INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Franciszek Ratajczak     

Franciszek Ratajczak  

 
 
1887-11-24 - 1918
Biogram został opublikowany w 1987 r. w XXX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ratajczak Franciszek (1887–1918), powstaniec wielkopolski. Ur. 24 XI we wsi Śniaty w pow. śmigielskim, był synem Józefa, robotnika folwarcznego, i Eufrozyny z Piotrowskich.

Już we wczesnej młodości R. znalazł się na emigracji, by szukać środków egzystencji. Do r. 1914 pracował jako górnik w Wanne (Westfalia). Brał udział w ruchu polonijnym. Był członkiem jednej z robotniczych drużyn «Sokoła» w Wanne i uczestniczył w ćwiczeniach polowych tej drużyny. Podczas pierwszej wojny światowej R., zmobilizowany do armii niemieckiej, przebywał na froncie zachodnim.

Z chwilą wybuchu rewolucji listopadowej 1918 r. w Niemczech R. został niezwłocznie skierowany do kraju. Tajny Komitet Werbunkowy Drużyn Sokolstwa w Westfalii i Nadrenii, zajmujący się organizowaniem i transportem grup spiskowo-niepodległościowych, wysłał go do Poznania. Przyjechał tam wraz z towarzyszącą mu grupą 10 osób, zaopatrzoną w sprzęt wojskowy, na początku grudnia 1918. R. miał stopień zastępcy oficera (Offizierstellvertreter). Wespół z tą grupą został przydzielony do 8 kompanii wartowniczej Batalionu Garnizonowego Służby Straży i Bezpieczeństwa Poznań 1 rozmieszczonej w Forcie Raucha (Berdychowo). Batalion ten pod dowództwem por. Edmunda Krauzego składał się ze zdemobilizowanych żołnierzy polskich, był utrzymywany przez władze pruskie w celach zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, lecz ze względu na swój czysto polski skład kadrowy uchodził w zamiarach polskich niepodległościowców za przyszłą siłę wojskową do planowanych działań powstańczych. Gdy 27 XII 1918 na ulicach Poznania padły pierwsze strzały, które stały się sygnałem do powstania wielkopolskiego, R. wraz z całym batalionem E. Krauzego został skierowany do Zamku, celem zasilenia tamtejszej załogi polskiej ostrzeliwanej przez pruskich grenadierów. Po oczyszczeniu gmachów Dyrekcji Poczt i Ziemstwa Kredytowego, poszczególne kompanie Batalionu skierowały się ulicami: Wiktorii (obecnie Lampego) i Berlińską (obecnie 27 Grudnia) ku prezydium policji, skąd niemiecka załoga 20 p. artylerii polowej raziła ogniem karabinowym Bazar, siedzibę władz powstańczych. W momencie gdy zjawiły się oddziały Krauzego rozgorzała ze strony niemieckiej mordercza strzelanina, która zmusiła powstańców do skręcenia w ul. Rycerską, skąd Polacy zaczęli atakować Niemców. Ok. godz. 19.15 pluton powstańców pod dowództwem R-a usiłował się wydostać spod obstrzału i zerwał się do natarcia na Polizeipräsidium. R. został śmiertelnie ugodzony kilkoma strzałami karabinu maszynowego. Ciężko rannemu pośpieszył z pomocą nauczyciel-powstaniec, Czesław Wichrowski. Umieścił go w sieni domu przy ul. Rycerskiej 1 (obecnie ul. F. Ratajczaka) i wezwał pomoc lekarską, po czym ranny został przewieziony do głównego szpitala fortecznego przy placu Królewskim (obecnie plac Młodej Gwardii). W godzinach późnowieczornych, między 21.00 a 22.00 zmarł. Był pierwszym poległym powstańcem wielkopolskim. Pochowany został na cmentarzu Gorczyńskim w Poznaniu we wspólnym grobowcu pierwszych ofiar powstania, zaprojektowanym przez Ryszarda Skupina.

W małżeństwie, zawartym w r. 1908, z Marianną z Maćkowiaków miał R. córkę Cecylię i syna Eryka Franciszka (zm. 1935), studenta prawa Uniw. Pozn.

W miejscu, gdzie R. został ranny, wmurowano spiżową tablicę pamiątkową dłuta Edwarda Haupta. Śmierć R-a została upamiętniona w obrazach Leona Wróblewskiego (Muz. Narod. w P.) i rycinach Leona Prauzińskiego (zbiory Muz. Wojsk. w P.). Imię R-a noszą w Wielkopolsce i na Pomorzu liczne ulice, szkoły i drużyny harcerskie.

 

Wpol. Słown. Biogr.; – Franciszek Ratajczak (1887–1918), „Wojsko Ludowe” 1968 nr 12 s. 84–6; Niezgasłe światło niechaj im świeci, „Powstaniec Wpol.” 1937 nr 24 s. 4–5; Olszewski M., Padli wśród pierwszych strzałów na ulicach Poznania, „Głos Wpol.” 1965 nr 223; W. P., Nieznane życiorysy dwóch pierwszych poległych powstańców, „Powstaniec Wpol.” 1937 nr 7 s. 4–5; – Szułdrzyński T., Wspomnienia wielkopolskie, Londyn 1977; – „Ilustracja Pozn.” 1929 nr 1 s. 2 (fot. tablicy pamiątkowej w P.); „Wpol. Ilustracja” 1928 nr 13 s. 6 (fot.); – Urząd Stanu Cywilnego w P. – Stare Miasto: Księga zgonów 1919 r. – I-C-1152 (akt zgonu R-a).

Marian Olszewski

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Czechowicz

1903-03-15 - 1939-09-09
poeta awangardowy
 

Jan Zagleniczny

1866-03-04 - 1931-11-22
senator II RP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Feliks Kopera

1871-05-12 - 1952-03-27
historyk sztuki
 

Tadeusz Jan Pol

1862-12-27 - 1934-09-09
aktor teatralny
 

Stefan Sieczkowski

1881-04-09 - 1944-12-25
prawnik
 

Kazimierz Ładoś

1877-02-18 - 1963-08-21
generał dywizji WP
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.