia prac K-a obejmuje 74 pozycje.

 

Portret S. Wyspiańskiego (1904); Popiersie K-a, dłuta E. Wittiga, znajdowało się w Klinice Dermatologicznej Uniw. Warsz.; – Wachholz L., Białoń J., Grochowski J., Skład osobowy Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1364–1949, Akademii Medycznej w Krakowie w latach 1950–1963, Kr. 1963 s. 96; – Gołębiowska I., Dzieje Kliniki Dermatologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego (1862–1918), „Arch. Hist. Med.” T. 21: 1958 z. 1–2 s. 79–120 (fot.); Grzybowski M., Życie i dzieło śp. prof. F. K-a, „Przegl. Dermatologiczny” T. 26: 1931 s. 207–19; Hass L., Rozwój organizacyjny wolnomularstwa w Polsce międzywojennej, „Najnowsze dzieje Polski”, 1914–1938, W. 1969 XIV 95; Karwowski A., Śp. prof. dr F. K., „Now. Lek.” R. 43: 1931 z. 23 s. 729–31 (fot.); Manteuffel T., Uniwersytet Warszawski, Kronika 1932 s. 144; Modzelewski Cz., Zasługi F. K-a na polu dermatologii, „Arch. Hist. Med.” T. 19: 1948 s. 1–60 (fot., bibliogr.); Sześćsetlecie medycyny krakowskiej, T. 2: Historia katedr, Kr. 1964 s. 459–62 (fot.); Szumowski W., Historia medycyny, W. 1961 s. 372; Uniwersytet Warszawski, Pod red. A. Gieysztora i M. Strzemieńskiego, Kr. 1958 s. 89; Z żałobnej karty, śp. profesor F. K., „Tyg. Ilustr.” 1931 nr 44 s. 842; – Kronika UJ. 1914/5 s. 51, 74, 80; Paryski H. W., Materiały do historii taternictwa, XXXII. Wejście na Staroleśną, „Taternik” 1947 nr 6 s. 155 oraz „Kur. Zakopiański” 1892 nr 7 s. 3; – „Arch. Hist. Med.” T. 31: 1968 nr 2 s. 249–54; „Dzien. Urzęd. Izby Lek.” 1931 nr 11, 1932 nr 1, 4; „Ilustr. Kur. Codz.” 1931 nr z 22 X; „Lekarz Wojsk.” 1931 nr 80; „Medycyna” 1931 nr 21 s. 721–3 (M. Grzybowski, fot.); „Nekrologia Pol.” 1931 z. 2 s. 156–7; „Now. Społ.-Lek.” 1931 nr 21 s. 343; „Pam. Tow. Lek. Warsz.” 1932 s. 165; „Pol. Gaz. Lek.” 1931 nr 46 (J. Lenartowicz, fot.); „Przegl. Dermatologiczny” 1936 nr 1 s. 2–7; „Przegl. Lek.” (drobne notatki) 1901 nr 43 s. 576, 1903 nr 19 s. 285, 1904 nr 7 s. 105, 1905 nr 7 s. 97, 1909 nr 35 s. 531–2, nr 49 s. 689, 1910 nr 37 s. 532, nr 52 s. 793, 1913 nr 27 s. 413, 1917 nr 34 s. 276; „Przegl. Terapeutyczny” 1931 nr 1 s. 16; „Roczn. Lek.” 1933/4 s. 1109 (S. Konopka); „Roczn. PAN” 1929–30; „Służba Zdrowia” 1961 nr z 12 XI (R. Dzierżanowski); „Warsz. Czas. Lek.” 1931 nr 43, 45; – Arch. Państw. w Kr.: Arch. m. Krak. Spis ludności z r. 1880. Dzieln. IV, nr 93; Arch. UJ: S. 69/c (Życiorys prof. F. K-a), W. L. II 133 (Habilitacje lek., IV-103), Protokoły posiedzeń Wydz. Lek. (Prot. z posiedz. d. 11 V 1917 i d. 9 II 1917 L. 102), Kronika Kliniki Dermatologicznej UJ od 1896–1919, (rkp.).

Jerzy Lisiewicz

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Marian Stanisław Chodacki

1898-07-15 - 1975-06-26
dyplomata
 

Tytus Czyżewski

1880-12-28 - 1945-05-05
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Akiba Rubinstein

1882-12-12 - 1961-03-14
szachista
 

Jan Sleszyński

1854-07-23 - 1931-03-09
logik
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.