INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Franciszek Smogulecki h. Grzymała  

 
 
1 poł. XVII - 1667
Biogram został opublikowany w latach 1999-2000 w XXXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Smogulecki Franciszek h. Grzymała (zm. 1667), poseł na sejm, pułkownik wojsk kor. Był synem Jana Jakuba i Zofii Anny z Niemojewskich, młodszym bratem Mikołaja (zob.).

S. uczył się być może w kolegium jezuickim w Brunsberdze (obecnie Braniewo). Wg Kaspra Niesieckiego «służył w cudzoziemskich obozach», zapewne więc podczas podróży zagranicznej zaciągnął się do służby wojskowej. Nic jednak bliższego na ten temat nie wiadomo. S. posiadał (od r. 1653) wieś Rudną w pow. nakielskim.

Wraz z bratem Mikołajem był współwłaścicielem miasteczka Wysoka, dla którego uzyskał w r. 1664 przywilej na dwa jarmarki w roku. Także wspólnie z bratem objął przed r. 1665 star. lipińskie w woj. chełmińskim.

S. rozpoczął służbę wojskową w r. 1657 w chorągwi łanowej woj. wielkopolskich Jana Korzbok Łąckiego, star. nakielskiego. Po rocznej służbie zaciągnął się do komputowego (przybocznego) regimentu gwardii konnej Ernesta J. Korfa, w grudniu 1658 był chorążym w kompanii rajtarskiej rotmistrza Władysława Henryka Schmellinga (do kwietnia 1659). Jesienią t.r. pozostawał ze swą jednostką na Warmii w celu blokady załogi szwedzkiej Elbląga, zaś od listopada do grudnia t.r. uczestniczył na Żmudzi i w Kurlandii w walkach przeciw korpusowi szwedzkiego gen. R. Douglasa, zakończonych dostaniem się w kwietniu 1659 do niewoli E. J. Korfa i części jego żołnierzy. S. uniknął niewoli i zbiegł do wojsk elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma; nie wrócił już do szeregów gwardii konnej Jana Kazimierza. Zapewne w końcu r. 1659 zaciągnął się jako rotmistrz do regimentu rajtarskiego szefostwa Mikołaja Prażmowskiego, kanclerza kor. Wraz ze swym regimentem brał udział w kampanii przeciw Rosji w r. 1660, w dywizji hetmana polnego Jerzego S. Lubomirskiego. Uczestniczył w walkach pod Lubarem (wrzesień-październik 1660), a więc w oblężeniu obozu W. B. Szeremietiewa (do 26 IX) i podczas odwrotu wojsk rosyjsko-kozackich w kierunku Cudnowa oraz w walkach pod Cudnowem, a następnie w dalszych działaniach do czasu kapitulacji Rosjan (1 XI 1660). Po kampanii jego regiment został skierowany na leża zimowe na Ukrainie.

W r. 1661 regiment S-ego przystąpił wraz z czterema jednostkami rajtarskimi do związku wojskowego, a po likwidacji Związku Święconego (22 VII 1663) został rozwiązany (22 VIII t.r.). Przed kampanią rosyjską 1663/4 r. S. zaciągnął się do regimentu gwardii pieszej królowej Ludwiki Marii, którym dowodził płk Andrzej Cernezzi. Podczas marszu wojsk kor. do rejonów koncentracji pod Mikulińcami wybuchł bunt jednostek zaciągu cudzoziemskiego, rozpoczęty w regimencie królowej. Po jego stłumieniu jednostka S-ego przeszła pod dowództwo płk. Hermana von Kloster (od 1 XI 1663). S. uczestniczył w ciężkich walkach z wojskami rosyjskimi podczas kampanii zadnieprzańskiej 1663/4 r. W r. 1664, kiedy po śmierci H. von Klostera szefostwo regimentu objął (1 V) miecznik kor. Michał Zebrzydowski, skoligacony z nim S. został podpułkownikiem tejże jednostki i faktycznym jej dowódcą. W r. 1665, po mianowaniu Zebrzydowskiego komendantem Krakowa, S. ze swym regimentem wszedł w skład tamtejszej załogi i pozostawał w tym mieście do końca r.n. W końcu 1666 r. regiment S-ego pod jego faktycznym dowództwem jako pułkownika (400 porcji) został skierowany na załogę do Kamieńca Podolskiego, gdzie wraz z pięcioma innymi jednostkami stanowił polski garnizon.

W r. 1666 posłował S. z woj. kaliskiego na sejm zwycz.; nie wyróżniał się na nim aktywnością. Ponownie obrano go posłem na sejm podczas sejmiku w Środzie 7 II 1667. Zapewne w końcu lutego S. wyjechał ze Środy do stolicy. W czasie podróży być może w Dybowie w gospodzie, pokłócił się z Mikołajem Wierzbowskim, star. dybowskim, i z płk. Chrystianem Brandtem. Został wówczas zamordowany w bliżej nieznanych okolicznościach.

Zabójstwo S-ego wywołało wielkie poruszenie na sejmie. Sprawa była rozpatrywana przez Tryb. Kor., który w r. 1668 uznał M. Wierzbowskiego winnym tej zbrodni i skazał na infamię oraz utratę dóbr. O ukaraniu Ch. Brandta (poddanego elektora brandenburskiego) brak informacji.

S. rodziny nie założył.

 

Niesiecki, VIII; Katalog zabytków sztuki w Pol., XI z. 20; – Kłaczewski W., Abdykacja Jana Kazimierza. Społeczeństwo szlacheckie wobec kryzysu politycznego lat 1667–1668, L. 1993 s. 153, 196 (Mikołaj Smogulecki); Leitgeber S., Smoguleccy herbu Grzymała, w: Genealogia. Studia i materiały historyczne, T. 6, P.–Wr. 1995 s. 44; Majewski W., Podhajce – letnia i jesienna kampania 1667 roku, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., T. 6: 1960 cz. 1 s. 65–6; Matwijów M., Ostatnie sejmy przed abdykacją Jana Kazimierza 1667 i 1668, Wr. 1992; Nagielski M., Działania zbrojne rokoszu Jerzego Lubomirskiego w 1665 r., Studia i Mater. do Hist. Wojsk., T. 34: 1991 s. 102, 106; tenże, Liczebność i organizacja gwardii przybocznej i komputowej za ostatniego Wazy (1648–1668), W. 1989 s. 114–17, 156 przyp. 207, 191 (błędnie jako Mikołaj); Wagner M., Kadra oficerska armii koronnej w drugiej połowie XVII w., Tor. 1995 s. 142, 145 (błędnie jako Mikołaj); Wimmer J., Historia piechoty polskiej do roku 1864, W. 1978 s. 243; tenże, Materiały do zagadnienia organizacji armii, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., T. 6: 1960 cz. 1; tenże, Wojsko polskie w drugiej połowie XVII w., W. 1965 s. 156; – Chrapowicki J. A., Diariusz, cz. II: l. 1665–1669, Oprac. A. Rachuba, T. Wasilewski, W. 1988 s. 292–4; – AG AD: Arch. Radziwiłłów Dz. II t. 11 nr 1447/1, Dz. V nr 10038 t. 3 s. 133, Metryka Kor. 200 k. 23–23v., 206 k. 88–90v., 228v.–229v., 408–408v., Sigillata 9 k. 36–37v., 10 k. 206, 228–229v., ASW Dz. 82 nr 1 k. 87, Dz. 85 nr 87 k. 57–80, nr 92 k. 266–330, nr 93 k. 127–138, Dz. 86 nr 52 k. 459, 534, nr 57 k. 209–214; AP w P.: Nakło ks. grodzkie rel. nr 122 k. 298v.–299v., nr 123 k. 137–139v., 511–513v.; B. Czart.: rkp. 162 s. 493–497; B. Ossol.: rkp. 2986 k. 272; Mater. Red. PSB, Kartoteka posłów sejmowych.


Marek Wagner

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan III (Sobieski)

1629-08-17 - 1696-06-17
król Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Iwan Sulima

2 poł. XVI w. - 1635-12-12
hetman Kozaków nierejestrowych
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.